Phòng chống ung thư: Cần bước đột phá toàn diện

Theo số liệu thống kê, Việt Nam ghi nhận hơn 180.000 ca ung thư mới và hơn 120.000 trường hợp tử vong mỗi năm. Hiện có hơn 400.000 người đang sống với bệnh ung thư trong vòng 5 năm sau chẩn đoán. Những con số này đưa Việt Nam vào nhóm quốc gia có gánh nặng ung thư ngày càng gia tăng trong khu vực.

Điều đáng lưu ý là tốc độ gia tăng số ca mắc mới nhanh hơn tốc độ tăng dân số và tuổi thọ. Cùng với quá trình già hóa dân số, sự thay đổi lối sống, ô nhiễm môi trường, sử dụng thuốc lá, rượu bia, chế độ dinh dưỡng chưa hợp lý, ít vận động, béo phì và các bệnh nhiễm trùng như viêm gan B, viêm gan C, HPV... đã làm gia tăng nguy cơ mắc nhiều loại ung thư.

Nhiều chuyên gia nhận định, ung thư đang dần chuyển từ mô hình bệnh lý của tuổi già sang xu hướng trẻ hóa ở một số loại bệnh như ung thư vú, ung thư đại trực tràng và ung thư tuyến giáp. Điều này không chỉ đặt ra thách thức đối với hệ thống y tế mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến nguồn nhân lực, năng suất lao động và sự phát triển bền vững của đất nước.

Một thực tế đáng quan tâm khác là tỷ lệ phát hiện bệnh ở giai đoạn muộn vẫn còn cao. Không ít người dân chưa hình thành thói quen khám sức khỏe và tầm soát định kỳ; nhiều trường hợp chỉ đến cơ sở y tế khi bệnh đã tiến triển nặng. Điều này làm giảm hiệu quả điều trị, tăng chi phí y tế và ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng sống của người bệnh.

Trong những năm gần đây, ngành ung bướu Việt Nam đã có bước phát triển mạnh mẽ với việc ứng dụng nhiều kỹ thuật tiên tiến như giải trình tự gen, sinh học phân tử, điều trị nhắm trúng đích, miễn dịch trị liệu, phẫu thuật robot, xạ trị hiện đại và y học chính xác. Nhiều bệnh viện trong nước đã làm chủ các kỹ thuật vốn trước đây chỉ có tại các trung tâm ung thư lớn trên thế giới.

Tuy nhiên, bên cạnh những thành tựu đáng ghi nhận, công tác điều trị ung thư vẫn đang đối mặt với nhiều thách thức. Đó là sự chênh lệch về năng lực chuyên môn giữa các tuyến điều trị; tình trạng quá tải tại các bệnh viện chuyên khoa lớn; sự thiếu đồng đều trong tiếp cận kỹ thuật cao giữa các vùng miền; cùng với áp lực tài chính rất lớn đối với người bệnh, nhất là những trường hợp phải điều trị kéo dài bằng các thuốc thế hệ mới có chi phí cao.

Theo các chuyên gia, chi phí điều trị ung thư không chỉ bao gồm thuốc mà còn là phẫu thuật, xạ trị, xét nghiệm, chẩn đoán hình ảnh, chăm sóc hỗ trợ, dinh dưỡng và phục hồi chức năng. Đây là gánh nặng không nhỏ đối với nhiều gia đình.

Một trong những điểm sáng đáng ghi nhận trong công tác phòng, chống ung thư thời gian qua là chính sách bảo hiểm y tế ngày càng phát huy vai trò là "tấm lưới an sinh" cho người bệnh.

Những năm gần đây, Bộ Y tế và Bảo hiểm xã hội Việt Nam đã từng bước mở rộng danh mục thuốc, kỹ thuật và dịch vụ được Quỹ Bảo hiểm y tế chi trả, trong đó có nhiều thuốc điều trị ung thư thế hệ mới. Điều này đã giúp hàng chục nghìn người bệnh có cơ hội tiếp cận các phương pháp điều trị hiện đại với chi phí phù hợp hơn, giảm đáng kể gánh nặng tài chính cho gia đình.

Tuy nhiên, trước sự phát triển rất nhanh của y học thế giới, nhu cầu tiếp cận các thuốc và công nghệ điều trị tiên tiến vẫn ngày càng lớn. Đây là bài toán cần sự cân bằng giữa hiệu quả điều trị, khả năng chi trả của Quỹ Bảo hiểm y tế và tính bền vững của hệ thống an sinh.

Nhiều chuyên gia cho rằng cần tiếp tục nghiên cứu cơ chế cập nhật nhanh các thuốc có giá trị điều trị cao, đồng thời tăng cường đàm phán giá, phát triển quỹ hỗ trợ người bệnh và huy động thêm các nguồn lực xã hội để mở rộng khả năng tiếp cận.

Từ thực tiễn đó, Hội thảo "Phòng chống ung thư: Cần bước đột phá toàn diện" là diễn đàn khoa học đa ngành, nơi các nhà quản lý, chuyên gia, bác sĩ, nhà khoa học và doanh nghiệp cùng trao đổi, chia sẻ kinh nghiệm và đề xuất các giải pháp mang tính chiến lược.

Các tham luận tại hội thảo tập trung vào nhiều nội dung quan trọng như: thực trạng bệnh ung thư tại Việt Nam; định hướng xây dựng và triển khai Chiến lược quốc gia phòng, chống ung thư; các tiến bộ trong điều trị bằng miễn dịch, điều trị đích và y học chính xác; vai trò của dinh dưỡng và chăm sóc toàn diện; chính sách bảo hiểm y tế trong giảm gánh nặng điều trị; tăng cường tầm soát, phát hiện sớm; ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong chẩn đoán và điều trị; cũng như thúc đẩy hợp tác giữa Nhà nước, cơ sở y tế, doanh nghiệp và truyền thông.

Nguyễn Tuấn