Mở rộng không gian phát triển, nâng tầm chất lượng quy hoạch Bắc Ninh
Việc tổ chức mô hình chính quyền địa phương 2 cấp đang mở ra không gian phát triển mới cho tỉnh Bắc Ninh, đồng thời đặt ra yêu cầu cấp thiết đối với công tác quy hoạch đô thị. Khi địa giới hành chính được sắp xếp, nhiều đồ án quy hoạch không còn bó hẹp trong phạm vi một địa phương mà có sự giao thoa giữa nhiều phường, xã. Vì vậy, rà soát, điều chỉnh và đồng bộ quy hoạch không chỉ là yêu cầu về quản lý nhà nước mà còn là điều kiện để khai thác hiệu quả dư địa phát triển mới.
Rà soát quy hoạch theo địa giới mới
Những đồ án quy hoạch phân khu có phạm vi liên phường, các khu vực đô thị đang trong quá trình chuyển tiếp và những khu vực mới hình thành cần sớm được xác định rõ chức năng sử dụng đất, hệ thống hạ tầng và định hướng phát triển. Yêu cầu xuyên suốt là bảo đảm các quy hoạch phân khu, quy hoạch chi tiết thống nhất với Quy hoạch chung đô thị Bắc Ninh đến năm 2050, tầm nhìn đến năm 2075, đồng thời phù hợp với địa giới hành chính mới.
Tại phường Quế Võ, địa phương hiện quản lý, triển khai các quy hoạch phân khu số 19, 20 và 21, có phạm vi liên quan đến các phường Phương Liễu, Bồng Lai, Nhân Hòa và Đào Viên. Theo Chủ tịch UBND phường Quế Võ Nguyễn Ngọc Anh, sau khi quy hoạch chung được phê duyệt, địa phương cùng các cơ quan chuyên môn tiếp tục rà soát, điều chỉnh các quy hoạch phân khu theo hướng bảo đảm sự thống nhất giữa các khu vực.
Theo đó, mỗi địa phương có thể chủ động trong phạm vi quản lý của mình nhưng không thể tách rời khỏi hệ thống hạ tầng chung. Giao thông, cây xanh, thoát nước, công trình công cộng và các hạ tầng thiết yếu cần được tính toán trên một không gian liên thông. Đây là vấn đề có ý nghĩa quyết định trong quá trình mở rộng không gian đô thị. Nếu từng phường chỉ giải quyết nhu cầu phát triển trong địa giới riêng mà thiếu liên kết, nguy cơ đầu tư manh mún, thiếu đồng bộ sẽ gia tăng, ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả sử dụng đất và chất lượng đô thị.
Tại phường Nếnh, quy hoạch phân khu số 2 cũng đang được rà soát do có liên quan đến hai phường Vân Hà và Việt Yên. Với quy mô nghiên cứu gần 4,4 nghìn ha, khu vực này được định hướng phát triển theo mô hình kết hợp công nghiệp, đô thị mới, thương mại - dịch vụ và logistics, đóng vai trò là một trong những không gian phát triển quan trọng của tỉnh.
Trước khi quy hoạch chung mới được phê duyệt, địa phương đã đề xuất điều chỉnh một số vị trí nhằm bổ sung quỹ đất dành cho cây xanh, công trình công cộng, hạ tầng xã hội và các dự án có tính chất động lực. Những yêu cầu này cho thấy quy hoạch cần được nhìn nhận không chỉ dưới góc độ phân bổ đất đai, mà phải gắn với khả năng đáp ứng hạ tầng và chất lượng sống của người dân trong quá trình đô thị hóa.
Không để “địa giới mới” trở thành điểm nghẽn quy hoạch
Tại phường Bắc Giang, địa phương đang quản lý các đồ án quy hoạch phân khu khu số 1 và số 2. Trong đó, nhiều đồ án quy hoạch chi tiết tại khu đô thị phía Nam có phạm vi từ hai phường trở lên. Thực tế này đặt ra yêu cầu phải thay đổi cách thức tổ chức lập, quản lý và thực hiện quy hoạch, nhất là khi mô hình chính quyền địa phương 2 cấp đang được vận hành.
Theo Trưởng Phòng Kinh tế, Hạ tầng và Đô thị phường Bắc Giang Triệu Tiến Đạt, thời gian tới địa phương dự kiến lập một số đồ án quy hoạch chi tiết phục vụ đầu tư công, trong đó có các hạng mục như khuôn viên cây xanh, hồ điều hòa, bãi đỗ xe, sân chơi, bãi tập và các tiện ích công cộng.
Qua rà soát, một vấn đề nổi lên là không ít đồ án hiện nay không còn nằm trọn trong phạm vi quản lý của một địa phương. Khi địa giới hành chính thay đổi, một đồ án có thể liên quan đến hai hoặc ba phường, kéo theo những vướng mắc trong xác định cơ quan chủ trì, cơ chế phối hợp và trách nhiệm quản lý.
