Đổi mới chương trình đại học theo chuẩn quốc tế, đáp ứng nhu cầu của doanh nghiệp và xã hội
PGS.TS Vũ Thị Hiền, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Ngoại thương cho rằng, chương trình đào tạo là yếu tố cốt lõi tạo nên chất lượng và uy tín của một cơ sở giáo dục đại học. Trong bối cảnh cạnh tranh và hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, việc đổi mới chương trình đào tạo không chỉ nhằm đáp ứng các chuẩn mực quốc tế mà còn phải hướng tới nhu cầu thực tiễn của doanh nghiệp và xã hội.
Ngày 3/8, tại Trường Đại học Ngoại thương, Bộ GD-ĐT tổ chức Tọa đàm khảo sát phục vụ xây dựng Chương trình đào tạo nhân lực chất lượng cao theo chuẩn quốc tế. Trong đó, nhiều ý kiến đề xuất tăng cường vai trò của doanh nghiệp, bổ sung khung năng lực AI và đổi mới sáng tạo vào chuẩn đầu ra nhằm đáp ứng nhu cầu phát triển nguồn nhân lực trong giai đoạn mới.
Thông qua tọa đàm, Bộ GD-ĐT tiếp tục lấy ý kiến các cơ sở giáo dục đại học, chuyên gia, giảng viên và người học về mục tiêu, tiêu chí, cơ chế triển khai và các điều kiện bảo đảm để hoàn thiện Chương trình trước khi trình cấp có thẩm quyền.
Hoàn thiện Chương trình trên cơ sở thực tiễn và yêu cầu phát triển nguồn nhân lực
Phát biểu tại tọa đàm, ông Đặng Văn Huấn, Phó Vụ trưởng Vụ Giáo dục Đại học, Bộ GD-ĐT cho biết, trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao được xác định là một trong những động lực quan trọng để nâng cao năng suất lao động, năng lực cạnh tranh quốc gia và khả năng làm chủ khoa học, công nghệ.
Thực hiện Nghị quyết số 109/NQ-CP của Chính phủ, Bộ GD-ĐT đã ban hành Quyết định số 1046/QĐ-BGDĐT, Kế hoạch số 887/KH-BGDĐT về xây dựng Chương trình và Kế hoạch số 999/KH-BGDĐT về tổ chức khảo sát. Trên cơ sở đó, Bộ đã triển khai khảo sát trực tuyến, tổ chức các tọa đàm, khảo sát trực tiếp tại nhiều cơ sở giáo dục đại học nhằm thu thập cơ sở thực tiễn phục vụ xây dựng Chương trình giai đoạn 2026-2035.
Theo ông Đặng Văn Huấn, Chương trình được xây dựng với mục tiêu hình thành khung định hướng chung về đào tạo nhân lực chất lượng cao theo chuẩn quốc tế trong các lĩnh vực khoa học công nghệ, quản trị thông minh, khoa học cơ bản và các lĩnh vực ưu tiên, mới nổi.
Quá trình xây dựng Chương trình tập trung làm rõ nội hàm của nguồn nhân lực chất lượng cao; xác định các ngành, lĩnh vực ưu tiên; tiêu chí lựa chọn chương trình; mức độ sẵn sàng của các cơ sở giáo dục đại học; đồng thời nghiên cứu các cơ chế về đầu tư, hợp tác doanh nghiệp, quốc tế hóa và chuẩn đầu ra.
Ông Đặng Văn Huấn nhấn mạnh, việc lấy ý kiến rộng rãi từ các cơ sở giáo dục đại học sẽ giúp Ban soạn thảo tiếp cận nhiều góc nhìn từ thực tiễn, qua đó xây dựng Chương trình bảo đảm tính khả thi, phù hợp với yêu cầu phát triển nguồn nhân lực của đất nước trong giai đoạn mới.
Định hướng xây dựng chương trình theo chuẩn quốc tế, lấy người học làm trung tâm
Báo cáo kết quả khảo sát ban đầu, đại diện nhóm chuyên gia cho biết đã thu thập thông tin từ gần 100 cơ sở giáo dục đại học với khoảng 300 chương trình đào tạo, tập trung vào các nội dung như chuẩn đầu ra, đội ngũ giảng viên, nghiên cứu khoa học, hợp tác doanh nghiệp, quốc tế hóa và các điều kiện bảo đảm chất lượng.
Kết quả khảo sát cho thấy, nhiều cơ sở giáo dục đại học đang chuyển mạnh từ cách tiếp cận dựa trên loại hình chương trình sang chú trọng chất lượng thực chất, lấy chuẩn đầu ra và năng lực của người học làm trung tâm. Chương trình đào tạo được thiết kế theo hướng phát triển năng lực toàn diện, tăng cường khả năng thích ứng với công nghệ mới, tư duy đổi mới sáng tạo, năng lực làm việc trong môi trường quốc tế và học tập suốt đời.
