Covid-19 có thể đánh thức virus “ngủ quên” trong cơ thể
Một nghiên cứu mới cho thấy Covid-19 có thể kích hoạt trở lại những virus từng tồn tại âm thầm trong cơ thể, kể cả ở những người vốn khỏe mạnh. Phát hiện này có thể giúp giải thích một phần nguyên nhân khiến một số bệnh nhân gặp các triệu chứng kéo dài sau khi khỏi Covid-19.
Covid-19 có thể không chỉ là cuộc chiến giữa cơ thể và virus SARS-CoV-2. Theo nghiên cứu mới công bố của các nhà khoa học tại Đại học Texas ở Austin (Mỹ), khi mắc Covid-19, cơ thể có thể tạo ra điều kiện khiến một số virus đã tồn tại âm thầm trong nhiều năm “thức giấc” và hoạt động trở lại.
Những virus này không phải là virus mới xâm nhập cơ thể. Chúng có thể đã tồn tại từ trước, ở trạng thái tiềm ẩn và không gây ra triệu chứng. Tuy nhiên, khi cơ thể chịu tác động của một căn bệnh hoặc tình trạng căng thẳng, chúng có thể tái hoạt động.
Gần một nửa bệnh nhân có virus tiềm ẩn tái hoạt động
Nghiên cứu được thực hiện trên hơn 1.000 bệnh nhân mắc Covid-19. Các bệnh nhân có mức độ bệnh khác nhau, từ trường hợp nhẹ, hồi phục nhanh đến những người mắc bệnh nặng và tử vong trong vòng 28 ngày sau khi nhập viện.
Nhóm nghiên cứu thu thập mẫu bệnh phẩm của bệnh nhân trong thời gian nằm viện và tiếp tục theo dõi tới một năm sau khi xuất viện. Các mẫu được lấy từ máu, đường mũi và dịch trong ống thở ở những bệnh nhân phải sử dụng máy thở.
Kết quả khiến các nhà nghiên cứu chú ý: gần một nửa số bệnh nhân có ít nhất một loại virus tiềm ẩn tái hoạt động trong quá trình mắc Covid-19.
Một trong những virus được phát hiện là virus Epstein-Barr (EBV), tác nhân có thể gây bệnh tăng bạch cầu đơn nhân nhiễm khuẩn. Ngoài ra còn có một số virus thuộc họ herpes. Đây là những virus có khả năng tồn tại lâu dài trong cơ thể sau lần nhiễm đầu tiên. Chúng có thể nằm im trong nhiều năm mà không gây triệu chứng rõ ràng, sau đó tái hoạt động khi cơ thể bị stress hoặc mắc một bệnh khác.
“Phát hiện này cho thấy Covid-19 có thể không phải lúc nào cũng hoạt động như một nhiễm virus đơn lẻ mà có thể làm xáo trộn hệ sinh thái bên trong cơ thể gồm những virus đang ở trạng thái tiềm ẩn”, bác sĩ Cole Maguire, tác giả chính của nghiên cứu, cho biết.
Không chỉ xảy ra ở người có hệ miễn dịch yếu
Một điểm đáng chú ý của nghiên cứu là virus tái hoạt động không chỉ được phát hiện ở những người vốn có hệ miễn dịch suy yếu. Hiện tượng này cũng xảy ra ở nhiều bệnh nhân trước đó hoàn toàn khỏe mạnh.
Nhóm nghiên cứu nhận thấy những bệnh nhân có virus tiềm ẩn tái hoạt động thường có diễn biến Covid-19 nghiêm trọng hơn. Họ có xu hướng phải nằm viện lâu hơn, gặp nhiều biến chứng nghiêm trọng hơn và có nguy cơ tử vong cao hơn.
Tuy nhiên, các nhà nghiên cứu chưa khẳng định virus tái hoạt động là nguyên nhân trực tiếp khiến bệnh Covid-19 trở nên nặng hơn. Mối liên hệ này cần được nghiên cứu thêm để xác định cơ chế chính xác.
Phát hiện mới gợi mở hướng nghiên cứu về Covid kéo dài
Một trong những câu hỏi lớn kể từ đại dịch là tại sao một số người dù đã khỏi Covid-19 vẫn tiếp tục gặp các vấn đề sức khỏe trong nhiều tháng hoặc thậm chí lâu hơn.
Tình trạng này được gọi là Covid kéo dài (long Covid). Người mắc có thể gặp nhiều triệu chứng như mệt mỏi kéo dài, khó tập trung, cảm giác “sương mù não”, suy giảm khả năng vận động và nhiều vấn đề sức khỏe khác.
Nguyên nhân chính xác của Covid kéo dài hiện vẫn chưa được xác định. Một số giả thuyết cho rằng virus SARS-CoV-2 còn tồn tại ở một số mô, phản ứng miễn dịch bất thường hoặc những thay đổi kéo dài trong cơ thể có thể đóng vai trò.
Nghiên cứu mới bổ sung thêm một khả năng: Covid-19 có thể kích hoạt những virus khác vốn đã tồn tại âm thầm trong cơ thể, và sự tái hoạt động này có thể góp phần gây ra một số vấn đề sức khỏe kéo dài.
Tuy nhiên, nhóm nghiên cứu nhấn mạnh rằng kết quả chưa chứng minh virus tái hoạt động là nguyên nhân gây Covid kéo dài.
Hàng trăm triệu người có thể đã trải qua Covid kéo dài
Covid kéo dài hiện được xem là một trong những hậu quả lâu dài khó giải thích nhất của đại dịch.
Một nghiên cứu công bố hồi tháng 5 ước tính khoảng 1/6 người từng nhiễm SARS-CoV-2 có thể phát triển Covid kéo dài. Nhiều người trong số đó tiếp tục gặp các vấn đề sức khỏe ảnh hưởng đến sinh hoạt và khả năng làm việc.
Trên toàn cầu, hơn 400 triệu người được cho là từng trải qua Covid kéo dài. Các vấn đề sức khỏe liên quan đến tình trạng này cũng được ước tính gây thiệt hại kinh tế khoảng 1.000 tỷ USD mỗi năm, chủ yếu do chi phí y tế và mất năng suất lao động.
Dù vậy, nghiên cứu mới chỉ đưa ra thêm một mảnh ghép trong bức tranh phức tạp về Covid kéo dài. Việc virus tiềm ẩn tái hoạt động có phải là nguyên nhân, yếu tố góp phần hay chỉ là hệ quả của tình trạng bệnh nặng vẫn cần được xác định.
Các nhà khoa học kỳ vọng những nghiên cứu tiếp theo có thể làm rõ mối liên hệ này. Nếu virus tái hoạt động thực sự góp phần gây ra các triệu chứng kéo dài, việc phát hiện và điều trị chúng có thể trở thành một hướng tiếp cận mới trong chăm sóc bệnh nhân Covid-19.