Thông điệp của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn tại phiên khai mạc Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI: Kiến tạo thể chế phát triển - sứ mệnh của Quốc hội khóa XVI

Đất nước ta đang bước vào một giai đoạn phát triển với những mục tiêu lớn chưa từng có: duy trì tốc độ tăng trưởng hai con số trong nhiều năm liên tiếp, vận hành hiệu quả mô hình chính quyền địa phương hai cấp, hình thành các động lực tăng trưởng mới và hiện thực hóa bốn bước chuyển chiến lược mà Hội nghị Trung ương 3, khóa XIV đã xác định.

Muốn hiện thực hóa những mục tiêu ấy, điều kiện tiên quyết là một hệ thống thể chế đủ năng lực dẫn dắt và giải phóng mọi nguồn lực phát triển.

Trong bối cảnh đó, phát biểu khai mạc Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn không chỉ mở đầu một kỳ họp, mà còn xác lập tư tưởng hành động cho cả nhiệm kỳ mới.

Thông điệp ấy xuất phát từ chính yêu cầu của thực tiễn. Những năm gần đây, cùng với việc hoàn thiện nhiều chủ trương, chính sách lớn của Đảng, công tác xây dựng và hoàn thiện thể chế đã có những chuyển biến rõ nét, nhiều điểm nghẽn từng bước được tháo gỡ. Tuy nhiên, vẫn còn những quy định pháp luật chồng chéo, thủ tục hành chính còn phức tạp, việc phân cấp, phân quyền ở một số lĩnh vực chưa thật sự gắn với trách nhiệm và nguồn lực; đặc biệt, khoảng cách giữa chủ trương và tổ chức thực hiện vẫn là vấn đề đặt ra trong thực tiễn quản trị.

Trong bối cảnh đất nước hướng tới mục tiêu tăng trưởng hai con số, những nút thắt như vậy cần tiếp tục được gỡ bỏ triệt để để thể chế thực sự đi trước, mở đường cho phát triển.

Bởi vậy, thông điệp của Chủ tịch Quốc hội không chỉ là yêu cầu đổi mới hoạt động lập pháp, mà còn quán triệt sâu sắc tinh thần chỉ đạo của Bộ Chính trị, Ban Bí thư, Ban Chấp hành Trung ương Đảng và Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm: pháp luật phải trở thành động lực phát triển, hiệu quả thực thi phải là thước đo của chất lượng quản trị quốc gia.

Tinh thần đó được cụ thể hóa bằng những yêu cầu rất rõ đối với hoạt động lập pháp. Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh, chính sách, pháp luật phải bám sát thực tiễn, đi trước mở đường cho phát triển; lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm; lấy chất lượng, hiệu quả thực thi của hệ thống pháp luật làm thước đo của hoạt động lập pháp.

Từ thông điệp của Chủ tịch Quốc hội tại phiên khai mạc Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất có thể thấy bước chuyển quan trọng của Quốc hội khóa XVI trong tư duy lập pháp: coi trọng chất lượng thực thi, đánh giá bằng mức độ tháo gỡ điểm nghẽn, khơi thông nguồn lực và tạo động lực mới cho phát triển.

Tinh thần ấy tiếp tục được thể hiện qua yêu cầu của Chủ tịch Quốc hội về nâng cao trách nhiệm của từng chủ thể trong quy trình xây dựng pháp luật. Việc người đứng đầu cơ quan soạn thảo phải trực tiếp chỉ đạo, trực tiếp xử lý những vấn đề lớn, vấn đề khó, chịu trách nhiệm về chất lượng dự án luật; việc đánh giá tác động phải đầy đủ, huy động trí tuệ của các chuyên gia, nhà khoa học và các đối tượng chịu tác động cho thấy yêu cầu ngày càng cao đối với chất lượng chính sách ngay từ khâu chuẩn bị.

Điều đó cũng đồng nghĩa với việc Quốc hội khóa XVI không chấp nhận cách làm luật theo tư duy "ban hành trước, sửa đổi, bổ sung sau", mà hướng tới xây dựng những đạo luật có tính ổn định, khả thi và có thể triển khai hiệu quả ngay từ ngày đầu có hiệu lực.

Một điểm nữa rất đáng chú ý trong phát biểu khai mạc của Chủ tịch Quốc hội là đặt xây dựng pháp luật trong mối quan hệ hữu cơ với tổ chức thực hiện. Yêu cầu thể chế hóa và thực thi ngay các chủ trương của Đảng, không để chậm trễ, không để lỡ thời cơ phát triển phản ánh đúng tinh thần chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm: điểm yếu hiện nay chủ yếu nằm ở năng lực tổ chức thực hiện. Một hệ thống pháp luật dù được xây dựng công phu đến đâu cũng chỉ phát huy giá trị khi được triển khai thống nhất, đồng bộ và tạo ra những chuyển biến rõ nét trong thực tiễn.

Từ thông điệp của Chủ tịch Quốc hội có thể thấy, dấu ấn của Quốc hội khóa XVI sẽ không chỉ được đo bằng số lượng luật, nghị quyết được thông qua, mà bằng số điểm nghẽn được tháo gỡ, nguồn lực được khơi thông, những rào cản đối với người dân và doanh nghiệp được gỡ bỏ, bằng không gian phát triển mới được mở ra và bằng năng lực thực thi của bộ máy nhà nước được nâng cao.

Đó cũng chính là thước đo thành công của nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI. Khi mỗi quyết sách lập pháp đều hướng tới mục tiêu tháo gỡ điểm nghẽn, khơi thông nguồn lực và nâng cao hiệu quả thực thi, thì "nhiệm kỳ của kiến tạo thể chế phát triển" sẽ không chỉ là một thông điệp mà sẽ trở thành dấu ấn của Quốc hội khóa XVI, góp phần hiện thực hóa yêu cầu của Đảng và Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm về xây dựng một Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa hiện đại, kiến tạo phát triển và có năng lực thực thi cao.

Quỳnh Chi