Trường đại học nghiên cứu giải pháp cầu cạn giảm sử dụng cát, hướng tới hạ tầng giao thông bền vững
Trường Đại học Giao thông vận tải vừa tổ chức lễ khởi động Dự án “Giải pháp kỹ thuật xây dựng cầu cạn nhằm giảm thiểu sử dụng cát và nâng cao tính bền vững trong phát triển kết cấu hạ tầng giao thông tại Tiểu vùng sông Mê Công”.
Dự án nhận được sự hỗ trợ của Quỹ Hợp tác Mê Công - Hàn Quốc, thông qua Viện Mê Công và được Bộ GD-ĐT phê duyệt để triển khai thực hiện.
Giải pháp tiết kiệm tài nguyên, hạn chế tác động đến môi trường
Phát biểu tại buổi lễ, PGS.TS Nguyễn Văn Hùng, Hiệu trưởng Trường Đại học Giao thông vận tải nhấn mạnh, Tiểu vùng sông Mê Công đang phát triển mạnh mẽ về kinh tế, đô thị hóa và kết nối khu vực. Nhu cầu đầu tư kết cấu hạ tầng giao thông ngày càng lớn, kéo theo nhu cầu rất cao về vật liệu xây dựng, đặc biệt là cát dùng cho nền đường.
Trong khi đó, nguồn cát tự nhiên tại nhiều khu vực đang suy giảm. Việc khai thác quá mức có thể làm gia tăng nguy cơ sạt lở, biến đổi dòng chảy, suy thoái hệ sinh thái và ảnh hưởng trực tiếp đến sinh kế của người dân. Nhiều khu vực trong Tiểu vùng còn có nền đất yếu và thường xuyên chịu tác động của lũ lụt, sụt lún và biến đổi khí hậu.
“Bài toán đặt ra vì vậy không chỉ là xây dựng thêm các tuyến giao thông, mà còn phải lựa chọn được giải pháp tiết kiệm tài nguyên, hạn chế tác động đến môi trường, thích ứng với điều kiện tự nhiên và bảo đảm hiệu quả trong suốt vòng đời công trình.
Trong bối cảnh đó, sử dụng cầu cạn thay thế một phần đường đắp truyền thống là giải pháp có nhiều triển vọng. Giải pháp này có thể góp phần giảm nhu cầu sử dụng cát, hạn chế lún nền đường, duy trì khả năng thoát lũ, giảm chia cắt hệ sinh thái và nâng cao khả năng thích ứng của kết cấu hạ tầng giao thông trước biến đổi khí hậu”, PGS.TS Nguyễn Văn Hùng nhấn mạnh.
Theo PGS.TS Nguyễn Văn Hùng, để có thể áp dụng hiệu quả, cần nghiên cứu toàn diện về điều kiện địa chất, thủy văn, môi trường, công nghệ xây dựng, hiệu quả kinh tế và chi phí vòng đời. Quá trình nghiên cứu cũng cần có sự tham gia ngay từ đầu của các cơ quan quản lý, đơn vị tư vấn, doanh nghiệp sản xuất và đơn vị thi công.
Xuất phát từ yêu cầu cấp thiết đó, Trường Đại học Giao thông vận tải đã đề xuất dự án “Giải pháp kỹ thuật xây dựng cầu cạn nhằm giảm thiểu sử dụng cát và nâng cao tính bền vững trong phát triển kết cấu hạ tầng giao thông tại Tiểu vùng sông Mê Công” và nhận được sự tài trợ của Quỹ Hợp tác Mê Công - Hàn Quốc thông qua Viện Mê Công. Tháng 3 năm 2026, dự án đã được Bộ GD-ĐT phê duyệt để triển khai thực hiện.
Dự án tập trung khảo sát thực trạng sử dụng cát trong xây dựng hạ tầng giao thông; nghiên cứu các giải pháp kỹ thuật xây dựng cầu cạn phù hợp với điều kiện của Tiểu vùng; so sánh cầu cạn và đường đắp về kỹ thuật, kinh tế, chi phí vòng đời, sử dụng tài nguyên và tác động môi trường; từ đó đề xuất các giải pháp và khuyến nghị có khả năng ứng dụng trong thực tiễn.
PGS.TS Nguyễn Văn Hùng khẳng định, đối với Trường Đại học Giao thông vận tải, việc chủ trì dự án phù hợp với định hướng phát triển nhà trường trở thành trung tâm hàng đầu về đào tạo, nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo và chuyển giao công nghệ trong lĩnh vực giao thông vận tải. Nhà trường cam kết huy động đội ngũ chuyên gia trong các lĩnh vực cầu, đường, địa kỹ thuật, nền móng, vật liệu, môi trường, kinh tế xây dựng và quản lý kết cấu hạ tầng; đồng thời phối hợp chặt chẽ với Viện Mê Công, Quỹ Hợp tác Mê Công - Hàn Quốc và các đơn vị đồng hành để triển khai dự án nghiêm túc, minh bạch, đúng tiến độ và bảo đảm chất lượng.
Hiệu trưởng Trường Đại học Giao thông vận tải cũng bày tỏ mong muốn dự án sẽ hình thành được những giải pháp kỹ thuật, công cụ đánh giá và khuyến nghị cụ thể, hỗ trợ các cơ quan quản lý, chủ đầu tư, đơn vị tư vấn, doanh nghiệp và nhà thầu trong quá trình lựa chọn giải pháp phát triển hạ tầng giao thông.
