Quản lý UAV hài hòa giữa yêu cầu quốc phòng và không gian phát triển

Trong đó, nhấn mạnh yêu cầu quản lý chặt chẽ UAV vì mục tiêu quốc phòng, an ninh nhưng không tạo rào cản đối với sự phát triển của các ứng dụng công nghệ phục vụ kinh tế - xã hội.

Cấp tỉnh là hạt nhân, cấp xã là nền tảng của khu vực phòng thủ

Cho ý kiến về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 9 luật về quân sự, quốc phòng, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh đánh giá đây là dự án luật có phạm vi sửa đổi rộng, liên quan trực tiếp đến việc hoàn thiện tổ chức quốc phòng địa phương trong bối cảnh thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp và yêu cầu hiện đại hóa nền quốc phòng toàn dân.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh đánh giá cao việc Chính phủ và cơ quan soạn thảo đã rà soát, chỉnh lý nhiều nội dung để phù hợp với yêu cầu thực tiễn và mô hình tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp. Song một số quy định vẫn cần tiếp tục hoàn thiện để bảo đảm tính thống nhất và khả năng tổ chức thực hiện.

Phân tích quy định tại khoản 1 Điều 9 của dự thảo luật đề xuất sửa đổi theo hướng khu vực phòng thủ được tổ chức theo địa bàn cấp tỉnh, cấp xã và đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt, Phó Chủ tịch Quốc hội cho rằng, hiện nay các đơn vị hành chính mới chỉ xác định gồm cấp tỉnh, cấp xã (xã, phường) và đặc khu, trong khi mô hình và cấp quản lý của “đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt” vẫn chưa được xác định làm rõ.

Với chủ trương lấy xây dựng cấp xã làm nền tảng để bảo vệ địa phương, Phó Chủ tịch Quốc hội nhận định, quy định như dự thảo chưa rõ cấp nào đóng vai trò tổ chức, chỉ huy và hiệp đồng khi thực hiện nhiệm vụ khu vực phòng thủ. Trong quốc phòng địa phương, một xã không thể tự xử lý đầy đủ các không gian tác chiến, việc xác định cấp xã là đơn vị nền tảng của khu vực phòng thủ cũng cần phải được đánh giá kỹ lưỡng; đồng thời, cần xác định rõ cơ chế liên xã, liên địa bàn và đơn vị hành chính đặc biệt trong kế hoạch phòng thủ cấp tỉnh.

Quy định như dự thảo dẫn tới cách hiểu: mỗi xã là một khu vực phòng thủ độc lập, nguy cơ phân tán đầu mối. Bởi vậy, Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị điều chỉnh theo hướng: quy định khu vực phòng thủ cấp tỉnh là hạt nhân tổ chức, chỉ huy, hiệp đồng; xây dựng cấp xã vững mạnh là nền tảng của thế trận phòng thủ địa phương. Quy định này vừa bảo đảm phát huy vai trò của cấp xã, vừa nằm trong phạm vi điều hành hạt nhân của cấp tỉnh.

Làm rõ quan hệ chỉ huy trong Ban Chỉ huy quân sự cấp xã

Về chức vụ sĩ quan và tuổi phục vụ của sĩ quan dự bị tại Điều 2 của dự thảo luật, Phó Chủ tịch Quốc hội đồng tình với việc bổ sung các chức danh Ban Chỉ huy quân sự cấp xã vào hệ thống chức vụ cơ bản của sĩ quan và tăng trần tuổi phục vụ của sĩ quan dự bị, song đề nghị tiếp tục rà soát để bảo đảm thống nhất với Luật Dân quân tự vệ.

Theo Phó Chủ tịch Quốc hội, hiện Luật Dân quân tự vệ quy định Chính trị viên Ban Chỉ huy quân sự cấp xã do Bí thư cấp ủy cấp xã kiêm nhiệm, trong khi dự thảo Luật Sĩ quan lại quy định chức danh Chính trị viên phó là sĩ quan. Vì vậy, cần làm rõ ai là người ban hành mệnh lệnh, ai chịu trách nhiệm về công tác đảng, công tác chính trị, cơ chế thay thế khi người kiêm nhiệm vắng mặt cũng như mối quan hệ giữa Chính trị viên, Chính trị viên phó và Chỉ huy trưởng. Đây là những nội dung rất quan trọng, bởi khi xảy ra tình huống quốc phòng, an ninh thì cơ chế chỉ huy phải rõ ràng, không để phát sinh khoảng trống hoặc chồng chéo về trách nhiệm. Do đó, cơ quan soạn thảo cần tiếp tục nghiên cứu quy định trong luật hoặc giao Chính phủ quy định chi tiết điều này

Ở góc độ rộng hơn, Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị nghiên cứu làm rõ cơ chế phối hợp giữa cơ quan quân sự và lực lượng công an trong xử lý các tình huống, xác định cụ thể trường hợp nào lực lượng công an chủ trì, trường hợp nào quân sự chủ trì.

