Phối hợp xử lý việc chậm thực hiện kết luận giám sát
Việc xây dựng cơ chế cung cấp, chia sẻ và khai thác thông tin, tài liệu, nghị quyết, kết luận, kiến nghị giám sát, nhất là trong bối cảnh hiện nay có ý nghĩa quan trọng. Cơ chế này cần bảo đảm thông tin được cập nhật kịp thời, có đầu mối rõ ràng, dễ tra cứu, sử dụng. Trong đó, quan tâm chia sẻ các báo cáo, kết luận, kiến nghị, kết quả thực hiện kiến nghị sau giám sát và những vấn đề còn khó khăn, vướng mắc.
Theo Thường trực HĐND thành phố Cần Thơ, đây là cơ sở để các chủ thể giám sát kế thừa kết quả của nhau; đồng thời, tập trung những tồn tại, cần tiếp tục theo dõi.
Hình thành cơ chế phối hợp liên thông
Thành phố Cần Thơ bước vào giai đoạn phát triển mới, việc đổi mới, nâng cao chất lượng hoạt động giám sát của HĐND có ý nghĩa rất quan trọng. Đặc biệt, khi mô hình chính quyền địa phương 2 cấp đi vào vận hành, yêu cầu giám sát càng phải sâu sát, kịp thời hơn và thực chất hơn. Việc phân cấp, phân quyền càng mạnh thì trách nhiệm giải trình và yêu cầu kiểm soát quyền lực càng phải rõ. Những vấn đề phát sinh ở cơ sở cần được phát hiện sớm, phản ánh kịp thời và xử lý đúng thẩm quyền. Vì vậy, hoạt động giám sát của HĐND cấp tỉnh cần được đặt trong mối quan hệ phối hợp chặt chẽ hơn với hoạt động giám sát của Quốc hội, các cơ quan của Quốc hội và Đoàn ĐBQH.
Từ thực tiễn địa phương, Thường trực HĐND thành phố Cần Thơ nhận thấy, phối hợp phải bắt đầu ngay từ khâu xây dựng chương trình, kế hoạch giám sát. Nếu trao đổi, chia sẻ sớm, các chủ thể giám sát sẽ lựa chọn được nội dung phù hợp hơn, tránh chồng chéo và tránh gây áp lực không cần thiết cho cơ quan chịu sự giám sát. Kết quả giám sát của HĐND thành phố có thể là nguồn thông tin quan trọng phục vụ hoạt động giám sát của Đoàn ĐBQH và các cơ quan của Quốc hội. Ngược lại, kết quả giám sát của Quốc hội, các cơ quan của Quốc hội và Đoàn ĐBQH cũng là căn cứ quan trọng để HĐND thành phố tiếp tục theo dõi, đôn đốc việc thực hiện tại địa phương. Trong điều kiện địa bàn rộng, khối lượng công việc lớn, nếu không có công cụ dữ liệu chung thì việc theo dõi tiến độ, kết quả thực hiện kiến nghị sau giám sát sẽ gặp nhiều khó khăn.
Yêu cầu mới đặt ra không chỉ là phối hợp để cùng tham gia một hoạt động giám sát cụ thể. Quan trọng hơn là phải hình thành cơ chế phối hợp liên thông, từ xây dựng chương trình, tổ chức giám sát, chia sẻ kết quả đến theo dõi việc thực hiện kiến nghị sau giám sát.
Cơ sở dữ liệu phục vụ giám sát, gắn với chuyển đổi số
Từ thực tiễn hoạt động và yêu cầu đặt ra trong giai đoạn mới, Thường trực HĐND thành phố Cần Thơ cho rằng, trước hết, cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế trao đổi, chia sẻ chương trình, kế hoạch giám sát hằng năm giữa HĐND cấp tỉnh với Đoàn ĐBQH và các cơ quan của Quốc hội. Việc trao đổi này cần thực hiện sớm, ngay từ khâu dự kiến nội dung giám sát. Mục tiêu là lựa chọn đúng vấn đề, đúng thời điểm, đúng đối tượng; đồng thời, bảo đảm không trùng lặp, chồng chéo, không làm phân tán nguồn lực. Những nội dung liên quan trực tiếp đến địa phương cần có sự trao đổi, phối hợp để HĐND thành phố chủ động chuẩn bị thông tin, tham gia ý kiến và theo dõi kết quả sau giám sát.
