Chuyển đổi số - Mở lối đưa pháp luật đến với Nhân dân:Bài 2: Những sáng kiến nhỏ bắt đầu từ thực tiễn
•12/08/2026 07:15
Nếu ở vùng cao biên giới Lai Châu, những "thầy giáo quân hàm xanh" đưa kỹ năng số đến từng bản làng, thì với bộ đội Công binh, chuyển đổi số lại được cụ thể hóa bằng những sáng kiến xuất phát trực tiếp từ yêu cầu thực hiện nhiệm vụ. Điểm chung là công nghệ không được đặt ở đâu xa, mà hiện diện trong chính những công việc hàng ngày của cán bộ, chiến sĩ.
Khi chiếc móc khóa trở thành "cẩm nang số"
Được Binh chủng Công binh lựa chọn làm điểm thực hiện Đề án 1371, Lữ đoàn 239 đã đưa công tác phổ biến, giáo dục pháp luật đến gần cán bộ, chiến sĩ và Nhân dân bằng nhiều cách làm sáng tạo, thiết thực. Chính ủy Lữ đoàn 239, Đại tá Phạm Ngọc Tuân cho biết, trên cơ sở nhiệm vụ được Binh chủng giao làm điểm, đơn vị đã chủ động lựa chọn nội dung, hình thức tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật phù hợp với đặc điểm của từng địa bàn.
Lữ đoàn 239, Binh chủng Công binh có đặc thù đóng quân phân tán, cán bộ, chiến sĩ thường xuyên thực hiện nhiệm vụ trong điều kiện địa hình, thời tiết và thời gian khác nhau. Chính những khó khăn ấy đã đặt ra yêu cầu phải có một phương thức giúp quân nhân có thể tiếp cận, tra cứu thông tin nhanh chóng, thuận tiện hơn. Từ thực tế đó, Thượng úy Hoàng Phúc Thắng, Tiểu đoàn 2, Lữ đoàn 239, Binh chủng Công binh đã đưa mã QR lên một vật dụng rất nhỏ bé: chiếc móc chìa khóa.
Chia sẻ về lý do hình thành sáng kiến, Thượng úy Hoàng Phúc Thắng cho biết, bất kỳ mô hình hay là sáng kiến nào cũng được bắt nguồn từ thực tiễn. Trước khi muốn đi tuyên truyền phổ biến pháp luật thì cán bộ chiến sĩ cũng phải có những tri thức nhất định. Móc khóa pháp luật nhỏ gọn và tiện lợi sẽ trở thành cẩm nang số luôn theo chân các cán bộ, chiến sĩ trên hành trình chuyển tải pháp luật đến người dân.
Chỉ với một thao tác quét mã trên điện thoại thông minh, người dân có thể chủ động tìm hiểu những quy định pháp luật cần thiết, biến món quà nhỏ thành một "cầu nối số" đưa kiến thức pháp luật vào đời sống một cách nhẹ nhàng, thuận tiện. Từ đó, người sử dụng có thể truy cập một trang thông tin với nhiều nội dung, như Luật Nghĩa vụ quân sự, Bộ luật Hình sự, Luật An ninh mạng... các nghị định, thông tư, văn bản pháp luật khác cùng thư viện hình ảnh, video và các tình huống liên quan.
Điểm đáng chú ý của sáng kiến không nằm ở sự phức tạp về công nghệ mà giá trị nằm ở sự đơn giản; một vật dụng nhỏ, chi phí thấp, dễ mang theo được kết nối với một kho thông tin có thể thường xuyên được bổ sung, cập nhật. Thay vì mang theo nhiều tài liệu giấy, cán bộ, chiến sĩ có thể sử dụng chính chiếc điện thoại của mình để tiếp cận nội dung cần thiết.
Theo Lữ đoàn 239, chính những ưu điểm của móc khóa pháp luật sẽ khiến nó tồn tại rất lâu dài cũng như có thể hấp dẫn được Nhân dân. Thứ nhất, kinh phí để sản xuất và duy trì móc khóa rất thấp; qua các buổi giao lưu, hội họp hay là tuyên truyền pháp luật, có thể sử dụng móc khóa làm quà tặng, từ đó, bảo đảm tính lan tỏa rất cao. Tiếp theo, phương pháp sử dụng cũng như cách dùng rất đơn giản và dễ hiểu; trang web có giao diện thân thiện đối với người dùng và bảo đảm tính bắt mắt.
