Rà soát kỹ tổng mức đầu tư, bảo đảm Vành đai 5 triển khai đồng bộ
Phát biểu tại Tổ 7 (Đoàn ĐBQH các tỉnh Nghệ An và Lâm Đồng) sáng 6/8, Bí thư Tỉnh ủy, Trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh Nghệ An Nguyễn Khắc Thận tán thành sự cần thiết đầu tư Dự án đầu tư xây dựng đường Vành đai 5 - Vùng Thủ đô Hà Nội; đồng thời, đề nghị nghiên cứu gộp toàn tuyến, thực hiện theo hình thức đầu tư công để bảo đảm đồng bộ, chủ động về thời gian; tính toán sát tổng mức đầu tư và rà soát các cơ chế, chính sách đặc biệt kèm theo.
Ưu tiên đầu tư công đồng bộ toàn tuyến
Nhấn mạnh việc Quốc hội xem xét, quyết định chủ trương đầu tư Dự án là hết sức cần thiết, ĐBQH Nguyễn Khắc Thận (Nghệ An) cho rằng: Dự án góp phần thực hiện đồng bộ Quy hoạch mạng lưới đường bộ đã được Chính phủ phê duyệt. Khi hoàn thành, tuyến Vành đai 5 sẽ hình thành trục kết nối liên hoàn hướng về Hà Nội; đồng thời, mở ra không gian phát triển lớn cho khu vực phía Đông và phía Nam vùng Thủ đô.
Đại biểu hoàn toàn thống nhất với sự cần thiết, mục tiêu và ý nghĩa của việc đầu tư tuyến đường Vành đai 5.
Về tiến độ, đại biểu cho rằng, Dự án nên được triển khai càng sớm càng tốt. Theo lộ trình đề xuất, việc đưa tuyến cao tốc 6 làn vào khai thác đồng bộ từ năm 2031 là hợp lý; nếu có thể hoàn thành sớm hơn thì càng tốt.
Theo đại biểu, Dự án sẽ tạo ra không gian phát triển mới, góp phần cụ thể hóa mục tiêu phát triển đất nước và tạo thêm một trong những điều kiện quan trọng để các địa phương có tuyến đi qua thúc đẩy tăng trưởng hai con số trong giai đoạn 2025 - 2030.
Về hình thức đầu tư, đại biểu cho biết: Dự án đang đặt ra việc lựa chọn giữa hình thức đầu tư công và đầu tư theo phương thức đối tác công tư (PPP), hợp đồng BOT.
Theo đại biểu, do Dự án có ý nghĩa quan trọng, cần bảo đảm tính chủ động về thời gian và hiệu quả đầu tư, nên thực hiện theo hình thức đầu tư công.
Đại biểu phân tích, nếu chia Dự án thành các dự án thành phần và giao từng địa phương thực hiện theo phương thức PPP, hợp đồng BOT thì khả năng thu hút đầu tư có thể không đồng đều... Những đoạn tuyến qua địa bàn có lưu lượng phương tiện lớn như Ninh Bình, Hải Phòng có thể thuận lợi hơn; trong khi đoạn qua Hưng Yên hoặc một số địa bàn khác có thể gặp khó khăn trong thu hút đầu tư theo phương thức PPP. Trên cơ sở đó, đại biểu đề nghị, nghiên cứu gộp toàn tuyến, thực hiện theo hình thức đầu tư công để bảo đảm tính đồng bộ và chủ động về thời gian.
Tính sát tổng mức đầu tư, rà soát các cơ chế đặc biệt
Về tổng mức đầu tư, Trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh Nghệ An Nguyễn Khắc Thận cho rằng: cần tiếp tục rà soát, tính toán để xác định sát nhất ngay từ bước Quốc hội quyết định chủ trương đầu tư.
Theo đại biểu, nếu sau này tổng mức đầu tư phải điều chỉnh nhiều thì phải báo cáo Quốc hội xem xét, điều chỉnh chủ trương đầu tư. Đối với những điều chỉnh nhỏ, phương án trình dự kiến giao Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét, quyết định. Vì vậy, việc rà soát lại tổng mức đầu tư là rất cần thiết ngay tại bước này.
