Trao giải Vietnam AI Championship 2026: Huy chương Vàng thuộc về hai trường chuyên

Cuộc thi được phối hợp tổ chức bởi Viện nghiên cứu và ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI4LIFE), Đại học Bách khoa Hà Nội, Viện Nghiên cứu cao cấp về Toán (VIASM) và Đại học Phenikaa.

Tạo môi trường để học sinh chinh phục các thử thách ứng dụng AI trong thực tế

VAIC là sân chơi trí tuệ nhân tạo thường niên dành cho học sinh phổ thông, được xây dựng với mục tiêu thúc đẩy phong trào học AI chuyên sâu và bài bản từ sớm, tạo môi trường để học sinh chinh phục các thử thách ứng dụng AI trong thực tế. Đồng thời, phát hiện, bồi dưỡng những tài năng AI trẻ và kết nối cộng đồng học sinh yêu thích AI trên toàn quốc.

Cuộc thi được xây dựng và đồng hành chuyên môn bởi các giáo sư, nhà khoa học và chuyên gia AI người Việt đang làm việc tại các trường đại học, viện nghiên cứu và tập đoàn công nghệ trong nước và quốc tế.

Để có mặt tại vòng chung kết quốc gia, các thí sinh phải chứng minh năng lực qua hai con đường tuyển chọn khác nhau. Vòng khu vực được tổ chức trực tuyến với nội dung thi lý thuyết; các thí sinh đạt giải tại vòng này được tuyển thẳng vào chung kết.

Những thí sinh còn lại có thể tiếp tục giành suất tham dự chung kết thông qua vòng loại quốc gia theo hình thức hackathon, gồm giai đoạn thi trên dữ liệu công khai và dữ liệu riêng của Ban tổ chức. Đề thi được Ban tổ chức thiết kế dựa theo format của các kỳ thi AI quốc tế.

Trải qua các vòng thi khu vực và vòng loại quốc gia, 64 thí sinh đến từ 25 trường thuộc 9 tỉnh, thành phố đã xuất sắc giành quyền tham dự vòng chung kết quốc gia VAIC 2026, được tổ chức trong hai ngày 15 - 16/8, với hình thức thi cá nhân và hai nội dung chính là lý thuyết và thực hành.

Trong ngày thi chuyên môn, các thí sinh trải qua cường độ làm việc liên tục với cả bài kiểm tra kiến thức và bài toán xây dựng mô hình AI.

Phần thi lý thuyết bao phủ một phổ kiến thức rộng của trí tuệ nhân tạo, từ học máy (Machine Learning), học sâu (Deep Learning) đến những nội dung nâng cao hơn như học tăng cường (Reinforcement Learning). Thay vì chỉ kiểm tra khả năng ghi nhớ khái niệm, đề thi hướng tới đánh giá mức độ hiểu bản chất mô hình, tư duy toán học, khả năng phân tích thuật toán và lựa chọn phương pháp phù hợp với từng bài toán.

Điểm nhấn đặc biệt của VAIC 2026 nằm ở phần thi thực hành với hai bài toán thuộc thị giác máy tính (Computer Vision) và xử lý ngôn ngữ tự nhiên (Natural Language Processing). Các bài thi được xây dựng xoay quanh những vấn đề có tính thực tiễn cao, trong đó có các bài toán thuộc lĩnh vực y tế.

Đáng chú ý, thay vì sử dụng những bộ dữ liệu mẫu quen thuộc thường xuất hiện trong các khóa học AI, dữ liệu của vòng thi được xây dựng từ dữ liệu Việt Nam được thu thập trong thực tế. Điều này đặt thí sinh trước những vấn đề rất gần với quá trình phát triển một hệ thống AI ngoài đời thật: dữ liệu có đặc thù riêng, mô hình cần được lựa chọn và tối ưu theo bài toán, và kết quả cuối cùng phải được đánh giá trên dữ liệu mà hệ thống chưa từng nhìn thấy.

