Chuẩn hoá quy trình phối hợp giám sát việc thực hiện điều ước quốc tế
Tại Phiên họp thứ 4, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã thông qua về nguyên tắc Nghị quyết quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành Luật Hoạt động giám sát của Quốc hội và HĐND về phối hợp giám sát việc thực hiện điều ước quốc tế, thoả thuận quốc tế. Nghị quyết đã chuẩn hóa quy trình phối hợp giám sát, khắc phục trùng lặp, chồng chéo, hạn chế thủ tục trung gian và tăng tính linh hoạt trong phối hợp quốc tế.
Nâng cao trách nhiệm thực hiện điều ước, thoả thuận quốc tế
Khẳng định yêu cầu cấp thiết ban hành Nghị quyết quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành Luật Hoạt động giám sát của Quốc hội và HĐND về phối hợp giám sát việc thực hiện điều ước quốc tế, thoả thuận quốc tế, Chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại, Thượng tướng Lê Tấn Tới nêu thực tế, trước khi có Nghị quyết, các hoạt động phối hợp giám sát việc thực hiện điều ước quốc tế, thoả thuận quốc tế chủ yếu dựa trên thoả thuận hợp tác, yêu cầu của thực tiễn về đề xuất của các bên, chưa có quy định pháp lý điều chỉnh, quy trình, thủ tục thực hiện chưa được chuẩn hóa. Từ đó, dẫn đến việc triển khai phối hợp giám sát còn phụ thuộc vào từng trường hợp cụ thể, thiếu thống nhất, khó bảo đảm tính liên tục và chưa phát huy hiệu quả tổng thể.
Kết quả rà soát của Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại cho thấy, đến tháng 4/2026, Quốc hội Việt Nam đã ký kết 30 Thỏa thuận hợp tác với Quốc hội các nước có, bao gồm nội dung trao đổi, chia sẻ thông tin hoạt động nghị viện, phối hợp giám sát, thúc đẩy việc thực hiện các thỏa thuận hợp tác song phương, đa phương. Đồng thời, tiến hành nhiều hoạt động phối hợp giám sát, khảo sát việc thực hiện các điều ước quốc tế, thoả thuận quốc tế, tổ chức các cuộc họp, hội nghị phối hợp giám sát, trao đổi thông tin, tài liệu, kết quả giám sát.
Quốc hội Việt Nam cũng đã thiết lập cơ chế Ủy ban hợp tác liên nghị viện với Nhân đại toàn quốc Trung Quốc, Đuma Quốc gia Quốc hội Liên bang Nga, Quốc hội Cuba. Tại các cuộc họp định kỳ luân phiên tổ chức của các Ủy ban hợp tác liên nghị viện, các cơ quan Quốc hội hai bên đã phối hợp giám sát văn bản, xem xét, đánh giá các báo cáo của Chính phủ và các Bộ, ngành hai nước về việc thực hiện các điều ước quốc tế, thoả thuận quốc tế mà các bên đã ký kết.
Chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại nhấn mạnh, việc Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành ban hành Nghị quyết nhằm kịp thời hoàn thiện pháp luật về hoạt động giám sát, trong đó có giám sát điều ước quốc tế, thoả thuận quốc tế, bảo đảm triển khai hoạt động phối hợp giám sát việc thực hiện điều ước quốc tế, thoả thuận quốc tế trong thực tiễn. Đồng thời, việc hoàn thiện cơ chế phối hợp giám sát việc thực hiện điều ước quốc tế, thoả thuận quốc tế sẽ góp phần nâng cao trách nhiệm báo cáo, đánh giá, giải trình của các cơ quan, tổ chức, cá nhân trong việc thực hiện điều ước quốc tế, thoả thuận quốc tế; bảo đảm việc thực hiện các cam kết quốc tế của Việt Nam phù hợp với chủ trương, đường lối đối ngoại của Đảng, pháp luật của Nhà nước và yêu cầu hội nhập quốc tế.
Không đặt ra chính sách mới, không phát sinh thủ tục hành chính mới
Nội dung Nghị quyết chủ yếu quy định về quy trình, thủ tục, hướng dẫn tổ chức thực hiện, không đặt ra chính sách mới. Theo đó, Nghị quyết quy định về phạm vi điều chỉnh, đối tượng áp dụng, nguyên tắc phối hợp giám sát việc thực hiện điều ước quốc tế, thoả thuận quốc tế. Các quy định này sẽ là cơ sở pháp lý thống nhất cho việc tổ chức hoạt động giám sát giữa Hội đồng Dân tộc, các Ủy ban của Quốc hội với các cơ quan có liên quan của Quốc hội của quốc gia cùng ký kết điều ước quốc tế, thoả thuận quốc tế.
Nghị quyết cũng quy định về nội dung phối hợp giám sát việc thực hiện điều ước quốc tế, thoả thuận quốc tế; trình tự thủ tục phối hợp giám sát, việc phê duyệt hoạt động phối hợp giám sát hằng năm.
Nghị quyết quy định về việc phê duyệt kế hoạch hoạt động phối hợp giám sát; trình tự, thủ tục triển khai hoạt động tổ chức Đoàn phối hợp giám sát chung; báo cáo kết quả phối hợp giám sát và xem xét thực hiện kiến nghị sau phối hợp giám sát; kinh phí bảo đảm cho hoạt động phối hợp giám sát; ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số, quản lý, khai thác và sử dụng dữ liệu phục vụ hoạt động phối hợp giám sát đảm bảo các quy định pháp luật, yêu cầu bảo vệ bí mật nhà nước, bảo mật thông tin theo quy định; trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức trong việc tổ chức thực hiện hoạt động phối hợp giám sát.
Chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại Lê Tấn Tới khẳng định, Nghị quyết được xây dựng theo hướng chuẩn hóa quy trình phối hợp giám sát, khắc phục trùng lặp, chồng chéo; hạn chế thủ tục trung gian và tăng tính linh hoạt trong phối hợp quốc tế, thống nhất cơ quan đầu mối tổ chức, cơ quan phối hợp nội dung, trình tự, thủ tục và trách nhiệm của các cơ quan liên quan, qua đó giảm chi phí tuân thủ và nâng cao hiệu quả tổ chức thực hiện, không phát sinh thủ tục hành chính mới.