Đổi mới giám sát, kiến tạo phát triển

Nhận định này của Phó Thủ tướng một lần nữa cho thấy, Diễn đàn không chỉ được nhìn nhận tích cực từ phía cơ quan, tổ chức mà còn được đánh giá khách quan từ chính cơ quan chịu sự giám sát.

Thời gian qua, giám sát đã có nhiều đổi mới, giám sát chuyên đề, chất vấn, giải trình, kết hợp chặt chẽ với giám sát văn bản quy phạm pháp luật, xem xét báo cáo và giám sát việc giải quyết kiến nghị của cử tri cùng với đó là tăng cường khảo sát thực tế. Thông qua hoạt động giám sát đã tạo “sức ép tích cực” đối với các cơ quan chịu sự giám sát.

Qua hoạt động giám sát cho thấy, không ít khó khăn trong phát triển không xuất phát từ thiếu nguồn lực mà đến từ những điểm nghẽn về thể chế, sự chồng chéo, khoảng trống của pháp luật. Thậm chí, dù không nhiều nhưng còn xảy ra “khoảng trống” trong cơ chế thực thi. Chính điều này đã ảnh hưởng không nhỏ tới hiệu quả cũng như niềm tin của người dân, xã hội đối với các chính sách, pháp luật. Qua giám sát, nhiều nguyên nhân bất cập đã được chỉ ra, nhiều nội dung kiến nghị đã được tiếp thu, thể chế hóa, góp phần hoàn thiện chính sách, pháp luật, nâng cao hiệu lực, hiệu quả tổ chức thi hành pháp luật. Nhiều quyết sách quan trọng được ban hành trên cơ sở kết quả hoạt giám sát của Quốc hội, đã đáp ứng kịp thời yêu cầu của thực tiễn, được cử tri, người dân đồng tình, ủng hộ và đánh giá cao.

Với sự đổi mới không ngừng trong hoạt động nói chung, trong hoạt động giám sát nói riêng, một lần nữa khẳng định tinh thần luôn đồng hành và trách nhiệm của Quốc hội đối với Chính phủ trên cơ sở phân công, kiểm soát quyền lực nhưng cùng hướng tới một mục tiêu chung là nâng cao chất lượng quản trị quốc gia. Giám sát hiệu quả sẽ giúp Chính phủ phát hiện sớm bất cập, hoàn thiện chính sách và hạn chế những rủi ro trong tổ chức thực hiện.

Trước yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới, bộ máy hành chính đã được sắp xếp tinh gọn, nhiều luật mới vừa được ban hành và hàng loạt cơ chế, chính sách mới đang được triển khai, đòi hỏi hoạt động giám sát của Quốc hội tiếp tục được đổi mới mạnh mẽ cả về tư duy, nội dung và phương thức. Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đã nhấn mạnh: “không thể giám sát những vấn đề mới bằng tư duy cũ, bằng phương thức cũ và công cụ cũ. Giám sát không chỉ để xem xét việc đã làm, mà phải góp phần định hình việc cần làm; không chỉ phát hiện hạn chế, mà cần phải tháo gỡ điểm nghẽn, cảnh báo rủi ro, thúc đẩy hành động và kiến tạo phát triển”.

Để đáp ứng yêu cầu thực tiễn đặt ra, nâng cao hơn nữa hiệu quả giám sát của Quốc hội thời gian tới, cần lựa chọn đúng vấn đề giám sát là những “điểm nghẽn của điểm nghẽn”, những vấn đề mà cử tri, người dân đặc biệt quan tâm. Cùng với đó, đẩy mạnh giám sát trên cơ sở dữ liệu số. Trong kỷ nguyên chuyển đổi số, trong quá trình giám sát, cần thác dữ liệu lớn, các hệ thống thông tin quốc gia, các chỉ số điều hành và phản ánh của người dân để đánh giá khách quan hơn thay vì chủ yếu dựa trên báo cáo hành chính. Giám sát dựa trên dữ liệu sẽ giúp phát hiện sớm những điểm nghẽn và nâng cao trách nhiệm giải trình của cơ quan chịu sự giám sát, nâng cao tính minh bạch và hiệu quả giám sát.

Mục tiêu cuối cùng của giám sát phải được đo bằng những chuyển biến thực chất trong tháo gỡ điểm nghẽn thể chế, khơi thông nguồn lực phát triển, nâng cao hiệu lực quản trị quốc gia và mang lại lợi ích thiết thực cho người dân, doanh nghiệp. Vì vậy, hiệu quả giám sát chỉ được bảo đảm khi các kết luận, kiến nghị được theo dõi, đôn đốc đến cùng, thực hiện nghiêm túc, rõ người, rõ trách nhiệm. Siết chặt trách nhiệm trong thực hiện kết luận giám sát chính là yếu tố quyết định để biến kiến nghị thành hành động, tạo chuyển biến rõ nét trong quản lý, điều hành và tổ chức thi hành pháp luật.

Quốc hội và Chính phủ cùng hướng tới mục tiêu chung là phục vụ người dân và kiến tạo phát triển đất nước. Vì vậy, Quốc hội đồng hành cùng Chính phủ không đồng nghĩa với giảm tính nghiêm khắc trong giám sát, mà là giám sát thực chất, hiệu quả, cùng chịu trách nhiệm trước nhân dân và vì lợi ích của nhân dân.

Song Hà