Nhóm chuyên gia đề xuất Chương trình được xây dựng theo các nguyên tắc: lấy kết quả đầu ra làm trung tâm; bảo đảm tính mở và linh hoạt; phát triển theo hệ sinh thái; gắn quyền tự chủ với trách nhiệm giải trình; hướng tới tính bền vững và hội nhập quốc tế.
Theo đó, các hợp phần về chương trình đào tạo, đội ngũ, nghiên cứu khoa học, hợp tác doanh nghiệp, quốc tế hóa và bảo đảm chất lượng sẽ được triển khai đồng bộ, tạo nền tảng phát triển các chương trình đào tạo nhân lực chất lượng cao theo chuẩn quốc tế.
Đổi mới chương trình đào tạo cần hướng tới nhu cầu thực tiễn của doanh nghiệp và xã hội
Thảo luận tại tọa đàm, nhiều ý kiến cho rằng để Chương trình đào tạo nhân lực chất lượng cao theo chuẩn quốc tế phát huy hiệu quả, chương trình đào tạo cần được xây dựng trên cơ sở gắn kết chặt chẽ với doanh nghiệp, bám sát yêu cầu của thị trường lao động và xu hướng phát triển của khoa học, công nghệ.
PGS.TS Vũ Thị Hiền, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Ngoại thương cho rằng, chương trình đào tạo là yếu tố cốt lõi tạo nên chất lượng và uy tín của một cơ sở giáo dục đại học. Trong bối cảnh cạnh tranh và hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, việc đổi mới chương trình đào tạo không chỉ nhằm đáp ứng các chuẩn mực quốc tế mà còn phải hướng tới nhu cầu thực tiễn của doanh nghiệp và xã hội.
Theo PGS.TS Vũ Thị Hiền, doanh nghiệp cần tham gia sâu hơn vào quá trình xây dựng, cập nhật và triển khai chương trình đào tạo. Sự đồng hành của doanh nghiệp không chỉ giúp các trường kịp thời điều chỉnh nội dung đào tạo theo yêu cầu của thị trường lao động mà còn tạo thêm cơ hội để người học được trải nghiệm thực tiễn, phát triển năng lực nghề nghiệp ngay trong quá trình học tập.
Từ kinh nghiệm triển khai tại Trường Đại học Ngoại thương, PGS.TS Vũ Thị Hiền cũng chia sẻ việc xây dựng lộ trình nghề nghiệp cho từng chương trình đào tạo. Theo đó, ngay từ khi bắt đầu khóa học, người học được định hướng về các vị trí việc làm, cơ hội phát triển nghề nghiệp và những năng lực cần tiếp tục bồi dưỡng để đáp ứng yêu cầu của từng lĩnh vực. Đây cũng là căn cứ để nhà trường thường xuyên rà soát, cập nhật chương trình đào tạo phù hợp với sự thay đổi của thị trường lao động.
Đại diện Trường Đại học Công nghệ, Đại học Quốc gia Hà Nội chia sẻ kinh nghiệm phát triển các chương trình đào tạo theo chuẩn kiểm định quốc tế ABET, đồng thời đẩy mạnh hợp tác với doanh nghiệp trong đào tạo, nghiên cứu và phát triển nguồn nhân lực, tăng khả năng thích ứng của người học sau tốt nghiệp.
Bên cạnh đó, nhiều đại biểu đề xuất Chương trình cần bổ sung các yêu cầu mới đối với chuẩn đầu ra, trong đó có khung năng lực AI, năng lực đổi mới sáng tạo và năng lực làm việc trong môi trường số. Theo các ý kiến, mục tiêu không chỉ là đào tạo người biết sử dụng AI mà cần trang bị cho người học khả năng làm việc hiệu quả trong bối cảnh AI ngày càng được ứng dụng sâu rộng trong mọi lĩnh vực của đời sống kinh tế - xã hội.
Một số ý kiến cũng đề nghị nghiên cứu xây dựng cơ chế ánh xạ giữa ngành đào tạo và vị trí việc làm, qua đó giúp các cơ sở giáo dục đại học xác định rõ chuẩn đầu ra, dự báo nhu cầu nhân lực và xây dựng chương trình đào tạo sát hơn với yêu cầu phát triển của từng ngành, lĩnh vực.
Từ ý kiến đóng góp của các chuyên gia và đại diện các cơ sở giáo dục đại học tại tọa đàm, Ban soạn thảo sẽ tiếp tục tổng hợp, nghiên cứu và tiếp thu hoàn thiện dự thảo Chương trình. Trong đó, cùng với việc hoàn thiện các cơ chế hỗ trợ đầu vào, Ban soạn thảo sẽ tiếp tục nghiên cứu các chính sách gắn với kết quả đầu ra, tăng cường sự tham gia của doanh nghiệp trong đào tạo và phát triển nguồn nhân lực, qua đó góp phần xây dựng Chương trình đào tạo nhân lực chất lượng cao theo chuẩn quốc tế có tính khả thi, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới.