Hantavirus trở lại Nam Mỹ: Chile báo động khi gần 40% ca mắc tử vong
Chile lần đầu tiên ban bố cảnh báo y tế phòng ngừa đối với hantavirus sau khi ghi nhận tỷ lệ tử vong tăng mạnh. Động thái diễn ra trong bối cảnh hantavirus tiếp tục gây lo ngại tại khu vực Nam Mỹ sau vụ bùng phát trên tàu du lịch MV Hondius hồi tháng 5.
Bộ Y tế Chile ngày 30/7 đã lần đầu tiên ban bố cảnh báo y tế phòng ngừa đối với hantavirus tại 13 trong số 16 vùng hành chính của nước này. Quyết định nhằm tăng cường năng lực ứng phó của hệ thống y tế trước diễn biến nghiêm trọng của căn bệnh, trong bối cảnh Chile cũng đang phải theo dõi đồng thời các nguy cơ từ sốt xuất huyết, sốt vàng và cúm gia cầm.
Theo số liệu mới nhất của cơ quan y tế Chile, tính đến tuần trước, nước này ghi nhận 46 ca nhiễm hantavirus, trong đó có 18 trường hợp tử vong, tương đương tỷ lệ tử vong khoảng 39%. Trong khi đó, cả năm 2025 chỉ ghi nhận 44 ca mắc và 8 ca tử vong, với tỷ lệ tử vong khoảng 18%.
Venezuela cũng ghi nhận 3 ca tử vong do hantavirus
Bộ Y tế Venezuela ngày 29/7 xác nhận 3 trường hợp tử vong do hantavirus tại bang Anzoátegui, miền Đông Bắc nước này, đồng thời khẳng định chưa có bằng chứng khoa học cho thấy virus đang lây truyền từ người sang người tại Venezuela.
Thứ trưởng Y tế phụ trách Y tế công cộng Alejandra Pizarro cho biết hantavirus là tác nhân gây bệnh đặc hữu tại Chile và được truyền chủ yếu qua loài chuột đuôi dài, sinh sống ở các khu vực nông thôn và bán nông thôn trên phần lớn lãnh thổ nước này.
Bà Pizarro nhấn mạnh Bộ Y tế đang liên tục theo dõi diễn biến của virus và khẳng định tình hình hiện nay chưa được xem là một đợt bùng phát dịch. Tuy nhiên, giới chức y tế đặc biệt lo ngại trước việc tỷ lệ tử vong tăng mạnh trong năm nay.
Động thái của Chile diễn ra trong bối cảnh Tổ chức Y tế Liên Mỹ (PAHO) vẫn duy trì cảnh báo dịch tễ đối với hantavirus kể từ tháng 12/2025 do số ca mắc gia tăng tại khu vực Nam Mỹ.
Lo ngại gia tăng sau vụ dịch trên tàu MV Hondius
Hantavirus thu hút sự chú ý của cộng đồng quốc tế hồi tháng 5 sau khi bùng phát trên tàu thám hiểm MV Hondius trong hành trình từ Ushuaia (Argentina) tới Bắc Cực. Các hành khách trước đó đã đi qua nhiều khu vực của Argentina và Chile, khiến Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) phải phối hợp tiến hành điều tra quốc tế.
Đợt bùng phát khiến ba người thiệt mạng. Mặc dù WHO kết luận không có nguy cơ xảy ra đại dịch, vụ việc đã làm dấy lên những quan ngại mới về khả năng giám sát và phát hiện sớm hantavirus.
Theo bà María Luz Endeiza, chuyên gia bệnh truyền nhiễm và giảng viên Trường Y Đại học Andes, việc ban bố cảnh báo y tế là quyết định phù hợp vì giúp tăng cường giám sát dịch tễ tại các khu vực có nguy cơ.
Bà cho rằng cảnh báo này không đồng nghĩa với việc toàn bộ người dân Chile đang đối mặt với nguy cơ lây nhiễm cao, mà nhằm nâng cao các biện pháp phòng ngừa tại những địa phương có virus lưu hành, đồng thời tăng cường cảnh giác trong đội ngũ y tế để phát hiện sớm các trường hợp nghi mắc bệnh.
Biến đổi khí hậu và sự thay đổi môi trường làm tăng nguy cơ
Theo các chuyên gia, số ca mắc gia tăng là kết quả của nhiều yếu tố kết hợp giữa môi trường và hoạt động của con người.
Hantavirus được đào thải qua nước bọt, nước tiểu và phân của loài chuột mang mầm bệnh. Khi các chất thải này làm ô nhiễm môi trường, con người có thể bị lây nhiễm nếu hít phải các hạt bụi chứa virus hoặc tiếp xúc với khu vực có chuột sinh sống.
Bà Endeiza cho biết những thay đổi về điều kiện môi trường có thể làm thay đổi nguồn thức ăn và tập tính của loài gặm nhấm, khiến chúng xuất hiện nhiều hơn tại một số khu vực. Bà cũng nhận định biến đổi khí hậu có thể gián tiếp làm gia tăng nguy cơ mắc bệnh thông qua việc tác động đến hệ sinh thái và quần thể chuột.
Chưa có vaccine hay thuốc điều trị đặc hiệu
Một trong những thách thức lớn nhất đối với bệnh do hantavirus là hiện vẫn chưa có vaccine hoặc thuốc điều trị đặc hiệu. Nhiều bệnh nhân chỉ đến cơ sở y tế khi bệnh đã tiến triển nặng, làm giảm cơ hội điều trị thành công.
Theo các chuyên gia, mặc dù hantavirus là bệnh đặc hữu tại khu vực Nam Mỹ, nguy cơ lan rộng sang các quốc gia khác hiện vẫn được đánh giá là thấp. Các trường hợp lây truyền từ người sang người chỉ được ghi nhận rất hiếm, trong khi dãy Andes đóng vai trò như một rào cản tự nhiên, hạn chế phạm vi sinh sống của loài chuột mang mầm bệnh.
Giới chuyên gia cho rằng trong bối cảnh chưa có vaccine và tỷ lệ tử vong vẫn ở mức cao, việc tăng cường giám sát dịch tễ, phát hiện sớm ca bệnh và nâng cao nhận thức cộng đồng về các biện pháp phòng tránh tiếp tục là những giải pháp quan trọng nhất để hạn chế tác động của hantavirus tại Chile cũng như các quốc gia Nam Mỹ.