Cần cơ chế đặc thù để sớm hoàn thành các công trình phục vụ APEC 2027

Cần cơ chế đặc thù nhưng không tạo khoảng trống trong quản lý các dự án APEC 2027

Thảo luận về dự án Nghị quyết của Quốc hội quy định cơ chế, chính sách đặc thù để tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong việc thực hiện các dự án, công trình phục vụ Hội nghị cấp cao APEC 2027 tại Đặc khu Phú Quốc, tỉnh An Giang, các ĐBQH Tổ 14 cho rằng, nếu không có cơ chế đặc thù để giải quyết dứt điểm các tồn đọng này, các công trình sẽ trì trệ, gây ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ phục vụ sự kiện quốc tế năm 2027 và uy tín của Việt Nam. Vì vậy, việc áp dụng cơ chế đặc thù trong thời hạn 3 năm là cần thiết.

Tuy nhiên, theo ĐBQH Phạm Văn Hòa (Đồng Tháp), phạm vi điều chỉnh của nghị quyết chỉ nên tập trung vào các dự án phục vụ mục đích chung theo Quyết định số 948/QĐ- TTg của Thủ tướng Chính phủ, nhằm tránh việc lạm dụng chính sách.

ĐBQH Vũ Ngọc Lâm (Quảng Ninh) bày tỏ sự thống nhất cao với việc sớm ban hành nghị quyết nhằm đáp ứng yêu cầu triển khai các nhiệm vụ chính trị, đối ngoại quan trọng trong bối cảnh thời gian chuẩn bị không còn nhiều. Tuy nhiên, đại biểu đề nghị tiếp tục rà soát tên gọi và phạm vi điều chỉnh của nghị quyết. Theo đại biểu, dự thảo hiện không chỉ bao gồm các dự án trực tiếp phục vụ APEC, mà còn có các dự án đối ứng theo hình thức BT, được thanh toán bằng quỹ đất khi nhà đầu tư thực hiện dự án APEC theo phương thức PPP. Vì vậy, Chính phủ cần làm rõ các dự án đối ứng này có được xác định là dự án phục vụ APEC hay không, tránh phát sinh mâu thuẫn ngay trong nội dung nghị quyết.

Đồng tình với ý kiến trên, ĐBQH Trần Thị Kim Nhung (Quảng Ninh) cũng thống nhất với sự cần thiết ban hành nghị quyết, song đề nghị tiếp tục hoàn thiện cả về hồ sơ, tên gọi và phạm vi điều chỉnh của dự thảo. Đại biểu cho biết, từ tháng 5/2025, Ban Bí thư đã giao Ban Thường vụ Chính phủ phối hợp với các cơ quan liên quan xây dựng cơ chế triển khai các dự án phục vụ APEC theo tinh thần "vừa chạy, vừa xếp hàng". Tuy nhiên, sau khoảng một năm rưỡi, dự thảo nghị quyết mới được trình Quốc hội theo trình tự, thủ tục rút gọn.

Theo đại biểu, mặc dù áp dụng quy trình rút gọn, hồ sơ dự thảo vẫn cần có nội dung đánh giá tác động theo quy định của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật, qua đó cung cấp đầy đủ cơ sở để Quốc hội xem xét, quyết định về nguồn lực ngân sách cũng như các mục tiêu chính trị đặt ra.

Góp ý về tên gọi của nghị quyết, đại biểu đề nghị cân nhắc việc sử dụng cụm từ "tháo gỡ khó khăn, vướng mắc". Theo đại biểu, bản chất của nghị quyết là thiết lập một cơ chế đặc thù, cho phép áp dụng các quy định khác với pháp luật hiện hành đối với những dự án đặc biệt phục vụ APEC, chứ không phải nhằm xử lý những bất cập do hệ thống pháp luật gây ra. Vì vậy, tên gọi và nội dung nghị quyết cần phản ánh đúng bản chất của chính sách, tránh tạo cách hiểu rằng pháp luật hiện hành là nguyên nhân dẫn đến các khó khăn, vướng mắc.

Về phạm vi điều chỉnh, đại biểu đề nghị dự thảo cần quy định rõ danh mục các dự án được áp dụng cơ chế đặc thù, đồng thời xác định cụ thể dự án được hưởng toàn bộ cơ chế ưu đãi hay chỉ áp dụng đối với một số hạng mục nhất định. Theo đại biểu, quy định rõ ngay từ đầu sẽ góp phần bảo đảm tính minh bạch, công bằng giữa các doanh nghiệp, đồng thời hạn chế rủi ro trong quá trình thanh tra, kiểm tra sau này.

Đại biểu cũng bày tỏ ủng hộ việc giao thẩm quyền cho các bộ, cơ quan có liên quan hoặc UBND cấp tỉnh quyết định bổ sung danh mục dự án trong trường hợp cần thiết, nhằm bảo đảm tính chủ động, đáp ứng yêu cầu về tiến độ và chất lượng các công trình phục vụ Hội nghị Cấp cao APEC 2027.

Cần rà soát kỹ việc cắt giảm ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện

Thảo luận về dự án Luật sửa đổi, bổ sung Điều 6 và Phụ lục IV của Luật Đầu tư liên quan đến danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện, các ĐBQH Tổ 14 bày tỏ thống nhất với chủ trương bổ sung quy định quản lý đối với khí N₂O, đồng thời cắt giảm một số ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện nhằm tiếp tục cải cách thủ tục hành chính.

