Diễn đàn của Quốc hội về hoạt động giám sátTừ dữ liệu liên thông đến giám sát tới cùng

Theo các đại biểu tham dự diễn đàn, đây là nền tảng quan trọng để hoạt động giám sát đáp ứng yêu cầu quản trị quốc gia trong bối cảnh đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, chuyển đổi số và vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.

Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch HĐND tỉnh Lâm Đồng Lưu Văn Trung:
Từ cơ sở đến nghị trường - Từ nghị trường trở lại cơ sở

Diễn đàn của Quốc hội về hoạt động giám sát với chủ đề "Nâng tầm hoạt động giám sát của Quốc hội: Từ định hướng chiến lược đến hành động thực tế trong nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI" không chỉ là diễn đàn trao đổi kinh nghiệm, mà còn góp phần hình thành tư duy, định hướng và phương thức giám sát mới cho cả nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI.

Trong bối cảnh cả nước đang triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền và thực hiện Luật Hoạt động giám sát của Quốc hội và HĐND năm 2025, yêu cầu đặt ra là hoạt động giám sát phải đổi mới mạnh mẽ, thực chất hơn và đi đến cùng kết quả. Điểm rất đáng chú ý của Diễn đàn là các nội dung thảo luận đều hướng vào những vấn đề cốt lõi của hoạt động giám sát hiện nay. Đó là chuyển trọng tâm từ giám sát việc ban hành chính sách sang giám sát việc tổ chức thi hành pháp luật; lấy thực tiễn và kỳ vọng của cử tri, Nhân dân làm căn cứ để lựa chọn nội dung giám sát; đồng thời, tăng cường theo dõi, đôn đốc việc thực hiện các kiến nghị sau giám sát để tạo chuyển biến thực sự trong quản lý nhà nước.

Tôi rất tâm đắc với định hướng Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đã nhấn mạnh tại phiên khai mạc Diễn đàn, đó là Quốc hội khóa XVI cần kiến tạo một phương thức giám sát mới: có tầm nhìn chiến lược, chủ động dự báo, dựa trên dữ liệu và bằng chứng, tập trung đúng trọng tâm, đi đến cùng trách nhiệm và kết quả. Để hiện thực hóa yêu cầu đó, cần hình thành cơ chế phối hợp chặt chẽ, đồng bộ hơn giữa Quốc hội, các cơ quan của Quốc hội, Đoàn ĐBQH và HĐND các cấp.

HĐND các địa phương là nơi gần dân nhất, trực tiếp nắm bắt những vấn đề phát sinh trong quá trình tổ chức thực hiện chính sách, pháp luật. Những thông tin từ cơ sở được tổng hợp, phân tích và phản ánh kịp thời đến Quốc hội sẽ góp phần lựa chọn đúng chuyên đề giám sát, những vấn đề cử tri và thực tiễn đang đặt ra. Ngược lại, các nghị quyết, kết luận và kiến nghị sau giám sát của Quốc hội cũng cần được HĐND các cấp tiếp tục theo dõi, giám sát việc tổ chức thực hiện tại địa phương, bảo đảm các kiến nghị thực sự đi vào cuộc sống. Khi thiết lập được một chu trình giám sát liên thông từ cơ sở đến nghị trường và từ nghị trường trở lại cơ sở, hoạt động giám sát sẽ phát huy đầy đủ vai trò kiểm soát quyền lực, kịp thời tháo gỡ những “điểm nghẽn” trong thực thi pháp luật, khơi thông nguồn lực phát triển và đáp ứng tốt hơn kỳ vọng của cử tri, Nhân dân.

Thực tiễn hoạt động của HĐND tỉnh Lâm Đồng cho thấy, nhiều vấn đề được cử tri phản ánh qua tiếp xúc cử tri, khảo sát, giám sát chuyên đề đã trở thành những thông tin quan trọng để kiến nghị hoàn thiện cơ chế, chính sách. Điều đó càng khẳng định, chất lượng giám sát của Quốc hội sẽ được nâng lên khi được kết nối chặt chẽ với "nguồn dữ liệu thực tiễn" từ HĐND các địa phương.

Phó Chủ tịch HĐND tỉnh Cao Bằng Bế Minh Đức:
Nhận diện những “nút thắt” phổ biến để lựa chọn đúng chuyên đề giám sát

Tôi rất đồng tình với định hướng Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh tại phiên khai mạc Diễn đàn, đó là: Quốc hội khóa XVI cần kiến tạo một phương thức giám sát mới, có tầm nhìn chiến lược, chủ động dự báo, dựa trên dữ liệu và bằng chứng, tập trung đúng trọng tâm, đi đến cùng trách nhiệm và kết quả. Hiện thực hóa mục tiêu đó, một trong những giải pháp có ý nghĩa nền tảng là xây dựng cơ chế kết nối, liên thông dữ liệu giữa Quốc hội, các cơ quan của Quốc hội, Đoàn ĐBQH và HĐND các cấp.

Cơ sở dữ liệu liên thông, từ công cụ phục vụ quản lý thông tin cần trở thành "hạ tầng số" của hoạt động giám sát. Trên nền tảng đó, các cơ quan dân cử có thể cùng chia sẻ kết quả khảo sát, giám sát, theo dõi việc giải quyết kiến nghị của cử tri, kết quả thực hiện các kết luận sau giám sát cũng như nhận diện sớm những vấn đề có tính phổ biến ở nhiều địa phương. Khi dữ liệu được kết nối, hoạt động giám sát sẽ không còn mang tính đơn lẻ của từng cấp, từng cơ quan mà trở thành một hệ thống giám sát liên thông, có khả năng phân tích, dự báo và cảnh báo sớm những bất cập trong tổ chức thi hành pháp luật.

