Bổ sung trách nhiệm của các nền tảng số, AI trong hoạt động phổ biến, giáo dục pháp luật
Chiều 9/8, dưới sự điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định, Quốc hội làm việc tại hội trường, thảo luận về dự án Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật (sửa đổi). Nhiều ĐBQH đánh giá cao việc đa dạng hóa các hình thức phổ biến, giáo dục pháp luật và đề nghị cần bổ sung trách nhiệm của các nền tảng số, AI trong công tác này.
Làm rõ mức độ tham gia của các tổ chức, doanh nghiệp, cá nhân
Các ĐBQH tán thành với việc xây dựng Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật (sửa đổi) nhằm khắc phục hạn chế, khó khăn, vướng mắc của Luật hiện hành; đổi mới hoạt động phổ biến, giáo dục pháp luật; bảo đảm quyền tiếp cận thông tin pháp luật, quyền tham gia góp ý, phản ánh, kiến nghị về chính sách, pháp luật...
ĐBQH Nguyễn Phi Hùng (Đà Nẵng) nhận thấy, dự thảo Luật lần này đã thể hiện tư duy đổi mới quan trọng: công tác phổ biến, giáo dục pháp luật không chỉ dừng ở việc cung cấp thông tin pháp luật mà hướng tới tạo lập môi trường để người dân, tổ chức chủ động tìm hiểu pháp luật, tự giác tuân thủ pháp luật và từng bước hình thành văn hóa thượng tôn pháp luật trong xã hội.
ĐBQH Nguyễn Thị Thanh Bình (Hưng Yên) nhấn mạnh, yêu cầu đặt ra đối với công tác phổ biến, giáo dục pháp luật hiện nay không chỉ là phổ biến được bao nhiêu văn bản, tổ chức được bao nhiêu hội nghị mà là người dân và doanh nghiệp có tiếp cận được đúng thông tin pháp luật không.
Đánh giá cao cơ quan soạn thảo đã tiếp thu các ý kiến góp ý và hoàn thiện dự thảo Luật theo hướng lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm, đại biểu Nguyễn Thị Thanh Bình bày tỏ thống nhất với chủ trương xã hội hóa công tác phổ biến, giáo dục pháp luật và truyền thông chính sách; cho rằng, việc huy động nguồn lực xã hội sẽ góp phần làm cho thông tin pháp luật được thể hiện sinh động hơn, dễ hiểu hơn và giúp thông tin pháp luật tiếp cận được nhiều nhóm đối tượng hơn. Bên cạnh đó, đại biểu cho rằng, cần làm rõ việc các tổ chức, doanh nghiệp, cá nhân tham gia xã hội hóa hoạt động này bằng hình thức nào, với tư cách gì và chịu trách nhiệm đến đâu?
Đại biểu Nguyễn Thị Thanh Bình đề nghị chỉnh lý Điều 4 dự thảo Luật theo hướng: làm rõ các hình thức tham gia, phân biệt hoạt động do cơ quan nhà nước thực hiện, hoạt động được nhà nước giao nhiệm vụ hoặc phối hợp thực hiện và hoạt động do tổ chức, cá nhân tự nguyện thực hiện.
Đồng thời, tổ chức, doanh nghiệp, cá nhân khi tự biên soạn và phổ biến thông tin pháp luật rộng rãi phải công khai tư cách, dẫn chiếu nguồn chính thức, phân biệt rõ nội dung tham khảo với hướng dẫn của cơ quan có thẩm quyền và chịu trách nhiệm cập nhật, đính chính hoặc gỡ bỏ thông tin không chính xác.
Tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số đi kèm với trách nhiệm và cơ chế kiểm chứng
Nhiều ĐBQH đánh giá cao dự thảo Luật tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong hoạt động phổ biến, giáo dục pháp luật nhằm tạo thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp tiếp cận pháp luật.
Lưu ý, chuyển đổi số phải giúp người dân tìm được đúng quy định liên quan đến vấn đề đang cần, ĐBQH Võ Ngọc Thanh Trúc (TP. Hồ Chí Minh) đề nghị bổ sung tại khoản 5, Điều 13 dự thảo Luật theo hướng: khuyến khích xây dựng, phát triển các công cụ tra cứu, hỏi đáp và cung cấp thông tin pháp luật theo nhu cầu của tổ chức, cá nhân.
Đại biểu cũng cho rằng, khi đánh giá hiệu quả hoạt động phổ biến, giáo dục pháp luật (theo khoản 2, Điều 37 dự thảo Luật), cần chú trọng khả năng người dân tìm và sử dụng được thông tin pháp luật thay vì chỉ đánh giá hiệu quả hoạt động này dựa vào lượt truy cập hay mức độ tương tác trên nền tảng số.
Đại biểu Võ Ngọc Thanh Trúc cũng tán thành với quy định tại khoản 2, Điều 9 dự thảo Luật về việc cấm sử dụng công nghệ thông tin, trí tuệ nhân tạo hoặc các phương tiện khác để tạo lập, phát tán thông tin, tài liệu giả mạo hoặc sai lệch về nội dung pháp luật, nội dung chính sách được truyền thông.
"Ứng dụng công nghệ thông tin, trí tuệ nhân tạo phải đi cùng trách nhiệm của cơ quan, tổ chức; cơ quan sử dụng AI cần phải chịu trách nhiệm về tính chính xác của thông tin do hệ thống cung cấp". Nhấn mạnh điều này, đại biểu nhấn mạnh, Võ Ngọc Thanh Trúc đề nghị, bổ sung quy định AI phải có cơ chế kiểm chứng, giám sát, cảnh báo và đính chính thông tin; đồng thời, cơ quan, tổ chức sử dụng trí tuệ nhân tạo phải chịu trách nhiệm đối với thông tin pháp luật do hệ thống của mình cung cấp.
Thực tế thời gian qua xuất hiện nhiều trường hợp "giang hồ mạng" hoặc người có ảnh hưởng phát tán thông tin sai lệch về pháp luật trên không gian mạng. Mặc dù cơ quan chức năng đã nhanh chóng xử lý một số đối tượng cũng như phối hợp với các nền tảng số, mạng xã hội gỡ bỏ những nội dung có thông tin vi phạm, sai lệch.
Tuy nhiên, ĐBQH Nguyễn Trung Kiên (Đồng Nai) cho rằng, dự thảo Luật cần có điều khoản riêng quy định trách nhiệm của các nền tảng mạng xã hội, nhà mạng viễn thông và ứng dụng AI hoạt động tại Việt Nam trong việc phổ biến pháp luật cho người dùng.
Theo đại biểu, các nền tảng số, mạng xã hội hoạt động trên lãnh thổ Việt Nam phải thực hiện theo đúng quy định pháp luật Việt Nam, hưởng lợi từ người dùng Việt Nam thì phải có trách nhiệm xã hội tương xứng.