Thông điệp của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn tại phiên khai mạc Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất:Lấy chất lượng, hiệu quả thực thi pháp luật làm thước đo hoạt động lập pháp

Phát biểu khai mạc Kỳ họp bất thường lần thứ Nhất sáng 3/8, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn yêu cầu: “Từng dự án luật, nghị quyết phải được chuẩn bị nghiêm túc, kỹ lưỡng ngay từ khâu soạn thảo, đánh giá tác động đầy đủ, huy động trí tuệ của các chuyên gia, nhà khoa học, cộng đồng doanh nghiệp và các đối tượng chịu sự tác động”.

Đối với các dự án quan trọng quốc gia, Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh: “cần cho ý kiến cụ thể, kỹ lưỡng về tính khả thi, tổng mức đầu tư, suất đầu tư, cơ cấu vốn, nguồn lực và thu hồi vốn, phương án đền bù tái định cư, đánh giá tác động môi trường và hiệu quả kinh tế - xã hội... hạn chế thấp nhất việc phải điều chỉnh chủ trương đầu tư hay đề nghị tăng vốn khi triển khai thực hiện”.

“Chính sách, pháp luật được ban hành thực sự bám sát thực tiễn; đi trước, mở đường cho phát triển; lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm, lấy chất lượng, hiệu quả thực thi của hệ thống pháp luật làm thước đo của hoạt động lập pháp”, Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh.

Trao đổi với Báo Đại biểu Nhân dân, Giám đốc Trung tâm Ứng phó sự cố môi trường Việt Nam Phạm Văn Sơn bày tỏ sự đặc biệt đồng tình với những yêu cầu Chủ tịch Quốc hội đã nêu.

Đánh giá tác động phải gồm cả đánh giá khả năng thực thi

Ông Sơn cho rằng: "Trong lĩnh vực môi trường, thước đo cuối cùng là chất lượng môi trường có được cải thiện, rủi ro có được giảm và doanh nghiệp có thể tuân thủ với chi phí hợp lý hay không.

Muốn pháp luật đi vào cuộc sống, đánh giá tác động phải bao gồm cả đánh giá khả năng thực thi. Mỗi quy định cần trả lời rõ: ai phải làm, cơ quan nào chịu trách nhiệm, nguồn lực ở đâu, chi phí tuân thủ bao nhiêu và kết quả được đo bằng tiêu chí nào. Không thể giao thêm trách nhiệm cho doanh nghiệp hoặc phân cấp thêm nhiệm vụ cho địa phương mà không đồng thời bảo đảm hướng dẫn kỹ thuật, dữ liệu, nhân lực, kinh phí và cơ chế phối hợp.

Tư duy quản lý cần chuyển mạnh từ kiểm tra hồ sơ sang quản lý theo mức độ rủi ro và kết quả đầu ra. Cơ sở có nguy cơ cao phải được giám sát chặt chẽ, có năng lực phòng ngừa, ứng phó và bảo đảm tài chính phù hợp. Hoạt động có rủi ro thấp cần được đơn giản hóa thủ tục, tăng tự chịu trách nhiệm và hậu kiểm. Doanh nghiệp tuân thủ tốt phải được tạo thuận lợi; doanh nghiệp cố ý vi phạm không thể có lợi thế cạnh tranh nhờ đẩy chi phí ô nhiễm sang xã hội".

Cải cách thực chất các thủ tục môi trường

Tại Kỳ họp này, Quốc hội sẽ xem xét thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 10 luật có liên quan đến thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường.

Theo ông Sơn, cộng đồng doanh nghiệp kỳ vọng việc sửa đổi các luật lần này sẽ tạo chuyển biến thực chất trong cải cách thủ tục hành chính, dựa trên ba nguyên tắc: mỗi thủ tục chỉ có một đầu mối chịu trách nhiệm; dữ liệu chỉ khai báo một lần; và các quy định phải được hiểu, áp dụng thống nhất trên phạm vi cả nước.

Ông cho rằng cần xử lý dứt điểm tình trạng chồng chéo giữa thủ tục, hồ sơ và cơ quan quản lý; đẩy mạnh số hóa, liên thông dữ liệu; quy định rõ, ổn định các tiêu chí phân loại dự án, cơ sở và mức độ rủi ro, đồng thời có lộ trình chuyển tiếp phù hợp khi tiêu chuẩn, quy chuẩn hoặc điều kiện kinh doanh thay đổi.

Nhấn mạnh cải cách thủ tục không đồng nghĩa với hạ thấp yêu cầu bảo vệ môi trường, ông Sơn đề nghị cắt giảm những thủ tục không tạo ra giá trị nhưng tăng cường giám sát thực tế, minh bạch dữ liệu, nâng cao trách nhiệm giải trình và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm.

"Khi chi phí tuân thủ được giảm đối với doanh nghiệp làm đúng, còn chi phí gây ô nhiễm được tính đúng, tính đủ đối với chủ thể vi phạm, pháp luật mới vừa bảo vệ môi trường, vừa tạo lập môi trường đầu tư công bằng, minh bạch và bền vững", ông nói.

Đan Thanh (thực hiện)