Rõ tiêu chuẩn, yêu cầu đối với trường hợp hành nghề kiến trúc

Nghiên cứu thành lập Hội đồng tư vấn tuyển chọn phương án kiến trúc

Dự thảo Luật chuyển từ hình thức thi tuyển phương án kiến trúc sang áp dụng cả hai hình thức: thi tuyển và tuyển chọn phương án kiến trúc. ĐBQH Vũ Văn Tiến (TP. Hải Phòng) băn khoăn về quy định này, do tiềm ẩn nhiều nguy cơ đối với công tác quản lý và phát triển kiến trúc quốc gia như: làm giảm tính bản sắc, tính hiện đại và mức độ an toàn của công trình.

Theo đại biểu, đối với phương án thi tuyển, phương án kiến trúc sẽ được xem xét, đánh giá bởi Hội đồng của các chuyên gia có nhiều kinh nghiệm, năng lực và trình độ chuyên môn phù hợp. Qua đó, giúp chủ đầu tư lựa chọn được phương án thực sự bảo đảm chất lượng, phù hợp về nghệ thuật, bản sắc văn hóa, công năng và công nghệ.

Đại biểu dẫn chứng, trên thế giới, các công trình kiến trúc nổi tiếng đóng góp cho hình ảnh quốc gia đều được chọn qua các cuộc thi tuyển kiến trúc như: Nhà hát Opera của Australia, Tháp Eiffel ở Pháp. Ở nước ta, Nhà Quốc hội, Trung tâm Hội nghị Quốc gia cũng đều được chọn từ những cuộc thi.

Trong khi đó, nếu áp dụng phương thức tuyển chọn mà chủ đầu tư vừa là người tổ chức vừa trực tiếp lựa chọn phương án, không thực hiện cơ chế thẩm định chuyên môn độc lập, có thể xảy ra tình huống “tự biên tự diễn”. Nêu vấn đề này, đại biểu lo ngại, chất lượng thực sự của sản phẩm kiến trúc, nhất là về nghệ thuật, văn hóa, công năng và công nghệ có thể không được kiểm soát đầy đủ.

Vì vậy, nếu vẫn duy trì phương thức tuyển chọn phương án kiến trúc, đại biểu Vũ Văn Tiến đề nghị cần quy định trong luật hoặc văn bản dưới luật về việc thành lập Hội đồng tư vấn tuyển chọn có chuyên môn tương tự như Hội đồng thi tuyển phương án kiến trúc.

Chưa rõ ràng trong việc cắt giảm thủ tục hành chính

Theo ĐBQH Lê Thanh Hoàn (Thanh Hoá), Điều 21, dự thảo Luật quy định về những người có chứng chỉ hành nghề kiến trúc là người chủ trì thiết kế kiến trúc và chủ nhiệm thiết kế khi thực hiện thiết kế kiến trúc công trình kiến trúc và thiết kế kiến trúc quy hoạch.

Tuy nhiên, tại Điều 25 yêu cầu kiến trúc sư hành nghề độc lập và không thuộc tổ chức hành nghề kiến trúc cũng phải có chứng chỉ hành nghề.

Như vậy, kiến trúc sư muốn hành nghề độc lập phải có chứng chỉ hành nghề kiến trúc cho cả 7 lĩnh vực chứ không phải 2 lĩnh vực như chủ nhiệm và chủ trì thiết kế.

Đại biểu cho rằng, với quy định nêu trên sẽ dẫn đến cách hiểu chỉ khi có chứng chỉ hành nghề kiến trúc, kiến trúc sư hành nghề độc lập mới được phép thành lập văn phòng kiến trúc sư.

Điều này sẽ mâu thuẫn ngay với thuyết minh của Tờ trình của Chính phủ, đó là giảm số lượng công việc thiết kế chỉ còn 2 trên tổng số công việc và chỉ cấp chứng chỉ hành nghề đối với trường hợp hoạt động chuyên môn có yêu cầu cao về công trình thiết kế cũng như có ảnh hưởng đến không gian kiến trúc cảnh quan.

Đại biểu cho rằng, quy định như dự thảo Luật là thiếu logic, chưa rõ ràng. Nếu thực sự cần thiết phải duy trì chứng chỉ hành nghề, đề nghị quy định rõ chỉ yêu cầu chứng chỉ hành nghề đối với người chủ trì thiết kế kiến trúc, chủ nhiệm thiết kế kiến trúc hoặc kiến trúc sư hành nghề độc lập khi thực hiện 2 công việc là thiết kế kiến trúc công trình và thiết kế kiến trúc trong quy hoạch. Đồng thời phải xem xét bổ sung vào Phụ lục IV của Luật Đầu tư để đảm bảo cơ sở pháp lý.

Ngoài ra, dự thảo Luật quy định về tiêu chuẩn năng lực hành nghề kiến trúc được cơ quan chuyên môn về kiến trúc cấp tỉnh đăng tải, cập nhật trên hệ thống thông tin cơ sở dữ liệu quốc gia về hoạt động xây dựng. Tiêu chuẩn về năng lực hành nghề kiến trúc đã đăng tải này sẽ được bảo đảm tính pháp lý để quản lý hành nghề và là căn cứ cơ sở thực hiện các công việc liên quan.

Đại biểu Lê Thanh Hoàn lưu ý, quy định nêu trên chưa rõ ràng trong việc cắt giảm thủ tục hành chính. Theo Hiệp định của Liên minh Kiến trúc sư quốc tế về các tiêu chuẩn trong thực hành kiến trúc, người hành nghề kiến trúc được thực hiện hoạt động nghề nghiệp thông qua đăng ký hoặc cấp phép hoặc cấp giấy chứng nhận hành nghề kiến trúc theo quy định của pháp luật của mỗi quốc gia. Quy định như dự thảo Luật thì không rõ hành nghề kiến trúc ngoài việc yêu cầu phải có chứng chỉ thì sẽ thực hiện đăng ký hay cấp phép.

Do đó, ngoài các trường hợp yêu cầu chứng chỉ hành nghề, đại biểu đề nghị, dự thảo Luật cần quy định rõ về tiêu chuẩn, yêu cầu về kỹ năng nghề nghiệp đối với các trường hợp hành nghề kiến trúc. Trên cơ sở đó, cá nhân nào đáp ứng tiêu chuẩn này thực hiện việc đăng ký hành nghề tại cơ quan quản lý nhà nước. Cơ quan quản lý nhà nước có trách nhiệm cập nhật danh sách người hành nghề, đăng tải công khai trên các phương tiện thông tin đại chúng.

Hoàng Ngọc