Tăng tuổi sĩ quan dự bị cần đi kèm đánh giá toàn diện

Đối với quy định tăng tuổi phục vụ của sĩ quan dự bị, Phó Chủ tịch Quốc hội nhận định đây là giải pháp giúp duy trì nguồn cán bộ có kinh nghiệm. Tuy nhiên, việc sửa đổi không nên chỉ dừng ở điều chỉnh độ tuổi mà cần đánh giá đầy đủ các yếu tố về sức khỏe, cơ cấu cấp bậc, nhu cầu biên chế, yêu cầu chuyên môn và điều khoản chuyển tiếp. Việc quy định tuổi phục vụ của sĩ quan dự bị cần rà soát kỹ lưỡng để bảo đảm phù hợp với tính chất đặc thù công việc của từng lực lượng.

Dự thảo luật có điều quy định chuyển thẩm quyền quyết định giải ngạch quân nhân chuyên nghiệp dự bị về Chỉ huy trưởng Bộ Chỉ huy quân sự cấp tỉnh; sửa đổi điều kiện nghỉ hưu và thôi phục vụ (đủ tuổi phục vụ cao nhất và có đủ 25 năm đóng bảo hiểm xã hội). Cho ý kiến về quy định này, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh lưu ý, đây là chính sách mới, trong giải trình của cơ quan soạn thảo vẫn khẳng định sẽ không tăng nguồn lực, nhưng chưa rõ số lượng đối tượng, thời điểm nghỉ hưu, mức chi tăng thêm và phương án chuyển tiếp. Do vậy, Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị rà soát các quy định dẫn chiếu với Luật Bảo hiểm xã hội nhằm bảo vệ quyền lợi của người lao động trong giai đoạn chuyển tiếp, đồng thời yêu cầu Chính phủ báo cáo rõ đánh giá tác động.

Quản lý chặt nhưng không tạo rào cản đối với tàu bay không người lái (UAV)

Liên quan đến Điều 6 về phòng không nhân dân và tàu bay không người lái (UAV), Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh đánh giá đây là nhóm chính sách có tác động lớn đến kinh tế, tài sản. Theo đó, dự thảo luật bổ sung quy định chuyển cấp phép nhập khẩu tàu bay không người lái về UBND tỉnh; duy trì nghĩa vụ đáp ứng điều kiện kinh doanh; trao quyền đình chỉ và chế tài cho nhiều chủ thể.

Tuy nhiên, Phó Chủ tịch Quốc hội cho rằng, lực lượng, phương tiện bay không người lái chưa được định nghĩa là lực lượng Nhà nước, lực lượng huy động từ doanh nghiệp hay tập hợp phương tiện. Việc huy động phải quy định cụ thể về chủ thể, điều kiện bồi thường và trách nhiệm khi xảy ra thiệt hại. Quy định giao thẩm quyền cấp phép cho UBND cấp tỉnh nhưng phải có ý kiến thống nhất của Bộ Quốc phòng và Bộ Công an, tuy nhiên cần rà soát kỹ việc xin ý kiến này có làm chậm hay kéo dài thời gian xử lý hay không.

Phó Chủ tịch Quốc hội cũng nhấn mạnh, bỏ giấy chứng nhận không đồng nghĩa với bỏ điều kiện; văn bản dưới luật phải sửa đổi đồng thời với các quy định của luật. Ngoài ra, quyết định đình chỉ, chế áp hoặc bắt giữ UAV có thể gây thiệt hại về tài sản và dữ liệu. Trong tình huống khẩn cấp có thể ra quyết định, nhưng sau đó bắt buộc phải lập biên bản điện tử, ghi rõ căn cứ, thời gian, người ra lệnh, thiết bị sử dụng, bảo toàn chứng cứ và có cơ chế xem xét khiếu nại.

Phó Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh, hiện nay UAV không chỉ phục vụ nhiệm vụ quốc phòng mà còn được ứng dụng rộng rãi trong nhiều lĩnh vực dân sự như y tế, logistics và cứu hộ. Do đó, các quy định pháp luật vừa phải quản lý chặt chẽ vì mục tiêu an ninh, quốc phòng, vừa phải tạo điều kiện thuận lợi để phát huy hiệu quả của công nghệ này trong đời sống kinh tế - xã hội.

Bài, ảnh: Trọng Hiếu