Thượng úy Hoàng Phúc Thắng
“
Lữ đoàn luôn cập nhật những tri thức về pháp luật mới nhất để bảo đảm tính thời sự cho mô hình. Từ đó, giúp mô hình hấp dẫn, tồn tại lâu dài và có thể đi vào đời sống thường ngày
Thượng úy Hoàng Phúc Thắng, Tiểu đoàn 2, Lữ đoàn 239, Binh chủng Công binh
Cầm trên tay chiếc móc khóa nhỏ tích hợp mã QR dẫn tới thư viện pháp luật điện tử, anh Bạch Xuân Hưởng, xã Nật Sơn, tỉnh Phú Thọ cho rằng, đây là cách làm thiết thực, phù hợp trong điều kiện người dân sử dụng điện thoại thông minh. Thay vì phải tìm kiếm tài liệu hoặc ghi nhớ nhiều nội dung, người dân chỉ cần quét mã QR là có thể tiếp cận, tra cứu những kiến thức pháp luật cần thiết.
Theo anh Hưởng, việc cán bộ, chiến sĩ Lữ đoàn 239 trực tiếp đến tận gia đình trao tặng móc khóa, hướng dẫn cách sử dụng không chỉ giúp người dân thuận tiện hơn trong tìm hiểu pháp luật mà còn tạo sự gần gũi, gắn bó giữa đơn vị với địa phương. Anh mong mô hình này tiếp tục được duy trì, nhân rộng để kiến thức pháp luật đến với người dân thường xuyên và thuận tiện hơn.
Móc khóa pháp luật được cán bộ Lữ đoàn 239 trao tận tay học sinh. Ảnh: Ngọc LinhMóc khóa pháp luật được cán bộ Lữ đoàn 239 trao tận tay học sinh. Ảnh: Ngọc Linh
Từ chiếc móc khóa nhỏ bé có thể nhìn thấy một cách tiếp cận đáng chú ý trong chuyển đổi số ở cơ sở: Không nhất thiết phải bắt đầu bằng những ứng dụng lớn hay hệ thống phức tạp; một nhu cầu rất cụ thể trong công việc cũng có thể trở thành điểm xuất phát của một sáng kiến số. Khi mã QR được đặt trên vật dụng, người lính có thể mang theo mỗi ngày, kho thông tin phía sau cũng được "mang theo" đến thao trường, tới đơn vị và những địa bàn nơi cán bộ, chiến sĩ thực hiện nhiệm vụ.
Cách làm của Lữ đoàn 239 cho thấy, khi người lính biết đổi mới phương thức tuyên truyền, pháp luật không còn chỉ nằm trên những trang văn bản mà từng bước trở thành kiến thức gần gũi, hiện diện trong mỗi gia đình và đời sống cộng đồng.
Từ mã QR đến "Góc chuyển đổi số"
Nếu mô hình của Lữ đoàn 239 đưa kho dữ liệu vào một chiếc móc khóa thì tại Lữ đoàn Công binh 279, chuyển đổi số được tổ chức thành không gian trực quan với mô hình "Góc chuyển đổi số". Xuất phát từ yêu cầu nâng cao hiệu quả quản lý, khai thác tài liệu và tuyên truyền, giáo dục, đơn vị tiến hành khảo sát nhu cầu thực tế, lựa chọn những nội dung trọng tâm thuộc các lĩnh vực tham mưu, chính trị, hậu cần - kỹ thuật để số hóa. Các tài liệu được chuẩn hóa, bố trí theo từng chuyên đề và tích hợp dưới dạng mã QR để cán bộ, chiến sĩ có thể truy cập nhanh chóng.
Xuất phát từ yêu cầu thực tiễn trong công tác quản lý, khai thác tài liệu và tuyên truyền giáo dục, Đảng ủy, chỉ huy đơn vị xác định cần có một mô hình trực quan, hiện đại, dễ tiếp cận. Trên cơ sở đó, "Góc chuyển đổi số" được xây dựng với định hướng số hóa toàn bộ tài liệu, kết hợp ứng dụng mã QR để quân nhân có thể truy cập nhanh chóng, thuận tiện.
Các sáng kiến công nghệ được giới thiệu tại Đại hội đại biểu Đảng bộ Binh chủng Công binh nhiệm kỳ 2025 - 2030. Ảnh : Đức Thiện
Điểm mới không chỉ nằm ở việc chuyển tài liệu từ giấy sang dữ liệu điện tử. Lữ đoàn còn xây dựng hệ thống lưu trữ dữ liệu dùng chung để thuận tiện cho việc cập nhật, khai thác và quản lý. Một số mã QR được tích hợp nội dung kiểm tra, đánh giá trực tuyến dưới dạng trắc nghiệm về Luật Giao thông đường bộ, Luật An toàn vệ sinh lao động, quy trình bảo đảm kỹ thuật... Qua đó, cán bộ, chiến sĩ vừa có thể học, vừa tự kiểm tra kiến thức.