Kỳ vọng tạo giải pháp giá trị để ứng dụng, nhân rộng
Phát biểu tại lễ khởi động dự án, ông Madhurjya Kumar Dutta, Giám đốc Quỹ Hợp tác Mê Công - Hàn Quốc (MKCF) chia sẻ, hằng năm, Quỹ tiếp nhận khoảng 300 hồ sơ đề xuất, trong đó Việt Nam có khoảng 30 hồ sơ. Tuy nhiên, mỗi năm chỉ có khoảng 1 - 2 dự án quy mô lớn được phê duyệt. Đến nay, Quỹ đã tài trợ khoảng 68 dự án với tổng kinh phí khoảng 5 triệu USD; khoảng 50% số dự án thuộc lĩnh vực cơ sở hạ tầng. Vì vậy, việc dự án này được lựa chọn tài trợ là một kết quả đặc biệt và đáng ghi nhận.
Ông Madhurjya Kumar Dutta nhấn mạnh, kết quả của dự án cần phục vụ lợi ích chung và thúc đẩy hợp tác giữa các quốc gia Mê Công, thay vì chỉ giải quyết một vấn đề riêng của Việt Nam.
Yêu cầu về kết quả thực tiễn Quỹ đặc biệt quan tâm đến quá trình triển khai và kết quả thực tế của dự án. Dự án không nên dừng lại ở việc xây dựng báo cáo nghiên cứu mà cần tạo ra những thay đổi cụ thể trong thực tiễn. Các giải pháp kỹ thuật được đề xuất cần có khả năng trình diễn, kiểm chứng và đánh giá trong điều kiện thực tế. Trên cơ sở đó, dự án phải làm rõ liệu các kết quả đạt được có thể mở rộng và áp dụng tại các quốc gia Mê Công khác hay không.
Nhóm thực hiện cần rà soát, hoàn thiện thiết kế dự án và xây dựng kế hoạch triển khai hợp lý, trong đó xác định rõ: Các mốc tiến độ chính của dự án; Nội dung và kết quả dự kiến trong năm thứ nhất, năm thứ hai và năm thứ ba; Số liệu cơ sở ban đầu để phục vụ việc theo dõi và đánh giá; Cơ chế thu thập dữ liệu tại hiện trường; Phương pháp giám sát tiến độ và đánh giá kết quả; Khả năng trình diễn, nhân rộng và chuyển giao kết quả trong khu vực.
Khẳng định tầm quan trọng của dự án, Giám đốc Quỹ Hợp tác Mê Công - Hàn Quốc bày tỏ kỳ vọng nhóm nghiên cứu sẽ đạt được những kết quả tốt, có thể chứng minh bằng thực tiễn.
Ông nhấn mạnh, thành công của dự án không chỉ được đo bằng các báo cáo hoàn thành mà quan trọng hơn là khả năng tạo ra giải pháp có giá trị, có thể ứng dụng, nhân rộng và mang lại lợi ích cho các quốc gia trong Tiểu vùng Mê Công.
Theo Trường Đại học Giao thông vận tải, dự án tập trung nghiên cứu, đánh giá và đề xuất các giải pháp kỹ thuật xây dựng cầu cạn phù hợp với điều kiện tự nhiên và nhu cầu phát triển hạ tầng giao thông tại Tiểu vùng sông Mê Công.
Các nội dung chính dự kiến bao gồm: Khảo sát thực trạng sử dụng cát trong xây dựng các công trình giao thông; Phân tích điều kiện địa chất, thủy văn và môi trường tại các khu vực nghiên cứu; Tổng hợp kinh nghiệm và công nghệ xây dựng cầu cạn; Đề xuất các dạng kết cấu và giải pháp thi công phù hợp; So sánh phương án cầu cạn và đường đắp về kỹ thuật, chi phí vòng đời, hiệu quả sử dụng tài nguyên và tác động môi trường; Xây dựng các trường hợp nghiên cứu và xem xét khả năng triển khai thí điểm; Đề xuất hướng dẫn và khuyến nghị phục vụ quy hoạch, thiết kế, đầu tư, xây dựng và quản lý kết cấu hạ tầng giao thông; Tổ chức các hoạt động đào tạo, hội thảo, chia sẻ kinh nghiệm và chuyển giao tri thức.
Lễ khởi động là dấu mốc chính thức mở đầu quá trình triển khai dự án, đồng thời tạo diễn đàn để các bên thống nhất kế hoạch công việc, cơ chế phối hợp, phương pháp khảo sát, địa điểm nghiên cứu, sản phẩm dự kiến và những nhiệm vụ ưu tiên trong giai đoạn đầu.
Dự án được kỳ vọng sẽ cung cấp thêm cơ sở khoa học và thực tiễn cho việc lựa chọn giải pháp xây dựng giao thông tại các khu vực có nền đất yếu, khan hiếm vật liệu và chịu tác động lớn của biến đổi khí hậu. Qua đó, góp phần giảm phụ thuộc vào nguồn cát tự nhiên và thúc đẩy phát triển kết cấu hạ tầng giao thông xanh, thích ứng và bền vững tại Tiểu vùng sông Mê Công.