Thông qua cách thiết kế đề thi này, VAIC hướng tới giúp học sinh hiểu rằng AI không chỉ là việc học một thuật toán hay chạy một mô hình có sẵn. Giá trị quan trọng hơn là khả năng biến dữ liệu thành một giải pháp có thể hỗ trợ giải quyết vấn đề thực tế.

Vinh danh 29 thí sinh xuất sắc nhất, trao 4 Huy chương Vàng

Kết thúc vòng chung kết, Ban tổ chức đã trao giải cho 29 thí sinh có kết quả xuất sắc nhất.

Trong đó, 4 thí sinh giành Huy chương Vàng, đều đến từ hai trường có truyền thống đào tạo học sinh năng khiếu hàng đầu là Trường THPT Chuyên Khoa học Tự nhiên (Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, ĐHQGHN) và Trường Phổ thông Năng khiếu (ĐHQG TP. Hồ Chí Minh).

Bên cạnh đó, 6 thí sinh giành Huy chương Bạc, 8 thí sinh giành Huy chương Đồng và 11 thí sinh nhận Giải Khuyến khích.

Ngoài hệ thống huy chương, VAIC 2026 còn dành những giải thưởng đặc biệt nhằm ghi nhận các năng lực và giá trị khác nhau của thế hệ học sinh AI trẻ.

Giải thưởng dành cho thí sinh nữ xuất sắc nhất được trao với sự đồng hành của University of Technology Sydney (UTS), Australia không chỉ ghi nhận thành tích của một cá nhân mà còn thể hiện mong muốn khuyến khích ngày càng nhiều nữ sinh tự tin tiếp cận, học tập và phát triển trong các lĩnh vực AI, khoa học máy tính và công nghệ.

Một giải thưởng đặc biệt khác, “Bài thi ấn tượng nhất”, được trao cho thí sinh Trần Lê Trường Hải, Trường THPT chuyên Hà Nội - Amsterdam. Giải thưởng ghi nhận một bài làm nổi bật không chỉ ở kết quả cuối cùng mà còn ở tư duy tiếp cận, cách xây dựng giải pháp và khả năng vận dụng kiến thức AI để xử lý bài toán đặt ra.

Một điểm nhấn đặc biệt tại Lễ tổng kết VAIC 2026 là giải thưởng dành cho thí sinh thể hiện năng lực toàn diện, không chỉ nổi bật trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo mà còn có vốn hiểu biết sâu rộng về văn hóa và xã hội.

Chia sẻ tại buổi lễ, GS.TS Thái Trà My - Đại học Florida (Mỹ), đồng thời là Phó giám đốc viện Nelms đã đặt một câu hỏi dành cho 4 chủ nhân Huy chương Vàng VAIC 2026: “Hãy tìm năm câu tục ngữ, thành ngữ có ý nghĩa tương tự câu ‘đồng cam, cộng khổ’.”

Câu hỏi không đơn thuần nhằm kiểm tra kiến thức, mà còn gửi gắm mong muốn của Ban Giám khảo rằng những tài năng trẻ của khoa học và công nghệ cần đồng thời nuôi dưỡng lòng trắc ẩn, tinh thần sẻ chia và sự am hiểu về văn hóa, lịch sử dân tộc.

Với câu trả lời xuất sắc và thuyết phục, thí sinh Trần Minh Hiếu, Trường Phổ thông Năng khiếu - Đại học Quốc gia TP. Hồ Chí Minh đã chinh phục Ban Giám khảo và được trao Giải Đặc biệt của VAIC 2026, trị giá 20 triệu đồng.

Giải thưởng là sự ghi nhận không chỉ đối với năng lực tư duy và thành tích nổi bật của thí sinh tại cuộc thi, mà còn tôn vinh hình ảnh một người trẻ phát triển toàn diện: giỏi khoa học, làm chủ công nghệ nhưng đồng thời có chiều sâu văn hóa, sự nhạy cảm xã hội và tinh thần nhân văn.

Hồng Hạnh - Nguyễn Liên