Trước đây, khi cần tra cứu tài liệu, phải tìm trong hồ sơ giấy hoặc hỏi trực tiếp, khá mất thời gian; từ khi có "Góc chuyển đổi số", mọi thông tin đều được tích hợp sẵn, chỉ cần quét mã là có thể xem ngay. Điều này rất thuận lợi, nhất là trong công tác huấn luyện và thực hiện nhiệm vụ. Có thể nói, giá trị thực chất của chuyển đổi số không chỉ là rút ngắn thời gian tìm kiếm, mà còn tạo thuận lợi trong khai thác thông tin và từng bước thay đổi phương thức làm việc của quân nhân.
"Góc chuyển đổi số" cũng được tích hợp các video, hình ảnh và nội dung tuyên truyền trực quan. Nhờ đó, không gian này vừa là nơi tra cứu dữ liệu, vừa góp phần giúp cán bộ, chiến sĩ làm quen với phương thức học tập, khai thác thông tin trên môi trường số. Mô hình không chỉ là giải pháp kỹ thuật mà còn là bước chuyển về tư duy, phương pháp làm việc. Qua đó, góp phần xây dựng đội ngũ cán bộ có khả năng tiếp cận, làm chủ công nghệ, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong giai đoạn mới.
Nhanh hơn, thuận tiện hơn và hiệu quả hơn
Chính "bước chuyển về tư duy" ấy là điểm gặp nhau giữa hai mô hình. Một bên là chiếc móc khóa có mã QR, một bên là cả một “Góc chuyển đổi số”; hình thức và quy mô khác nhau nhưng đều xuất phát từ câu hỏi rất thực tế: Công nghệ có thể giúp người lính thực hiện công việc nhanh hơn, thuận tiện hơn và hiệu quả hơn như thế nào?
Từ chiếc móc khóa QR của Lữ đoàn 239 đến "Góc chuyển đổi số" của Lữ đoàn 279, điểm đáng chú ý không nằm ở quy mô của công nghệ mà ở khả năng giải quyết những vấn đề cụ thể của đơn vị. Một sáng kiến có thể rất nhỏ, nhưng nếu xuất phát đúng từ nhu cầu thực tế, dễ sử dụng, dễ cập nhật và được người dùng đón nhận thì hoàn toàn có thể tạo ra thay đổi trong cách học tập và làm việc.
Móc khóa pháp luật được cán bộ Lữ đoàn 239 trao tận tay học sinh. Ảnh: Ngọc Nga
Trưởng phòng Tuyên huấn, Cục Chính trị, Binh chủng Công binh, Đại tá Nguyễn Đăng Chiến cho rằng, các cơ quan, đơn vị và mỗi cán bộ, chiến sĩ cần tiếp tục quán triệt sâu sắc chỉ đạo của Bộ trưởng Bộ Quốc phòng: Quân đội phải chủ động đến với nhân dân, giúp đỡ nhân dân lúc khó khăn, hiểm nguy; đó vừa là trách nhiệm, vừa là mệnh lệnh từ trái tim của người lính Bộ đội Cụ Hồ. Thực tiễn triển khai Đề án 1371 cho thấy, chỉ khi các đơn vị làm tốt công tác dân vận, được nhân dân tin tưởng, đón nhận và yêu mến thì việc tuyên truyền, vận động nhân dân chấp hành pháp luật mới thực sự phát huy hiệu quả.
Từ kết quả đạt được, Đại tá Nguyễn Đăng Chiến mong muốn Đề án 1371 tiếp tục được triển khai trong thời gian tới với nhiều mô hình, cách làm mới, sáng tạo; trong đó, hoạt động tuyên truyền pháp luật cần gắn với công tác dân vận, thăm hỏi, tặng quà. Những món quà tuy nhỏ nhưng lại trở thành phương tiện gần gũi, giúp người dân tiếp cận kiến thức pháp luật thuận tiện hơn.
Chuyển đổi số không đồng nghĩa với thay thế hoàn toàn những phương thức đã phát huy hiệu quả; công nghệ được bổ sung vào hệ thống phương pháp hiện có để mở rộng khả năng tiếp cận thông tin, giúp việc cập nhật và khai thác dữ liệu thuận tiện hơn. Những thay đổi tưởng như rất nhỏ ấy đang cho thấy một cách tiếp cận chuyển đổi số từ chính nhu cầu thực tiễn ở các đơn vị thuộc Binh chủng Công binh. Đó cũng là cách chuyển đổi số từng bước đi vào đời sống của người lính Công binh: Bắt đầu từ công việc hàng ngày, giải quyết những nhu cầu hàng ngày và từ những thay đổi nhỏ tạo nên một phương thức làm việc mới.