Cùng với đó, xây dựng cơ chế cung cấp, chia sẻ và khai thác thông tin, tài liệu, nghị quyết, kết luận, kiến nghị giám sát. Cơ chế này cần bảo đảm thông tin được cập nhật kịp thời, có đầu mối rõ ràng, dễ tra cứu, dễ sử dụng. Trong đó, quan tâm chia sẻ các báo cáo, kết luận, kiến nghị, kết quả thực hiện kiến nghị sau giám sát và những vấn đề còn khó khăn, vướng mắc. Đây là cơ sở để các chủ thể giám sát kế thừa kết quả của nhau, tránh làm lại những nội dung đã rõ; đồng thời, tập trung vào những vấn đề tồn tại, cần tiếp tục theo dõi. Cùng với đó, nghiên cứu, từng bước hình thành cơ sở dữ liệu phục vụ hoạt động giám sát, gắn với chuyển đổi số, để việc theo dõi chương trình, kết luận, kiến nghị sau giám sát và kết quả thực hiện được thuận lợi, kịp thời hơn.
Tăng cường cơ chế phối hợp theo dõi, đôn đốc, kiểm tra việc thực hiện nghị quyết, kết luận, kiến nghị sau giám sát, cần có cơ chế phân loại kiến nghị sau giám sát theo thẩm quyền xử lý. Có thể phân thành nhóm kiến nghị thuộc thẩm quyền Trung ương; nhóm kiến nghị thuộc thẩm quyền địa phương; nhóm kiến nghị liên ngành, liên cấp; nhóm kiến nghị cần sửa đổi, bổ sung cơ chế, chính sách. Trên cơ sở phân loại đó, Đoàn ĐBQH, HĐND và các cơ quan liên quan có thể phối hợp theo dõi tiến độ, đôn đốc thực hiện và kịp thời báo cáo cấp có thẩm quyền đối với những nội dung chậm được xử lý.
Thường trực HĐND thành phố Cần Thơ cũng đề xuất cơ chế phối hợp xử lý đối với trường hợp chậm thực hiện, thực hiện không đầy đủ hoặc không thực hiện nghị quyết, kết luận, kiến nghị giám sát. Cơ chế này cần được thực hiện theo hướng rõ trách nhiệm, thời hạn, rõ kết quả. Trường hợp cơ quan chịu sự giám sát chậm thực hiện hoặc thực hiện chưa đầy đủ, cần có bước yêu cầu báo cáo giải trình, làm rõ nguyên nhân, xác định lộ trình khắc phục. Đối với những vấn đề kéo dài, ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của người dân, doanh nghiệp hoặc ảnh hưởng đến hiệu quả quản lý nhà nước, cần xem xét đưa vào nội dung chất vấn, giải trình, tái giám sát hoặc kiến nghị cơ quan có thẩm quyền xem xét trách nhiệm theo quy định.
Cùng với đó, phát huy vai trò của đại biểu HĐND, Tổ đại biểu HĐND, các Ban HĐND trong nắm bắt thực tiễn, phản ánh kịp thời những vấn đề cử tri và Nhân dân quan tâm. Từ thực tiễn hoạt động cho thấy, những ý kiến chính đáng của cử tri, Nhân dân là một kênh thông tin rất quan trọng cho hoạt động giám sát. Vì vậy, cần tiếp tục đổi mới phương thức tiếp xúc cử tri, tăng cường khảo sát thực tế, lắng nghe cơ sở. Qua đó, giúp hoạt động giám sát sát dân hơn, gần dân hơn và phản ánh đúng hơn những vấn đề phát sinh trong đời sống xã hội.