Trách nhiệm của Quốc hội trước Đảng, trước Nhân dân

Trong phát biểu khai mạc Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI, thông điệp này một lần nữa được Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhắc lại đó là tiếp tục đổi mới mạnh mẽ tư duy xây dựng pháp luật. Chính sách, pháp luật được ban hành thực sự bám sát thực tiễn; đi trước, mở đường cho phát triển; lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm, lấy chất lượng, hiệu quả thực thi của hệ thống pháp luật làm thước đo của hoạt động lập pháp.

Như vậy có thể thấy, khi thể chế không còn là “điểm nghẽn của điểm nghẽn” nữa thì yêu cầu cao hơn được đặt ra đó là việc thực thi phải được đo lường bằng kết quả thực tế, các nguồn lực hiện hữu phải được khơi thông và các động lực tăng trưởng mới hình thành phải được khai thác hiệu quả.

Để thực hiện được điều này, vấn đề cốt lõi là cần thay đổi tư duy lãnh đạo, quản trị và tổ chức thực hiện chính sách của các cấp, các ngành. Phân tích cụ thể về vấn đề này, một số chuyên gia cho rằng, trước hết cần nhận thức rõ rằng, một quyết sách dù đúng đắn và có tầm nhìn đến đâu cũng mới chỉ tạo ra khả năng phát triển. Khả năng đó chỉ trở thành hiện thực khi quyết sách đó tháo gỡ được điểm nghẽn, khơi thông được nguồn lực, nâng cao hiệu quả hoạt động của bộ máy và đem lại lợi ích cụ thể cho người dân, doanh nghiệp.

Bên cạnh đó, phải giải quyết triệt để các điểm nghẽn trong tổ chức thực hiện như tình trạng phân công chưa rõ, phối hợp chưa hiệu quả, né tránh trách nhiệm, quản lý nặng về thủ tục và đánh giá chủ yếu qua báo cáo. Mỗi nhiệm vụ phải có một đầu mối chịu trách nhiệm đến cùng, có sản phẩm, thời hạn, nguồn lực và dữ liệu kiểm chứng. Vấn đề chất lượng nhân lực, nhất là đội ngũ trực tiếp thực thi ở cấp cơ sở cũng cần được quan tâm thỏa đáng vì xây dựng và hoàn thiện thể chế phải đi kèm với năng lực tổ chức thực thi.

Tại Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI, Tổng Bí thư Tô Lâm (nay là Tổng Bí thư, Chủ tịch nước) đã nhấn mạnh việc chuyển đổi căn bản từ tư duy “làm luật cho đủ” sang “làm luật để phát triển”, từ “pháp luật tốt trên giấy” sang “pháp luật tốt trong cuộc sống”. Đây không phải là điều chỉnh kỹ thuật mà là một bước chuyển về tầm nhìn và tư duy chiến lược. Pháp luật trong cách tiếp cận mới không chỉ là công cụ quản lý mà phải trở thành động lực mở đường, giải phóng và khơi thông mọi nguồn lực của xã hội. Một hệ thống pháp luật chậm đổi mới, thiếu đồng bộ sẽ trở thành lực cản. Ngược lại, một hệ thống pháp luật tiến bộ, linh hoạt sẽ là bệ phóng cho nền kinh tế bứt phá.

Đất nước đang đứng trước những thời cơ phát triển rất lớn. Thời cơ chỉ trở thành hiện thực khi có thể chế tốt, quyết sách đúng và tổ chức thực hiện hiệu quả. Và để thể chế không từ điểm tựa thành điểm nghẽn đối với quá trình phát triển nhanh, bền vững của đất nước, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đã khẳng định, nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI phải là nhiệm kỳ của kiến tạo thể chế phát triển. Quốc hội phải tiếp tục đổi mới mạnh mẽ tư duy xây dựng pháp luật, đánh giá kỹ tác động của từng chính sách. Đặc biệt, không hợp thức hóa những bất cập của thực tiễn bằng pháp luật nhưng cũng không cầu toàn đến mức làm chậm quá trình đổi mới, phát triển.

Với Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất này, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn cho rằng, cần được ghi dấu không chỉ bằng những đạo luật được thông qua mà bằng niềm tin được củng cố, thể chế được hoàn thiện và những động lực phát triển mới được mở ra cho đất nước. Chính sách, pháp luật được ban hành phải thực sự bám sát thực tiễn, đi trước, mở đường. Phải lấy người dân, doanh nghiệp làm trung tâm; lấy chất lượng, hiệu quả thực thi hệ thống pháp luật làm thước đo hoạt động lập pháp. Đó cũng chính là trách nhiệm cao nhất của Quốc hội trước Đảng, trước Nhân dân và tương lai của đất nước.

Ninh Hà