Qua nghiên cứu số liệu, đại biểu chỉ ra sự chênh lệch đáng kể về suất đầu tư giữa các đoạn tuyến qua Hưng Yên và Hải Phòng, trong khi điều kiện địa hình, địa chất và nền đất yếu của hai địa phương cơ bản tương đồng.
Đối với đường song hành hai bên, quy mô 2 làn xe, vận tốc thiết kế 60 - 80km/h, đoạn qua Hưng Yên dài 59km có tổng mức đầu tư 4.898 tỷ đồng, tương đương khoảng 83 tỷ đồng/km. Trong khi đó, đoạn qua Hải Phòng dài 100km có tổng mức đầu tư 12.920 tỷ đồng, tương đương khoảng 129 tỷ đồng/km.
Theo đại biểu, mức chênh lệch này khá lớn, trong khi hai địa phương đều thuộc khu vực đồng bằng, có điều kiện địa hình, địa chất và nền đất yếu cơ bản tương đồng... Vì vậy, cần tiếp tục rà soát, khảo sát và đánh giá lại cơ sở xác định tổng mức đầu tư.
Tương tự, đối với tuyến cao tốc 6 làn, đoạn qua Hưng Yên dài 22km có tổng mức đầu tư 6.433 tỷ đồng, tương đương khoảng 292 tỷ đồng/km. Trong khi đó, đoạn qua Hải Phòng dài 61km có tổng mức đầu tư 34.969 tỷ đồng, tương đương khoảng 573 tỷ đồng/km.
ĐBQH Nguyễn Khắc Thận cho rằng chênh lệch này quá lớn, đặt ra vấn đề tổng mức đầu tư đã được xác định chính xác hay chưa?
Đặc biệt, chi phí giải phóng mặt bằng đã được tách riêng, nên cần tiếp tục xem xét, rà soát tổng mức đầu tư cho chính xác ngay từ bước quyết định chủ trương đầu tư.
Góp ý về các cơ chế, chính sách đặc biệt áp dụng cho Dự án, đại biểu Nguyễn Khắc Thận cho rằng, dường như có một số nội dung chưa được cập nhật theo các quy định mới.
Đại biểu đặt vấn đề, theo pháp luật về đất đai, việc lập, phê duyệt dự án giải phóng mặt bằng được thực hiện sau khi có Báo cáo nghiên cứu khả thi hay có thể triển khai từ bước Báo cáo nghiên cứu tiền khả thi và quyết định chủ trương đầu tư.
Theo đó, khi đã có chủ trương đầu tư, địa phương có thể triển khai công tác giải phóng mặt bằng. Thực tế, đối với một số dự án, đoạn tuyến quan trọng, dù mới có Báo cáo nghiên cứu tiền khả thi và chủ trương đầu tư, các địa phương đã triển khai công tác giải phóng mặt bằng.
Vì vậy, đại biểu băn khoăn nội dung này có nhất thiết phải được quy định thành một cơ chế, chính sách đặc biệt hay không?
Tương tự, đối với cơ chế cho phép địa phương thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và bố trí bãi đổ chất thải xây dựng trong hồ sơ khảo sát, đại biểu cho rằng đây là những công việc thuộc thẩm quyền của địa phương.
Đại biểu cho biết, chưa khẳng định các nội dung này đúng hay không, song đề nghị xem xét, rà soát lại các cơ chế, chính sách đặc biệt kèm theo chủ trương đầu tư Dự án; xác định rõ những nội dung đã được pháp luật hiện hành quy định.
Theo ĐBQH Nguyễn Khắc Thận, trước đây, đối với một số dự án quan trọng quốc gia, khi chưa có nghị quyết đặc thù của Quốc hội hoặc các quy định chưa được cập nhật, điều chỉnh, bổ sung bằng nghị quyết của Quốc hội thì mới cần đề xuất cơ chế, chính sách đặc thù để tạo cơ sở triển khai.
Tuy nhiên, hiện nay nhiều nội dung đã được pháp luật quy định, cập nhật, điều chỉnh và bổ sung... Vì vậy, cần tiếp tục rà soát để bảo đảm các cơ chế, chính sách được trình Quốc hội đúng thẩm quyền và thực sự cần thiết cho việc triển khai Dự án. Đối với những cơ chế, chính sách đặc biệt thực sự quan trọng, đại biểu cũng đề nghị tiếp tục rà soát kỹ, bảo đảm hợp lý.