Ủy ban Pháp luật và Tư pháp họp Phiên toàn thể lần thứ 11
Chiều 13/8, tại Nhà Quốc hội, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp tiến hành Phiên họp toàn thể lần thứ 11. Ủy viên Trung ương Đảng, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu chủ trì phiên họp.
Tham dự có: Ủy viên Trung ương Đảng, Thứ trưởng Thường trực Bộ Dân tộc và Tôn giáo Nguyễn Hoài Anh; các thành viên Ủy ban Pháp luật và Tư pháp; đại diện Thường trực Hội đồng Dân tộc và các Ủy ban của Quốc hội; đại diện lãnh đạo các bộ, ngành liên quan.
Tại phiên họp, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp thẩm tra 2 nội dung, gồm: dự án Bộ luật Hình sự (sửa đổi) và định hướng, chính sách dự án Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự (sửa đổi).
Theo Tờ trình dự án Bộ luật Hình sự (sửa đổi), dự thảo Bộ luật gồm 3 phần, 25 chương, 415 điều; so với Bộ luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017, 2024, 2025) đã bỏ 8 điều luật, bổ sung 14 điều luật mới, sửa đổi 301 điều luật, giữ nguyên 100 điều luật.
Dự thảo Bộ luật mở rộng phạm vi chịu trách nhiệm hình sự đối với hành vi chuẩn bị phạm tội đối với 13 tội danh, tập trung vào các nhóm tội trật tự quản lý kinh tế; trật tự, an toàn công cộng... Việc mở rộng này nhằm xử lý sớm các hành vi tuy mới ở giai đoạn chuẩn bị nhưng đã bộc lộ rõ ý chí phạm tội, có tổ chức, có công cụ, phương tiện, mục tiêu cụ thể… Qua đó, góp phần nâng cao hiệu quả công tác phòng ngừa, ngăn chặn hậu quả xảy ra.
Bên cạnh đó, mở rộng phạm vi chịu trách nhiệm hình sự của pháp nhân thương mại đối với 20 tội danh, tập trung vào các lĩnh vực thuế, tài chính, chứng khoán, bảo hiểm, đất đai, lao động, an toàn lao động… để đáp ứng yêu cầu của thực tiễn, nâng cao tính răn đe, phòng ngừa và tạo lập môi trường kinh doanh an toàn, lành mạnh.
Chính phủ đề xuất Quốc hội xem xét, cho ý kiến về dự án Bộ luật tại Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất và thông qua tại Kỳ họp thứ Hai. Do đây là dự án Bộ luật có nội dung phức tạp, tác động trực tiếp đến quyền cơ bản của con người nên cần thiết ban hành Nghị quyết của Quốc hội về việc thi hành Bộ luật sau khi được thông qua.
Thẩm tra dự án Bộ luật, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp đánh giá cao cơ quan chủ trì soạn thảo đã chủ động phối hợp với các cơ quan hữu quan nghiên cứu, rà soát Bộ luật Hình sự năm 2015 và trong thời gian ngắn đã hoàn thiện hồ sơ dự án Bộ luật để trình Quốc hội tại Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất.
Bộ luật Hình sự có tính chất nền tảng, với yêu cầu sửa đổi toàn diện, chính sách hình sự sẽ có sự thay đổi căn bản và tác động rất lớn đến tất cả các lĩnh vực trong đời sống xã hội. Do đó, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp đề nghị tiếp tục nghiên cứu, rà soát để thể chế hóa đầy đủ những quan điểm, mục tiêu, định hướng mới nhất của Đảng, Nhà nước, bảo đảm thể chế hóa tối đa.
Dự thảo Bộ luật Hình sự phù hợp với quy định của Hiến pháp về quyền con người, quyền, nghĩa vụ cơ bản của công dân. Tuy nhiên, do các quy định của Bộ luật Hình sự còn liên quan mật thiết tới các quy định của các luật khác trong hệ thống pháp luật, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp đề nghị tiếp tục rà soát để bảo đảm tính thống nhất với các luật chuyên ngành thuộc các lĩnh vực: tố tụng hình sự, tố tụng hành chính, tài nguyên, môi trường, nông nghiệp, tài chính, ngân hàng, đất đai, kinh tế, phòng, chống ma túy...
Đồng thời, bảo đảm tính tương quan về chính sách xử lý các tội danh mới được bổ sung trong tổng thể các chương, điều; phân định rõ giữa xử lý hình sự và xử lý hành chính, không tạo khoảng trống pháp lý hoặc chồng lấn giữa tội phạm và vi phạm hành chính.
Cũng tại phiên họp, cho ý kiến về định hướng, chính sách dự án Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự (sửa đổi), Ủy ban Pháp luật và Tư pháp tán thành sự cần thiết xây dựng Luật và nhận thấy các nhóm chính sách và nội dung của dự thảo Luật về cơ bản đã thể hiện chủ trương, đường lối của Đảng; bảo đảm tính hợp hiến, hợp pháp, tính thống nhất của hệ thống pháp luật. Tuy nhiên, Ủy ban cũng đề nghị cần tiếp tục rà soát kỹ lưỡng để quy định cụ thể trong dự thảo Luật, bảo đảm thể chế hóa đầy đủ, kịp thời các chủ trương của Đảng.
Dự án Luật có liên quan nhiều đến các quy định tại các luật trong hệ thống pháp luật. Ngay tại Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, Quốc hội cũng sẽ cho ý kiến hoặc xem xét, thông qua một số dự án Bộ luật có liên quan. Do đó, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo trong quá trình xây dựng dự án Luật cần lưu ý bám sát các nội dung cũng như định hướng sửa đổi của các dự án luật để bảo đảm tính đồng bộ; tiếp tục hoàn thiện hồ sơ định hướng chính sách sửa đổi Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự để trình Quốc hội cho ý kiến tại Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất.