Chiến dịch TinAI? lan tỏa phản xạ kiểm chứng chính thức được khởi động

Phát biểu khai mạc sự kiện, Trung tướng Lê Xuân Minh - Cục trưởng Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm công nghệ cao, Chủ tịch Liên minh Niềm tin số cho biết, trí tuệ nhân tạo (AI) đang tạo ra những thay đổi mạnh mẽ trong cách con người tạo ra, tiếp cận và lan truyền thông tin.

Theo đồng chí, chưa bao giờ việc tạo ra một bức ảnh, một đoạn video, một giọng nói hay một câu chuyện có sức thuyết phục lại nhanh chóng và dễ dàng như hiện nay. AI mở ra những cơ hội to lớn cho phát triển kinh tế - xã hội, đổi mới sáng tạo và nâng cao chất lượng cuộc sống, nhưng đồng thời cũng đặt ra những thách thức mới đối với môi trường thông tin.

“

Điều chúng ta đang đối mặt không chỉ là sự gia tăng của tin giả hay các nội dung sai lệch. Điều đáng quan tâm hơn là ranh giới giữa thật và giả đang ngày càng trở nên mong manh.

Trung tướng Lê Xuân Minh nhấn mạnh.

Theo Cục trưởng Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm công nghệ cao, trong bối cảnh đó, bảo vệ an ninh trên không gian mạng không chỉ dừng lại ở việc bảo vệ hệ thống thông tin, dữ liệu hay hạ tầng số mà quan trọng hơn là bảo vệ an ninh nhận thức, an ninh cá nhân, bảo vệ niềm tin và sự ổn định của xã hội. Một thông tin sai lệch nếu bị lan truyền rộng rãi không chỉ gây tổn hại đến uy tín của cá nhân, doanh nghiệp, cơ quan, tổ chức mà còn có thể gây hoang mang trong xã hội, ảnh hưởng đến an ninh, trật tự và sự phát triển bền vững của đất nước.

Từ thực tế đó, Trung tướng Lê Xuân Minh nhấn mạnh, giải pháp căn cơ nhất là xây dựng phản xạ kiểm chứng trong cộng đồng, để mỗi người dân hình thành thói quen kiểm tra nguồn tin, đối chiếu dữ liệu và cân nhắc trước khi tin, chia sẻ hay hành động. "Đó là một năng lực công dân thiết yếu trong kỷ nguyên số," Chủ tịch Liên minh Niềm tin số chia sẻ.

Xuất phát từ nhận thức đó, dưới sự bảo trợ của Bộ Công an, Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao phối hợp cùng Liên minh Niềm tin số và Hiệp hội An ninh mạng quốc gia chính thức phát động Chiến dịch TinAI? với thông điệp "Kiểm trước tin sau". Theo đồng chí Lê Xuân Minh, đây không phải là một chiến dịch truyền thông đơn lẻ mà là lời kêu gọi sự chung tay của toàn xã hội nhằm hình thành một môi trường thông tin minh bạch, an toàn và đáng tin cậy.

Cũng tại sự kiện, Ban Thời sự Đài Truyền hình Việt Nam phối hợp với lực lượng An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao chính thức ra mắt bản tin "Thật - giả, kiểm chứng", cung cấp tới công chúng một kênh thông tin chính thống, kịp thời về các vụ việc nổi bật, những thủ đoạn mới và các nội dung cần được kiểm chứng trên không gian mạng. Đồng chí Lê Xuân Minh bày tỏ kỳ vọng bản tin sẽ trở thành "cột mốc niềm tin trên không gian mạng", là cầu nối tin cậy giữa cơ quan chức năng, báo chí và người dân, góp phần lan tỏa những thông tin đã được xác minh, đồng thời nâng cao nhận thức và kỹ năng tiếp cận thông tin trong cộng đồng.

Đồng chí Cục trưởng cũng mong muốn, từ chương trình sẽ hình thành một mạng lưới đồng hành rộng khắp với sự tham gia của các cơ quan quản lý nhà nước, cơ quan báo chí, doanh nghiệp công nghệ, các nền tảng số, tổ chức xã hội, các nhà sáng tạo nội dung và mỗi người dân. "Mỗi chủ thể với vai trò của mình sẽ cùng góp phần xây dựng một hệ sinh thái thông tin lành mạnh, nơi sự thật được lan tỏa nhanh hơn và niềm tin được xây dựng trên nền tảng của sự kiểm chứng", Trung tướng Lê Xuân Minh nhấn mạnh.

Chiến dịch TinAI? và bản tin "Thật - giả, kiểm chứng" cũng là những hành động thiết thực của Đài Truyền hình Việt Nam, Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao, Hiệp hội An ninh mạng quốc gia và Liên minh Niềm tin số nhằm tiên phong thực hiện Nghị quyết 18 của Trung ương Đảng về xây dựng xã hội kỷ cương, an toàn, văn minh, hài hòa và phát triển.

