Nâng cao năng lực kết nối giữa Thái Nguyên- Hà Nội cùng các trung tâm kinh tế lớn
Trong chiến lược phát triển hạ tầng giai đoạn mới, tỉnh Thái Nguyên đang triển khai nghiên cứu quy hoạch tuyến đường sắt đô thị kết nối từ ga Trung Giã (Hà Nội) đến các ga Phổ Yên, Sông Công, Lưu Xá, Đồng Quang và một số trung tâm đô thị mới của tỉnh.
Với chiều dài dự kiến khoảng 50km, tuyến đường không chỉ giải quyết bài toán kết nối giao thông mà còn được kỳ vọng tạo một trục phát triển mới, mở rộng không gian đô thị, khai thác hiệu quả quỹ đất và nâng cao sức hấp dẫn đầu tư của tỉnh.
Đường sắt đô thị mở thêm không gian tăng trưởng
Tại buổi làm việc với Bộ Xây dựng vừa qua, Chủ tịch UBND tỉnh Thái Nguyên Vương Quốc Tuấn đã nhấn mạnh việc nghiên cứu quy hoạch, phương án đầu tư tuyến đường sắt đô thị kết nối Thái Nguyên với Hà Nội là mong muốn, khát vọng lớn của tỉnh. Cùng với các tuyến giao thông đường bộ chiến lược, nếu được đầu tư, tuyến đường sắt sẽ trở thành tuyến giao thông xương sống, nâng cao năng lực kết nối Thái Nguyên với Hà Nội và các trung tâm kinh tế lớn.
Với một địa phương đang đẩy mạnh phát triển công nghiệp, đô thị và dịch vụ, việc hình thành một tuyến vận tải kết nối trực tiếp với Hà Nội có thể tạo ra những thay đổi đáng kể về không gian phát triển. Theo phương án được đơn vị tư vấn nghiên cứu trên cơ sở Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội với tầm nhìn 100 năm và quy hoạch điều chỉnh của tỉnh Thái Nguyên về mạng lưới đường sắt thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050, tuyến đường có chiều dài khoảng 50km, kết nối từ trung tâm tỉnh Thái Nguyên đến Thủ đô Hà Nội.
Giá trị của tuyến đường, theo phương án nghiên cứu nằm ở khả năng tạo liên kết giữa giao thông và phát triển đô thị. Dọc tuyến có thể hình thành các khu vực đô thị mới, khai thác hiệu quả quỹ đất, đồng thời tạo điều kiện thu hút đầu tư, nâng cao chất lượng và sức cạnh tranh của ngành công nghiệp. Khi đặt tuyến đường với quy hoạch đồng bộ cùng các khu đô thị, khu công nghiệp, trung tâm dịch vụ và hệ thống giao thông hiện hữu, tuyến đường có thể trở thành trục tổ chức không gian kinh tế mới.
Phấn đấu hoàn thiện bổ sung quy hoạch trong năm 2026
Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Danh Huy đánh giá việc nghiên cứu đầu tư tuyến đường sắt đô thị kết nối Thái Nguyên với Hà Nội là cần thiết, phù hợp yêu cầu phát triển của tỉnh trong giai đoạn tới. Tuy nhiên, để chuyển từ ý tưởng sang dự án có khả năng triển khai, Thái Nguyên cần tiếp tục làm rõ cách thức thực hiện, công năng khai thác và phương án đầu tư.
Đặc biệt, bài toán nguồn lực phải được tính toán ngay từ đầu. Tỉnh cần chủ động làm việc với các cơ quan, đơn vị liên quan để xác định rõ trách nhiệm đầu tư, cơ chế huy động vốn, phương án tổ chức vận hành và khai thác sau đầu tư. Bộ Xây dựng sẽ phối hợp, hướng dẫn, hỗ trợ tỉnh trong phạm vi chức năng, nhiệm vụ và thẩm quyền.
Vì vậy, quy hoạch cần phải đi trước, nhưng đầu tư phải dựa trên nhu cầu và khả năng thực hiện bởi tuyến đường dài khoảng 50km cần được tính toán toàn diện về nhu cầu vận tải, hướng tuyến, điểm kết nối, công năng, phương án khai thác và hiệu quả kinh tế - xã hội.
Theo Bí thư Tỉnh ủy Thái Nguyên Trịnh Xuân Trường, việc nghiên cứu, triển khai tuyến đường sắt kết nối trung tâm tỉnh với Hà Nội là yêu cầu tất yếu, nhưng phải bảo đảm đồng bộ với quy hoạch mạng lưới đường sắt quốc gia và hệ thống đường sắt đô thị. Cần làm tốt công tác quy hoạch, xác định rõ lộ trình và tổ chức thực hiện khoa học, chặt chẽ. Tỉnh Thái Nguyên phấn đấu trong năm 2026 hoàn thiện việc bổ sung quy hoạch, tạo cơ sở để trong nhiệm kỳ 2025 - 2030 khởi công tuyến đường sắt.
Về tầm nhìn dài hạn, tuyến đường sắt Thái Nguyên - Hà Nội được kỳ vọng không chỉ phục vụ người dân từ Thái Nguyên về Hà Nội nhanh và thuận tiện hơn; quan trọng hơn, tuyến đường có thể tạo ra cực tăng trưởng mới nếu được gắn với quy hoạch đô thị, công nghiệp và dịch vụ. Thái Nguyên đang đứng trước cơ hội hình thành một trục kết nối mới với Hà Nội nhưng để biến cơ hội thành động lực tăng trưởng, tỉnh cần đồng thời giải quyết ba bài toán: quy hoạch phải đồng bộ, nguồn lực phải khả thi và tiến độ phải rõ ràng.
Việc phấn đấu hoàn thiện bổ sung quy hoạch trong năm 2026 và hướng tới khởi công trong nhiệm kỳ 2025 - 2030 thể hiện quyết tâm chính trị cao của tỉnh. Song, cùng với quyết tâm, dự án cần được tiếp tục lượng hóa bằng những nghiên cứu cụ thể về nhu cầu vận tải, phương án tuyến, công năng khai thác, nguồn vốn và hiệu quả đầu tư.
Nếu làm tốt những bước chuẩn bị này, tuyến đường sắt kết nối Thái Nguyên với Hà Nội sẽ không chỉ là một công trình giao thông mà có thể trở thành trục phát triển chiến lược, giúp Thái Nguyên mở rộng không gian đô thị, tăng khả năng kết nối vùng, khai thác hiệu quả quỹ đất và nâng cao sức cạnh tranh của nền kinh tế. Tỉnh Thái Nguyên đang từng bước chuyển từ tư duy “đầu tư để có hạ tầng” sang “đầu tư hạ tầng để mở đường cho phát triển”, tạo nền tảng xây dựng không gian phát triển kinh tế giai đoạn 2025 - 2030 và những năm tiếp theo.