Việc phân bổ các chỉ tiêu quy hoạch cho từng địa bàn trong một đồ án liên phường cũng cần sự phối hợp giữa các địa phương, sau đó xin ý kiến cơ quan chuyên môn và trình cấp có thẩm quyền xem xét, phê duyệt. Nếu thiếu cơ chế phối hợp rõ ràng, quy trình này có thể tạo độ trễ, nhất là đối với những dự án cấp thiết phục vụ phát triển kinh tế - xã hội.
Bên cạnh đó, một số khu vực quy hoạch phân khu hiện chưa hoàn toàn phù hợp với quy hoạch chung, đòi hỏi phải tiếp tục đánh giá, xác định mức độ cần điều chỉnh và xây dựng lộ trình thực hiện phù hợp. Trong khi khối lượng công việc ngày càng lớn, nguồn nhân lực và phương tiện kỹ thuật tại cơ sở vẫn còn hạn chế. Công tác lấy ý kiến cộng đồng dân cư, công khai thông tin quy hoạch cũng đòi hỏi dữ liệu đầy đủ, thiết bị phù hợp và năng lực chuyên môn đáp ứng yêu cầu mới.
Từ thực tiễn này, các địa phương đề nghị tỉnh và Sở Xây dựng sớm thống nhất cơ chế phối hợp trong xử lý quy hoạch liên phường; xác định rõ cơ quan chủ trì, trách nhiệm của từng địa phương và phương pháp phân bổ các chỉ tiêu quy hoạch khi điều chỉnh đồ án.
Cùng với hoàn thiện cơ chế, việc xây dựng cơ sở dữ liệu quy hoạch dùng chung có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Khi dữ liệu được kết nối và cập nhật thống nhất, cơ sở có thể giảm thời gian xử lý thông tin, hạn chế tình trạng mỗi địa phương phải tự giải quyết những vấn đề có tính liên vùng, đồng thời nâng cao tính minh bạch trong quản lý quy hoạch.
Theo Phó Trưởng Phòng Quy hoạch - Kiến trúc, Sở Xây dựng Nguyễn Văn Hải, đối với những quy hoạch phân khu phù hợp với quy hoạch chung, các địa phương tiếp tục triển khai theo chức năng đã được xác định và quản lý theo địa giới hành chính của phường. Những nội dung điều chỉnh nhỏ hoặc dự án cấp bách được thực hiện theo quy định; những nội dung chưa phù hợp sẽ được rà soát, đề xuất điều chỉnh để đáp ứng yêu cầu phát triển.
Sở Xây dựng đang tham mưu UBND tỉnh ban hành kế hoạch thực hiện quy hoạch, trong đó nhấn mạnh yêu cầu rà soát tổng thể, bảo đảm sự thống nhất giữa các loại quy hoạch, đồng thời tổ chức tập huấn, hướng dẫn công tác quy hoạch và phát triển đô thị cho cơ sở.
Theo Sở Xây dựng, toàn tỉnh hiện có 44 quy hoạch phân khu, trong đó khu vực Bắc Giang trước đây có 15 quy hoạch và khu vực Bắc Ninh cũ có 29 quy hoạch. Con số này cho thấy khối lượng công việc rà soát, điều chỉnh trong thời gian tới rất lớn, đòi hỏi phải có lộ trình cụ thể, xác định thứ tự ưu tiên và bố trí nguồn lực tương xứng.
Trong bối cảnh Bắc Ninh đang đứng trước cơ hội mở rộng không gian phát triển, quy hoạch càng phải đi trước một bước. Việc sớm tháo gỡ những vướng mắc về cơ chế phối hợp, dữ liệu và nguồn lực sẽ giúp các địa phương chủ động hơn trong quản lý, đồng thời bảo đảm sự thống nhất của toàn hệ thống.
Quan trọng hơn, rà soát quy hoạch sau sắp xếp địa giới không nên chỉ dừng ở việc “điều chỉnh cho phù hợp” với ranh giới hành chính mới. Đây cần được xem là cơ hội tái cấu trúc không gian phát triển, tổ chức lại mạng lưới hạ tầng, nâng cao hiệu quả sử dụng đất và tạo sự liên kết giữa các khu vực đô thị, công nghiệp, dịch vụ.
Khi quy hoạch được đặt trên một tầm nhìn liên kết, không gian hành chính mới sẽ thực sự trở thành không gian kinh tế mới. Đó cũng là nền tảng để Bắc Ninh kiểm soát tốt quá trình đô thị hóa, phát triển hệ thống đô thị hiện đại, đồng bộ, nâng cao chất lượng hạ tầng và khai thác hiệu quả hơn các nguồn lực cho giai đoạn phát triển mới.