Hoàn thiện Luật Hải quan theo hướng hiện đại, minh bạch và tạo thuận lợi cho doanh nghiệp

Chiều 3/8, tiếp tục chương trình Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, Quốc hội Khoá XVI, Đoàn ĐBQH tỉnh Cao Bằng, Đắk Lắk, Tuyên Quang đã thảo luận tại Tổ 16 về: Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Hải quan; Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số Điều 6 và Phụ lục IV về danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện của Luật Đầu tư và Dự án Nghị quyết của Quốc hội quy định cơ chế, chính sách đặc thù để tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong việc thực hiện các dự án, công trình phục vụ Hội nghị cấp cao APEC 2027 tại Đặc khu Phú Quốc, tỉnh An Giang.

Góp ý về quy định bổ sung khái niệm "kiểm định hải quan", ĐBQH Nguyễn Thị Thu Nguyệt (Đắk Lắk) thống nhất với việc luật hóa khái niệm này, song đề nghị hoàn thiện kỹ thuật lập pháp theo hướng xác định rõ đây là căn cứ để phân loại hàng hóa thay vì mục đích duy nhất là phân loại hàng hóa. Đồng thời, cần giới hạn phạm vi áp dụng đối với hoạt động quản lý nhà nước về hải quan, tránh mở rộng sang các lĩnh vực quản lý chuyên ngành khác.

Đối với doanh nghiệp kinh doanh hàng miễn thuế, đại biểu đề nghị bổ sung quy định về quản lý điện tử đối với hoạt động vận chuyển hàng hóa, xác thực thông tin người mua và lưu trữ dữ liệu giao dịch. Theo đại biểu, đây là những yêu cầu cần thiết để đáp ứng quá trình chuyển đổi số, nâng cao khả năng truy xuất, quản lý hàng hóa và phòng, chống gian lận thương mại. Liên quan đến kiểm tra sau thông quan, đại biểu đề nghị nghiên cứu rút ngắn thời hạn thực hiện thay vì kéo dài lên 20 ngày như dự thảo, bảo đảm phù hợp với điều kiện xử lý dữ liệu điện tử hiện nay và giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp.

Một trong những nội dung nhận được nhiều ý kiến là quy định về địa bàn hoạt động hải quan và trách nhiệm của các lực lượng trong phòng, chống buôn lậu. ĐBQH Trần Quang Tâm (Đắk Lắk) cho rằng quy định cơ quan hải quan là lực lượng chủ trì phòng, chống buôn lậu trong địa bàn hoạt động hải quan cần được rà soát để bảo đảm thống nhất với Luật Biên phòng Việt Nam, Luật Biên giới quốc gia và các quy định pháp luật liên quan. Đại biểu kiến nghị dự thảo cần quy định rõ cơ chế phối hợp, phân định trách nhiệm giữa các lực lượng, vừa tránh chồng chéo trong thực thi nhiệm vụ, vừa nâng cao hiệu quả đấu tranh phòng, chống buôn lậu.

Liên quan đến việc sắp xếp tổ chức bộ máy, ĐBQH Lý Thị Lan (Tuyên Quang) đề nghị tiếp tục rà soát các quy định về phân cấp, phân quyền khi chuyển từ mô hình chi cục hải quan tỉnh sang hải quan khu vực. Theo đại biểu, đối với các địa phương biên giới, hoạt động hải quan gắn chặt với công tác quản lý cửa khẩu và sự phối hợp giữa hải quan với chính quyền địa phương, Bộ đội Biên phòng, Công an cùng các lực lượng chức năng.

Do đó, dự thảo cần làm rõ cơ chế phối hợp, bảo đảm việc tinh gọn tổ chức bộ máy không làm phát sinh thủ tục, không ảnh hưởng đến hoạt động của doanh nghiệp. Đại biểu cũng đề nghị quy định linh hoạt hơn về điều kiện hạ tầng tại các cửa khẩu, phù hợp với quy mô từng địa phương; đồng thời tăng cường kết nối dữ liệu giữa các cơ quan để rút ngắn thời gian thông quan.

Góp ý về quản lý hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu qua thương mại điện tử, ĐBQH Lương Minh Tùng (Đắk Lắk) đề nghị quy định cụ thể trách nhiệm cung cấp dữ liệu, cơ chế chia sẻ thông tin giữa cơ quan hải quan với các cơ quan quản lý nhà nước có liên quan; đồng thời bảo đảm nguyên tắc bảo vệ dữ liệu cá nhân, bí mật kinh doanh và kết nối thống nhất qua cơ chế một cửa quốc gia.

Đối với cơ chế quản lý tuân thủ, các đại biểu kiến nghị xây dựng tiêu chí đánh giá doanh nghiệp minh bạch, công khai; gắn kết quả đánh giá với các chính sách tạo thuận lợi như giảm hồ sơ, giảm tần suất kiểm tra và rút ngắn thời gian thông quan.

Đóng góp ý kiến nhằm hoàn thiện Luật Đầu tư, các đại biểu đề xuất chuyển đổi phương thức quản lý từ tiền kiểm sang hậu kiểm; xây dựng hệ thống quản trị dựa trên dữ liệu số để giảm bớt gánh nặng thủ tục cho người dân và doanh nghiệp.

Các đại biểu kiến nghị cho phép tiếp tục xử lý các hồ sơ hợp lệ đã tiếp nhận thay vì trả lại, tránh gây ách tắc hành chính tại địa phương. Đồng thời, các bộ ngành cần sớm hoàn thiện phương án quản lý thay thế với các tiêu chí rủi ro rõ ràng trước khi luật có hiệu lực; có phương án kế thừa dữ liệu và thiết lập cơ chế chia sẻ thông tin xuyên suốt giữa các cấp chính quyền để bảo đảm tính thực tiễn của cải cách.

Nhật Trường