Xây dựng môi trường kinh doanh số công bằng, minh bạch, hiện đại

Hoàn thiện khung pháp lý cho kinh doanh trên nền tảng số

Một trong những nội dung đáng chú ý là các nền tảng TMĐT có chức năng thanh toán được giao trách nhiệm khấu trừ, khai và nộp thuế thay đối với hộ, cá nhân kinh doanh và nhà cung cấp nước ngoài. Quy định này góp phần nâng cao hiệu quả quản lý thuế đối với hoạt động kinh doanh xuyên biên giới, tăng tính minh bạch của thị trường và giảm gánh nặng thực hiện nghĩa vụ thuế cho người bán.

Cùng với đó, ngành thuế tiếp tục khuyến khích hộ, cá nhân kinh doanh chủ động đồng bộ thông tin đăng ký thuế, kê khai đầy đủ doanh thu, thường xuyên theo dõi tài khoản thuế điện tử và kịp thời liên hệ cơ quan thuế khi phát sinh vướng mắc. Theo ông Đặng Văn Thành, chính sách mới tiếp tục đơn giản hóa thủ tục đăng ký thuế. Hộ, cá nhân kinh doanh có thể thực hiện đăng ký thuế ngay trên hồ sơ khai thuế lần đầu mà không phải nộp hồ sơ đăng ký riêng như trước đây.

Các quy định mới đồng thời bảo đảm tốt hơn quyền lợi của người nộp thuế thông qua cơ chế hoàn thuế, bù trừ số thuế nộp thừa và tiếp tục miễn thuế đối với những trường hợp có số thuế thu nhập cá nhân phải nộp ở mức thấp theo quy định. Đối với hộ, cá nhân kinh doanh đa kênh, pháp luật cho phép thực hiện khai thuế tập trung trên một hồ sơ, dù có nhiều địa điểm kinh doanh hoặc hoạt động hoàn toàn trên môi trường trực tuyến. Trường hợp chỉ kinh doanh trên nền tảng số, người bán thực hiện kê khai và nộp thuế tại cơ quan thuế nơi cư trú.

Cùng với việc xác định trách nhiệm của các nền tảng, cơ chế kết nối dữ liệu giữa cơ quan thuế và sàn TMĐT tiếp tục được tăng cường. Doanh thu, số thuế đã được khấu trừ và nộp thay được tự động cập nhật vào tài khoản thuế điện tử của người nộp thuế. Qua đó, người kinh doanh có cơ sở theo dõi, đối chiếu thông tin, giảm thời gian kiểm tra và hạn chế sai sót trong quá trình thực hiện nghĩa vụ thuế.

Hóa đơn điện tử cũng được điều chỉnh theo hướng phù hợp hơn với hoạt động kinh doanh trên môi trường số. Hộ, cá nhân kinh doanh đã sử dụng hóa đơn điện tử phù hợp thì không bắt buộc chuyển sang sử dụng hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền.

Người nộp thuế được phép ủy nhiệm cho sàn TMĐT hoặc tổ chức kinh tế lập hóa đơn điện tử thay theo đúng quy định và thông báo với cơ quan thuế. Cùng với đó, các nền tảng TMĐT có trách nhiệm cung cấp thông tin về người mua, giao dịch và thời điểm hoàn thành đơn hàng để người bán lập hóa đơn chính xác.

Những quy định này được xây dựng phù hợp hơn với đặc thù giao dịch trực tuyến, đồng thời tạo điều kiện để quá trình bán hàng, thanh toán và lập hóa đơn được thực hiện trên nền tảng số.

Xác định đúng doanh thu để thực hiện đúng nghĩa vụ thuế

Một vấn đề được nhiều hộ kinh doanh quan tâm là cách xác định doanh thu khi số tiền thực nhận từ sàn đã được khấu trừ nhiều khoản như phí sàn, phí vận chuyển, voucher, quảng cáo, hoa hồng tiếp thị liên kết và số thuế được sàn khấu trừ, nộp thay.

Theo ông Đặng Văn Thành, căn cứ Luật Thuế thu nhập cá nhân, Luật Thuế giá trị gia tăng và Nghị định số 68/2026/NĐ-CP, doanh thu của hộ, cá nhân kinh doanh bao gồm tiền bán hàng, tiền gia công, tiền cung ứng dịch vụ và các khoản phụ thu, phụ trợ. Doanh thu không bao gồm các khoản chiết khấu thương mại, giảm giá hàng bán và giá trị hàng trả lại.

Vì vậy, khi tổng hợp doanh thu, hộ kinh doanh phải xác định rõ khoản nào là doanh thu và khoản nào là chi phí liên quan.

Ví dụ, một hộ kinh doanh bán sản phẩm mỹ phẩm trên sàn với giá 1 triệu đồng. Sàn khấu trừ 100 nghìn đồng phí sàn, đơn vị vận chuyển khấu trừ tiếp 50 nghìn đồng phí vận chuyển. Khi đó, doanh thu để xác định nghĩa vụ thuế là 1 triệu đồng, không phải 850 nghìn đồng là số tiền thực nhận. Theo ông Đặng Văn Thành, doanh thu là toàn bộ khoản tiền người nộp thuế được hưởng từ việc bán hàng, không phải số tiền thực thu sau khi đã trừ các chi phí liên quan.

Để xác định chính xác doanh thu, hộ kinh doanh có thể yêu cầu các sàn cung cấp thông tin liên quan đến giao dịch để đối chiếu. Cùng với đó, người kinh doanh cần lập sổ sách, ghi chép đầy đủ, phản ánh đúng thực tế bán hàng, tránh bỏ sót hoặc kê khai thiếu doanh thu khi thực hiện nghĩa vụ thuế.

Một trường hợp khác được đặt ra là khi người bán phát hiện dữ liệu doanh thu do sàn TMĐT chuyển đến cơ quan thuế không khớp với doanh thu thực tế. Theo ông Đặng Văn Thành, trước hết người bán cần chủ động liên hệ với sàn để rà soát, đối chiếu và xác định nguyên nhân sai lệch.

Nếu xác định có sai sót trong dữ liệu đã kê khai, sàn TMĐT có trách nhiệm thực hiện kê khai bổ sung, điều chỉnh theo đúng quy định của pháp luật về quản lý thuế, đồng thời cập nhật lại thông tin đã gửi cơ quan thuế. Về phía cơ quan thuế, việc tiếp nhận và cập nhật dữ liệu được thực hiện trên cơ sở hồ sơ điều chỉnh do sàn TMĐT cung cấp. Do đó, người bán cần phối hợp với sàn để bảo đảm thông tin về doanh thu và nghĩa vụ thuế được cập nhật đầy đủ, chính xác.

Trong thời gian tới, ngành Thuế tiếp tục mở rộng phạm vi quản lý đối với toàn bộ hoạt động kinh tế số, đẩy mạnh chuyển đổi số và ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn (Big Data) trong phân tích dòng tiền, nhận diện rủi ro và phòng, chống gian lận thuế. Cùng với đó, cơ quan thuế sẽ tăng cường phối hợp với các nền tảng trung gian để chuẩn hóa, kết nối và chia sẻ dữ liệu; nghiên cứu mở rộng cơ chế hỗ trợ khai và nộp thuế thay nhằm giảm chi phí tuân thủ cho người dân và doanh nghiệp.

Theo Phó Chi cục trưởng Chi cục Thuế Thương mại điện tử Đặng Văn Thành, mục tiêu xuyên suốt là xây dựng môi trường kinh doanh số công bằng, minh bạch, hiện đại, tạo điều kiện để TMĐT phát triển bền vững, đồng thời nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về thuế.

Liễu Thanh