Từ kiến nghị của cử tri đến hoàn thiện chính sách bảo đảm nhân lực y tế cơ sở
Qua giám sát tại Gia Lai - địa phương được ví như "Việt Nam thu nhỏ" sau sắp xếp đơn vị hành chính, Đoàn giám sát của Ủy ban Dân nguyện và Giám sát đã chỉ ra nhiều vướng mắc của y tế cơ sở. Từ thực tiễn này, yêu cầu tiếp tục hoàn thiện chính sách về nhân lực y tế ngày càng rõ nét.
Phản ánh bức tranh chung của y tế cơ sở
Vừa qua, Đoàn giám sát của Ủy ban Dân nguyện và Giám sát đã khảo sát, làm việc tại tỉnh Gia Lai về việc giải quyết kiến nghị của cử tri liên quan đến bảo đảm nhân lực y tế nhằm nâng cao chất lượng hoạt động của trạm y tế cấp xã trong bối cảnh tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp.
Là tỉnh có diện tích lớn thứ hai cả nước sau sắp xếp đơn vị hành chính, Gia Lai được xem là "Việt Nam thu nhỏ" với địa bàn trải dài từ đô thị, ven biển đến miền núi, biên giới và vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Theo Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Thị Thanh Lịch, sự đa dạng về điều kiện tự nhiên, dân cư và mô hình phát triển giúp địa phương phản ánh khá toàn diện những vấn đề nhiều tỉnh, thành đang gặp phải khi vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.
Theo báo cáo của UBND tỉnh Gia Lai, sau sắp xếp đơn vị hành chính, toàn tỉnh giảm từ 373 xuống còn 135 trạm y tế nhưng vẫn duy trì 369 điểm y tế để bảo đảm người dân được tiếp cận dịch vụ chăm sóc sức khỏe ban đầu. Bình quân mỗi trạm hiện quản lý gần 26.900 người, nhiều nơi trên 40.000 người, cá biệt có địa bàn hơn 100.000 người. Không chỉ quy mô phục vụ tăng mạnh, các trạm y tế còn phải đảm đương thêm nhiều nhiệm vụ như quản lý sức khỏe toàn dân, chuyển đổi số và quản lý dữ liệu.
Thực tế này cũng lý giải vì sao kiến nghị của cử tri tiếp tục tập trung vào tình trạng thiếu bác sĩ làm việc thường xuyên tại trạm y tế, thiếu nhân lực chuyên môn, khó thu hút và giữ chân cán bộ y tế ở vùng sâu, vùng xa, cùng những hạn chế về cơ sở vật chất và trang thiết bị.
Để giải quyết các kiến nghị, Gia Lai đã triển khai nhiều giải pháp như: ban hành chính sách thu hút, đào tạo nhân lực và luân phiên bác sĩ tuyến trên hỗ trợ cơ sở. Đến nay, 135/135 trạm y tế đều có bác sĩ tham gia hoạt động dưới nhiều hình thức. Tuy nhiên, toàn ngành vẫn thiếu gần 500 nhân lực so với biên chế được giao; 112/135 trạm y tế chưa bảo đảm đủ nhân lực theo định mức và vẫn còn những nơi chưa có bác sĩ làm việc thường xuyên tại chỗ.
Từ thực tiễn đến hoàn thiện chính sách
Để có cái nhìn toàn diện về những khó khăn của địa phương, trước khi làm việc với lãnh đạo tỉnh và ngành y tế, Đoàn giám sát đã trực tiếp khảo sát tại xã Ia Grai và phường Thống Nhất.
Tại xã Ia Grai, Trạm Y tế vận hành theo mô hình "một trạm y tế thống nhất, đa điểm thiết chế", gồm một trạm chính và hai điểm trạm, phục vụ hơn 24.000 người trên địa bàn rộng, dân cư phân tán. Tuy nhiên, toàn trạm chỉ có 13 cán bộ, viên chức, bình quân mỗi cơ sở khoảng 4 người, trong khi phải bảo đảm khám, chữa bệnh ban đầu, phòng chống dịch, tiêm chủng, triển khai các chương trình y tế và thực hiện chuyển đổi số. Đáng chú ý, cả ba cơ sở đều chưa có bác sĩ làm việc thường xuyên, việc lập hồ sơ sức khỏe điện tử cũng gặp khó do thiếu nhân sự công nghệ thông tin.
Trong khi đó, Trạm Y tế phường Thống Nhất quản lý gần 44.600 dân tại ba điểm y tế nhưng hiện chưa có bác sĩ biên chế. Sau sắp xếp đơn vị hành chính, đơn vị chỉ còn 19 viên chức, nhiều người phải kiêm nhiệm nhiều chương trình chuyên môn, đồng thời đảm nhận thêm các nhiệm vụ tham mưu, tổng hợp, báo cáo và phòng, chống dịch. Bộ máy lãnh đạo cũng chưa được kiện toàn khi chưa có Trưởng trạm, ảnh hưởng không nhỏ đến công tác điều hành và tổ chức hoạt động.
Theo Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Thị Thanh Lịch, việc khảo sát trực tiếp tại cơ sở giúp Đoàn giám sát đánh giá sát thực tiễn, từ đó việc trao đổi không chỉ dừng ở ghi nhận khó khăn mà hướng tới các giải pháp khả thi.
Từ kết quả khảo sát, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Dân nguyện và Giám sát Trần Thị Nhị Hà đánh giá cao tinh thần chuẩn bị nghiêm túc, sự thẳng thắn của Gia Lai trong phản ánh thực trạng. Theo Phó Chủ nhiệm Ủy ban Dân nguyện và Giám sát, bài toán nhân lực y tế cơ sở cần được giải quyết bằng chính sách đồng bộ, từ đào tạo theo địa chỉ, luân chuyển, tạo cơ hội phát triển nghề nghiệp đến cải thiện điều kiện làm việc và lộ trình thăng tiến. Đối với vùng khó khăn, việc tạo điều kiện học tập, nâng cao chuyên môn sau thời gian công tác sẽ là động lực quan trọng để giữ chân đội ngũ y tế.
Đoàn giám sát cũng đề nghị tiếp tục hoàn thiện các quy định về phân cấp, phân quyền, cơ chế điều tiết nhân lực, đầu tư trang thiết bị và chuyển đổi số trong lĩnh vực y tế.
Thực tiễn tại Gia Lai cho thấy, mỗi kiến nghị của cử tri không chỉ phản ánh khó khăn của một địa phương mà còn là cơ sở quan trọng để hoàn thiện chính sách, góp phần nâng cao chất lượng hoạt động của y tế cơ sở trong giai đoạn mới.