Tuy nhiên, các đại biểu cũng cho rằng cần hết sức thận trọng đối với những lĩnh vực mang tính đặc thù. Cụ thể như kinh doanh nước sạch, thiết bị bay không người lái và vận tải. Đây đều là những ngành có phạm vi ảnh hưởng lớn, nếu xảy ra sự cố có thể tác động trên diện rộng đến đời sống xã hội, an ninh và an toàn.

Theo ĐBQH Vũ Ngọc Lâm (Quảng Ninh), đối với lĩnh vực kinh doanh nước sạch, đại biểu nhấn mạnh: nếu thiếu cơ chế quản lý chặt chẽ có thể dẫn đến những hậu quả nghiêm trọng. Vì vậy, Chính phủ cần rà soát kỹ lưỡng, đánh giá đầy đủ tác động trước khi quyết định đưa các ngành, nghề này ra khỏi danh mục đầu tư kinh doanh có điều kiện.

Đại biểu Võ Thị Hoài Ngọc (Đồng Tháp) đánh giá cao việc rà soát, cắt giảm các ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện không còn phù hợp, đồng thời hợp nhất các lĩnh vực có cùng bản chất để thu hẹp phạm vi điều kiện kinh doanh. Theo đại biểu, chủ trương này góp phần giảm chi phí tuân thủ, bảo đảm quyền tự do kinh doanh của người dân, doanh nghiệp và phù hợp với yêu cầu cải cách thể chế. Tuy nhiên, đại biểu nhấn mạnh, việc tạo thuận lợi cho doanh nghiệp phải luôn gắn với yêu cầu bảo đảm an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội, bảo vệ dữ liệu cá nhân và quyền, lợi ích hợp pháp của người dân.

"Việc chuyển từ "tiền kiểm" sang "hậu kiểm" không đồng nghĩa với việc giảm trách nhiệm pháp lý hay buông lỏng quản lý nhà nước. Vì vậy, trước khi các quy định mới có hiệu lực, cần đồng bộ các công cụ quản lý thay thế, từ hệ thống dữ liệu, nguồn nhân lực đến cơ chế thanh tra, kiểm tra và chế tài xử lý đủ mạnh để bảo đảm hiệu quả quản lý"- đại biểu Võ Thị Hoài Ngọc nhấn mạnh.

Đối với việc bổ sung một số ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện, đại biểu Võ Thị Hoài Ngọc bày tỏ đồng tình với đề xuất đưa hoạt động kinh doanh khí Nitơ Oxit (N₂O) sử dụng cho con người, ngoài mục đích y tế, vào diện kinh doanh có điều kiện. Theo đại biểu, quy định này sẽ góp phần hoàn thiện hành lang pháp lý, tạo cơ sở xử lý nghiêm các hành vi sử dụng "khí cười" sai mục đích, bảo vệ sức khỏe cộng đồng.

Đại biểu cũng thống nhất với việc bổ sung dịch vụ thị thực (visa) được ủy quyền vào danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện. Đây là lĩnh vực liên quan trực tiếp đến an ninh quốc gia khi các đơn vị cung cấp dịch vụ lưu giữ nhiều thông tin nhạy cảm như dữ liệu sinh trắc học, thông tin nhân thân và hồ sơ của công dân. Bên cạnh đó, cần tăng cường quản lý đối với cá nhân nước ngoài trực tiếp điều hành các cơ sở này nhằm phòng ngừa các nguy cơ ảnh hưởng đến an ninh, trật tự, nhất là tại các địa bàn tập trung đông khách du lịch.

Để bảo đảm tính khả thi của dự thảo Luật, đại biểu đề nghị cơ quan soạn thảo làm rõ phương án quản lý thay thế đối với 58 ngành, nghề dự kiến bãi bỏ khỏi danh mục đầu tư kinh doanh có điều kiện.

Theo đại biểu, cần quy định rõ trách nhiệm của các bộ, ngành trong việc ban hành hoặc trình cấp có thẩm quyền ban hành đầy đủ các cơ chế quản lý thay thế trước thời điểm luật có hiệu lực, tránh phát sinh khoảng trống pháp lý, ảnh hưởng đến hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước.

Các ĐBQH Nguyễn Tân Cương, Nguyễn Minh Sơn (Đồng Tháp) cũng cho rằng, việc cắt giảm điều kiện kinh doanh không nên chỉ hướng đến mục tiêu giảm số lượng thủ tục hành chính, mà cần bảo đảm yêu cầu quản lý nhà nước đối với các lĩnh vực có ảnh hưởng đặc biệt đến quốc phòng, an ninh và lợi ích công cộng. Trường hợp bãi bỏ điều kiện kinh doanh, cần đồng thời xây dựng ngay cơ chế quản lý thay thế để bảo đảm hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước.

Trên cơ sở quá trình thẩm tra và ý kiến của các ĐBQH, ĐBQH Nguyễn Minh Sơn (Đồng Tháp) đề nghị Chính phủ tiếp tục rà soát các quy định còn bất cập. Cụ thể, đối với quy định về quản lý khí N₂O sử dụng trong kiểm nghiệm, công nghệ thực phẩm và nghiên cứu khoa học, đại biểu đề nghị cơ quan soạn thảo tiếp tục rà soát để quy định chặt chẽ, đồng bộ. Theo đó, các trường hợp được loại trừ khỏi phạm vi điều chỉnh cần được quy định đầy đủ, rõ ràng, bảo đảm thuận lợi trong quá trình thực hiện.

Hải Thanh