Không để “vùng xám” trên môi trường số trở thành kẽ hở quản lý

Cân nhắc kỹ cơ chế quản lý hoạt động xuất bản trên nền tảng số

Theo ĐBQH Ngô Nam Cường, qua theo dõi quá trình xây dựng dự thảo, tiếp thu, giải trình của các cơ quan, đặc biệt là cơ quan thẩm tra, dự thảo Luật đã thể hiện tinh thần cải cách của Chính phủ.

Đại biểu đánh giá cao việc đưa hoạt động phát hành xuất bản phẩm ra khỏi danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện, đồng thời bãi bỏ quy định nộp lưu chiểu trước 10 ngày. Đây là những nội dung tích cực, góp phần tháo gỡ điểm nghẽn và tạo sự chủ động tối đa cho các nhà xuất bản.

Tuy nhiên, từ thực tiễn hoạt động xuất bản, phát hành thời gian qua, nhất là qua một số vụ việc vi phạm nghiêm trọng, đại biểu cho rằng: cần tiếp tục cân nhắc kỹ cơ chế quản lý hoạt động xuất bản trên nền tảng số.

Theo đại biểu, dự thảo được xây dựng theo hướng kiến tạo không gian phát triển, nâng cao năng lực quản trị và đẩy mạnh hậu kiểm... Tuy nhiên, khi khâu tiền kiểm được nới lỏng nhằm tạo thuận lợi cho doanh nghiệp, nếu công tác hậu kiểm không được thiết kế chặt chẽ, sắc bén thì khoảng trống quản lý, nhất là trên môi trường số, rất dễ bị lợi dụng.

Đại biểu cho rằng: không gian mạng và các sàn thương mại điện tử hiện nay vẫn là “vùng xám”, nơi sách lậu, sách giả hoành hành. Đặc biệt, các nền tảng xuyên biên giới thu phí người dùng còn nằm ngoài tầm kiểm soát.

Vì vậy, đại biểu Ngô Nam Cường đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo bổ sung vào dự thảo Luật nguyên tắc hậu kiểm mang tính quy phạm bắt buộc; đồng thời giao Chính phủ quy định chi tiết các chế tài kỹ thuật đặc thù đối với hoạt động xuất bản trên không gian mạng... Bên cạnh đó, cần thiết lập cơ sở pháp lý rõ ràng đối với các nền tảng trung gian trong hoạt động phát hành xuất bản phẩm số.

Thiết lập cơ chế thẩm định đặc thù đối với nội dung nhạy cảm

Từ thực tiễn thời gian qua, ĐBQH Ngô Nam Cường đề nghị dự thảo Luật thiết lập cơ chế kiểm duyệt, thẩm định đặc thù đối với một số lĩnh vực nhạy cảm... Trong đó, cần đặc biệt quan tâm đến những nội dung liên quan đến bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng; lịch sử, truyền thống cách mạng của đất nước; chủ quyền quốc gia; lãnh tụ, anh hùng dân tộc, danh nhân văn hóa và đường lối lãnh đạo của Đảng, Nhà nước.

Theo đại biểu, cải cách hành chính, cắt giảm các thủ tục rườm rà là cần thiết, nhưng có những nội dung bắt buộc phải được xem xét kỹ. Bên cạnh việc đẩy mạnh hậu kiểm, không thể xem nhẹ tiền kiểm đối với những lĩnh vực cốt lõi.

Vì vậy, đại biểu đề nghị cân nhắc bổ sung cơ chế kiểm duyệt, thẩm định trước khi phát hành đối với những xuất bản phẩm mang tính đặc thù, có nội dung nhạy cảm liên quan trực tiếp đến chủ quyền quốc gia, lịch sử cách mạng, lãnh tụ, anh hùng dân tộc, danh nhân văn hóa và đường lối lãnh đạo của Đảng, Nhà nước.

Liên quan đến khoản 12 Điều 1 của dự thảo sửa đổi, bổ sung Điều 22, đại biểu đề nghị chỉnh lý theo hướng các bản thảo thuộc nhóm lĩnh vực đặc thù nêu trên, trước khi đăng ký xuất bản, phải được cơ quan quản lý nhà nước, cơ quan tuyên giáo có thẩm quyền thẩm định, chấp thuận bằng văn bản.

"Đây không phải là quay lại tư duy quản lý trước đây, mà là thiết lập một lớp bảo vệ pháp lý cần thiết để giữ vững kỷ cương và ngăn chặn từ gốc các ấn phẩm lệch lạc lọt ra thị trường", đại biểu nhấn mạnh.

Thực tiễn cho thấy, nếu để ấn phẩm vi phạm lọt ra thị trường rồi mới xử lý thì quá trình khắc phục sẽ phức tạp và để lại hậu quả lớn. Đặc biệt, khi ấn phẩm đã được đưa lên môi trường số hoặc phát tán ra nước ngoài thì khả năng thu hồi rất khó khăn.

Từ đó, đại biểu đề nghị tiếp tục nghiên cứu kỹ hai vấn đề lớn: hoàn thiện cơ chế hậu kiểm đối với hoạt động xuất bản trên môi trường số và thiết lập cơ chế thẩm định đặc thù đối với những nội dung nhạy cảm.

Theo ĐBQH Ngô Nam Cường, việc sửa đổi Luật cần vừa mở đường cho công nghệ, bảo vệ tối đa chất xám của tác giả và trao quyền, vừa bảo đảm an toàn, vững chắc, nhất là trong lĩnh vực tư tưởng của Đảng, Nhà nước.

Diệp Anh; ảnh: Khánh Duy