Kiểm chứng không chỉ để vạch trần cái xấu mà còn để bảo vệ cái tốt

Phát biểu tại sự kiện, đồng chí Nguyễn Thanh Lâm - Ủy viên Trung ương Đảng, Phó trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương, Tổng giám đốc Đài Truyền hình Việt Nam, cho biết tên gọi "TinAI?" với dấu hỏi được lựa chọn nhằm gợi ra câu hỏi: "Tin ai?" hay "Tin AI?", phản ánh đúng bối cảnh thông tin hiện nay.

Theo đồng chí Nguyễn Thanh Lâm, tin giả không chỉ là các vụ lừa đảo bằng deepfake, website ngân hàng giả hay cuộc gọi mạo danh cơ quan chức năng. Nguy hiểm hơn là những thông tin bị cắt khỏi ngữ cảnh, bóp méo chính sách hoặc phát biểu của lãnh đạo, khiến nội dung ban đầu bị hiểu sai hoàn toàn. Khi cơ quan chức năng lên tiếng, thông tin sai lệch đã kịp lan truyền với tốc độ rất lớn. "Trong một cuộc chiến chống tin giả, sức ép rất lớn là tốc độ. Có một câu được rất nhiều người đã nói đó là khi mà tin thật, sự thật còn chưa kịp xỏ giày, thì tin giả đã đi được nửa vòng trái đất rồi", Phó trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương nhấn mạnh.

Tổng Giám đốc VTV cũng phân tích 4 nguồn tạo ra thông tin sai lệch: do AI tạo ra, do thuật toán của nền tảng mạng xã hội, do người dùng thiếu kỹ năng kiểm chứng và do các tổ chức, cá nhân cố tình phát tán vì động cơ riêng. Mỗi nhóm cần cách ứng xử khác nhau thay vì đánh đồng.

Theo Tổng giám đốc VTV, kiểm chứng không chỉ nhằm phát hiện điều sai mà còn để bảo vệ điều đúng và điều tốt. "Chúng ta kiểm chứng không chỉ để biết thật, giả và không chỉ để vạch trần cái xấu. Nếu mà kiểm chứng chỉ để vạch trần cái xấu thì chúng ta mới làm được một nửa công việc. Cái nửa còn lại quan trọng không kém ấy là chúng ta cần phải bảo vệ cái tốt", đồng chí nhấn mạnh.

Đồng chí Nguyễn Thanh Lâm dẫn ví dụ, khi một clip về hành động đẹp cũng bị nghi ngờ là dàn dựng hoặc đánh bóng tên tuổi, xã hội sẽ dần mất niềm tin, người tốt ngại làm việc tốt và ngại chia sẻ những điều tích cực. Đó là thiệt hại vô hình nhưng kéo dài đối với xã hội.

“

Một xã hội mà thiếu niềm tin thì chi phí phát triển rất lớn. Khi mà cái đúng được bảo vệ, cái tốt được cổ vũ, thì người dám làm việc tốt không cảm thấy cô đơn, niềm tin xã hội được củng cố. Niềm tin chính là một nguồn lực quan trọng của sự phát triển.

Đồng chí Nguyễn Thanh Lâm nhắc lại phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm khi gặp mặt các tấm gương điển hình của chương trình "Việc tử tế".

Một điểm nhấn của chiến dịch là bản tin "Thật - Giả, kiểm chứng", thời lượng 5 phút, phát sóng lúc 19h55 hàng ngày trên VTV1, ngay sau Thời sự 19h. Theo đồng chí Nguyễn Thanh Lâm, mục tiêu của chương trình không phải mỗi ngày tìm ra một vụ việc tiêu cực mà là giúp công chúng phân biệt rõ điều gì là giả để gọi đúng tên, điều gì là thật để được xác nhận và lan tỏa. Tổng Giám đốc VTV cho rằng kiểm chứng cần trở thành công việc thường xuyên trong dòng chảy thông tin chính thống, thay vì chỉ là một chiến dịch ngắn hạn.

Cũng trong khuôn khổ sự kiện, các đại biểu đã lắng nghe hai tham luận tâm huyết của PGS.TS Lê Anh Sơn - Phó Tổng Giám đốc, Giám đốc Trung tâm Đổi mới sáng tạo Đại học Phenikaa với nội dung "Trí tuệ nhân tạo trong môi trường thông tin: Từ giá trị tạo ra đến những vấn đề đặt ra" và Thượng tá Nguyễn Tiến Cường - Trưởng phòng, Cục phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao, Tổng Thư ký Liên minh Niềm tin số cùng chủ đề "An ninh nhận thức: Mặt trận thường trực và phòng tuyến trung tâm của mỗi cá nhân".