Đối với một tỉnh miền núi, biên giới như Cao Bằng, việc xây dựng cơ sở dữ liệu giám sát dùng chung và kết nối liên thông giữa Quốc hội với HĐND các cấp càng có ý nghĩa đặc biệt. Địa bàn rộng, nhiều xã vùng cao, vùng biên giới, điều kiện đi lại còn khó khăn khiến việc nắm bắt đầy đủ, kịp thời những vấn đề phát sinh từ cơ sở không phải lúc nào cũng thuận lợi. Trong khi đó, chính ở những địa bàn này lại thường xuất hiện sớm những vướng mắc trong quá trình tổ chức thực hiện chính sách, pháp luật. Nếu các thông tin từ hoạt động tiếp xúc cử tri, khảo sát, giám sát, giải quyết kiến nghị của người dân được cập nhật, chuẩn hóa và chia sẻ trên một nền tảng dữ liệu thống nhất, khoảng cách địa lý sẽ không còn là rào cản đối với hoạt động giám sát.

Theo tôi, điều quan trọng hơn cả là từ hệ thống dữ liệu liên thông đó, Quốc hội và HĐND các cấp không chỉ cùng nhìn thấy những vấn đề của từng địa phương, mà còn có thể nhận diện những “điểm nghẽn” mang tính phổ biến giữa các vùng, các lĩnh vực để chủ động dự báo, lựa chọn đúng chuyên đề giám sát và hoàn thiện chính sách. Đó cũng chính là tinh thần Chủ tịch Quốc hội đã nhấn mạnh.

Với các tỉnh miền núi, biên giới như Cao Bằng, cơ sở dữ liệu liên thông cùng với vai trò là công cụ quản lý, còn là “cầu nối” để tiếng nói của đồng bào vùng cao, vùng biên giới được phản ánh đầy đủ hơn đến nghị trường Quốc hội và để các quyết sách của Quốc hội đến với cơ sở nhanh hơn, sát thực tiễn hơn.

Phó Trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh An Giang Lý Anh Thư:
Giám sát phải được đo bằng những “điểm nghẽn” đã tháo gỡ

Việc tổ chức Diễn đàn của Quốc hội về hoạt động giám sát lần thứ hai của Quốc hội có ý nghĩa rất quan trọng. Nếu diễn đàn lần thứ nhất góp phần thúc đẩy những đổi mới bước đầu, thì diễn đàn lần này đặt ra yêu cầu cao hơn, đó là giám sát phải thực sự trở thành một bộ phận quan trọng trong hệ thống quản trị quốc gia, vừa kiểm soát quyền lực, vừa kiến tạo phát triển.

Từ chủ đề của Diễn đàn, "nâng tầm hoạt động giám sát" không chỉ là đổi mới quy trình hay cách thức tổ chức, mà trước hết phải nâng cao năng lực phân tích, dự báo và khả năng tạo ra những tác động thực chất. Giám sát không thể chỉ dừng lại ở việc phát hiện hạn chế, xác định trách nhiệm hoặc kiểm tra việc chấp hành. Quan trọng hơn, phải kịp thời nhận diện những khó khăn, bất cập phát sinh trong quá trình thực thi chính sách; làm rõ nguyên nhân và đề xuất được giải pháp tháo gỡ.

Theo tôi, giám sát phải được đặt trong một chu trình chính sách thống nhất. Những vấn đề phát hiện qua giám sát phải trở thành thông tin đầu vào cho công tác lập pháp, phân bổ nguồn lực và hoàn thiện cơ chế, chính sách. Hiệu quả giám sát cần được đo bằng bao nhiêu điểm nghẽn được tháo gỡ, bao nhiêu cơ chế được sửa đổi, bao nhiêu vấn đề tồn đọng được giải quyết và đời sống của người dân, hoạt động của doanh nghiệp đã thay đổi như thế nào.

Để đạt được yêu cầu đó, sự liên thông giữa hoạt động giám sát của Quốc hội và HĐND rất cần được tăng cường. Quốc hội có thế mạnh trong giám sát ở tầm vĩ mô, đánh giá hệ thống pháp luật, chính sách và những vấn đề lớn của đất nước. Trong khi đó, HĐND gần cơ sở, gần người dân, trực tiếp theo dõi quá trình triển khai chính sách nên có khả năng phát hiện sớm những vướng mắc cụ thể trong thực tiễn.

Khi hoạt động giám sát của Quốc hội và HĐND được kết nối thành một hệ thống thống nhất sẽ vừa hạn chế được sự chồng chéo, trùng lặp, vừa hình thành một chu trình giám sát khép kín, từ phát hiện vấn đề, hoàn thiện chính sách đến kiểm chứng kết quả trong thực tiễn. Đây chính là nền tảng để hoạt động giám sát thực sự đi đến cùng, phục vụ ngày càng hiệu quả hơn sự phát triển của đất nước và lợi ích của Nhân dân.

Kiều Bảo - Nguyễn Ánh - Đào Cảnh