Tiếp tục rà soát quy định về tiêu chuẩn và cơ chế quản lý báo cáo viên pháp luật

Đổi mới phương thức, tăng khả năng tiếp cận thông tin của người dân và doanh nghiệp

ĐBQH Siu Hương (Gia Lai) cho rằng, dự thảo Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật (sửa đổi) và dự thảo Nghị định đã bổ sung nội dung ứng dụng công nghệ số, mạng xã hội và trí tuệ nhân tạo trong phổ biến, giáo dục pháp luật là một trong những điểm mới quan trọng, phù hợp với chủ trương của Đảng về chuyển đổi số quốc gia và yêu cầu đổi mới phương thức phổ biến pháp luật theo hướng hiện đại, tăng khả năng tiếp cận thông tin pháp luật của người dân và doanh nghiệp.

Tuy nhiên, qua nghiên cứu hồ sơ dự án Luật, đại biểu Siu Hương cho rằng, các quy định về nội dung này vẫn còn mang tính định hướng, chủ yếu xác định công nghệ số và trí tuệ nhân tạo là phương thức thực hiện công tác phổ biến, giáo dục pháp luật mà chưa quy định đầy đủ các nguyên tắc quản lý, tiêu chuẩn kỹ thuật, cơ chế vận hành cũng như trách nhiệm của các cơ quan trong việc xây dựng, quản lý, cập nhật và khai thác các nền tảng số.

Do đó, trong quá trình triển khai có thể phát sinh tình trạng mỗi bộ, ngành, địa phương xây dựng các hệ thống riêng, thiếu sự liên thông, đồng bộ về dữ liệu, tiêu chuẩn kỹ thuật và nội dung thông tin pháp luật, ảnh hưởng đến hiệu quả của công tác phổ biến, giáo dục pháp luật trên phạm vi toàn quốc.

Vì vậy, đại biểu đề nghị cần nghiên cứu bổ sung quy định theo hướng khuyến khích xây dựng các nền tảng số dùng chung trên phạm vi toàn quốc, bảo đảm thống nhất về cơ sở dữ liệu, nội dung phổ biến và tiêu chuẩn kỹ thuật. Đồng thời, hạn chế việc các bộ, ngành, địa phương đầu tư phát triển các phần mềm riêng lẻ, trùng lặp chức năng, gây lãng phí nguồn lực.

Bên cạnh đó, quy định rõ việc số hóa, công khai các tài liệu pháp luật dưới dạng truyền thông hiện đại (infographic, video clip ngắn, podcast bản tin pháp luật, tài liệu hỏi - đáp điện tử); tích hợp kho dữ liệu các phiên tòa giả định, các bản án, quyết định kiểm sát có tính giáo dục cao và các án lệ đã ban hành để phục vụ công tác tuyên truyền trực tuyến trên cổng thông tin điện tử, các nền tảng số và mạng xã hội chính thống.

Qua đó, vừa nâng cao hiệu quả chuyển đổi số trong công tác phổ biến, giáo dục pháp luật, vừa tạo điều kiện thuận lợi cho người dân và doanh nghiệp tiếp cận thông tin pháp luật chính thống, đầy đủ và kịp thời.

Bảo đảm tính chính xác và thống nhất của thông tin pháp luật đến người dân, doanh nghiệp

Nêu quan điểm đối với Điều 33 về báo cáo viên pháp luật của dự án Luật, ĐBQH Nguyễn Văn Huy (Hưng Yên) khẳng định, quy định về báo cáo viên pháp luật đã có bước hoàn thiện theo hướng chuẩn hóa đội ngũ thực hiện công tác phổ biến, giáo dục pháp luật thông qua việc quy định tương đối đầy đủ về tiêu chuẩn, thẩm quyền lựa chọn, quyền và nghĩa vụ của báo cáo viên.

Việc mở rộng nguồn nhân lực tham gia, đồng thời đặt ra yêu cầu về trình độ chuyên môn, kinh nghiệm và khả năng truyền đạt góp phần nâng cao chất lượng phổ biến pháp luật, bảo đảm tính chính xác và thống nhất của thông tin pháp luật đến người dân, doanh nghiệp.

Đại biểu Nguyễn Văn Huy nhấn mạnh, đây là cơ sở quan trọng để từng bước xây dựng đội ngũ báo cáo viên pháp luật chuyên nghiệp, đáp ứng yêu cầu đổi mới công tác phổ biến, giáo dục pháp luật trong bối cảnh chuyển đổi số và xây dựng Nhà nước pháp quyền.

Tuy nhiên, đại biểu Nguyễn Văn Huy đề nghị, cần tiếp tục rà soát quy định về tiêu chuẩn và cơ chế quản lý báo cáo viên pháp luật theo hướng lấy chất lượng thực hiện nhiệm vụ làm trung tâm, thay vì thiên về điều kiện đầu vào. Việc quy định cứng về trình độ cử nhân luật và thời gian công tác tuy góp phần chuẩn hóa đội ngũ nhưng có thể vô tình thu hẹp nguồn nhân lực có kiến thức chuyên sâu và kinh nghiệm thực tiễn phong phú trong nhiều lĩnh vực pháp luật chuyên ngành.

Trong khi đó, hiệu quả của hoạt động phổ biến, giáo dục pháp luật phụ thuộc chủ yếu vào khả năng truyền đạt đúng, dễ hiểu, sát thực tiễn và cập nhật kịp thời quy định pháp luật, chứ không chỉ phụ thuộc vào văn bằng chuyên môn. Đồng thời, dự thảo Luật cũng cần bổ sung cơ chế đánh giá, sàng lọc, miễn nhiệm và công khai kết quả hoạt động của báo cáo viên pháp luật nhằm nâng cao chất lượng đội ngũ, tránh tình trạng công nhận theo hình thức nhưng ít hoặc không tham gia thực hiện nhiệm vụ trong thực tế.

Liên quan đến công tác tổ chức thực hiện và đảm bảo nguồn lực tại cấp cơ sở trong dự thảo Luật, ĐBQH Trường Trung Tuyến (Gia Lai) cho rằng, cần có cơ chế bảo đảm nguồn lực kinh phí đặc thù cho cấp xã. Bởi, theo Điều 36 Khoản 3, việc bố trí kinh phí do ngân sách Nhà nước bảo đảm, nhưng qua thực tế tại các địa bàn khó khăn, việc lồng ghép kinh phí phổ biến, giáo dục pháp luật vào ngân sách chung thường rất hạn chế.

Nếu không có quy định cụ thể về mức chi hoặc danh mục kinh phí dành riêng cho hoạt động của đội ngũ tuyên truyền viên pháp luật (theo Điều 34), các địa phương sẽ rất khó thực hiện mục tiêu tại Điều 17 Khoản 2 là "tập huấn, bồi dưỡng kiến thức chuyên biệt" cho lực lượng này, đại biểu Trường Trung Tuyến nhấn mạnh.

Tin và ảnh: N. Thành