Tăng cường công tác tham mưu xây dựng gia đình trong tình hình mới

Phát biểu khai mạc Hội thảo, Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Trịnh Thị Thủy khẳng định, gia đình luôn là tế bào của xã hội, môi trường quan trọng hình thành nhân cách con người, đồng thời là nơi lưu giữ và truyền trao những giá trị văn hóa tốt đẹp của dân tộc.

Nhận thức sâu sắc vai trò của gia đình, Đảng và Nhà nước luôn quan tâm hoàn thiện chủ trương, chính sách, pháp luật và tăng cường quản lý nhà nước về công tác gia đình, hướng tới mục tiêu xây dựng gia đình Việt Nam no ấm, tiến bộ, hạnh phúc, văn minh; thực sự trở thành nền tảng vững chắc của xã hội và môi trường quan trọng để phát triển con người Việt Nam toàn diện.

Tuy nhiên, trong bối cảnh công nghiệp hóa, đô thị hóa, chuyển đổi số, già hóa dân số và hội nhập quốc tế diễn ra mạnh mẽ, gia đình Việt Nam đang có nhiều biến đổi về quy mô, cấu trúc, chức năng và hệ giá trị.

Quy mô gia đình ngày càng thu nhỏ, mức sinh giảm ở nhiều địa phương; các loại hình gia đình trở nên đa dạng, khoảng cách thế hệ và sự khác biệt về lối sống ngày càng rõ nét. Cùng với đó là xu hướng suy giảm tương tác trực tiếp giữa các thành viên, các vấn đề về hôn nhân, ly hôn và sự ổn định của quan hệ gia đình đặt ra nhiều yêu cầu mới đối với công tác quản lý nhà nước.

Theo Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, những biến đổi này vừa phản ánh xu thế phát triển của xã hội, vừa đặt ra yêu cầu phải tiếp tục đổi mới tư duy, nâng cao chất lượng công tác tham mưu; hoàn thiện cơ chế, chính sách; tăng cường phối hợp liên ngành; nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước về gia đình.

Là cơ quan thực hiện chức năng quản lý nhà nước về gia đình, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch xác định công tác gia đình không chỉ là một nội dung quan trọng của lĩnh vực văn hóa - xã hội mà còn góp phần trực tiếp xây dựng con người Việt Nam phát triển toàn diện, bồi đắp nguồn lực nội sinh cho sự phát triển nhanh và bền vững của đất nước – bà Thủy nhấn mạnh.

Hội thảo tập trung làm rõ những quan điểm mới của Đảng về xây dựng gia đình Việt Nam theo tinh thần Nghị quyết Đại hội XIV; đánh giá kết quả 5 năm thực hiện Chỉ thị số 06-CT/TW; nhận diện những vấn đề mới đặt ra trong bối cảnh kinh tế thị trường, hội nhập quốc tế và chuyển đổi số; đồng thời đề xuất các giải pháp hoàn thiện chính sách, nâng cao chất lượng tham mưu và hiệu quả tổ chức thực hiện công tác gia đình.

Đề cập yêu cầu đổi mới quản lý nhà nước, Phó Cục trưởng Cục Văn hóa cơ sở, Gia đình và Thư viện, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Khuất Văn Quý cho biết, Nghị quyết số 80-NQ/TW đã đặt hệ giá trị gia đình song hành với hệ giá trị quốc gia, hệ giá trị văn hóa và chuẩn mực con người Việt Nam, tạo thành chỉnh thể thống nhất.

Điều này khẳng định gia đình không chỉ là tế bào của xã hội mà còn là nền tảng trực tiếp vun đắp chuẩn mực con người và gìn giữ các giá trị cốt lõi của quốc gia.

Định hướng mới cũng đặt ra yêu cầu thay đổi căn bản tư duy quản lý nhà nước đối với công tác gia đình, từ việc giải quyết các vấn đề phát sinh sang chủ động kiến tạo môi trường văn hóa gia đình lành mạnh; củng cố các mối quan hệ tiến bộ, hạnh phúc; tăng cường năng lực tự phòng ngừa trước các nguy cơ từ môi trường mạng và đời sống hiện đại.

Ông Khuất Văn Quý cho rằng, công tác gia đình cần chuyển từ cách tiếp cận đơn ngành sang tiếp cận đa ngành, đặt gia đình trong mối quan hệ hữu cơ với phát triển văn hóa, phát triển con người và bảo đảm an sinh xã hội. Đồng thời, phương thức quản lý cũng cần chuyển từ quản lý hành chính, định tính sang quản trị dựa trên bằng chứng và dữ liệu; tăng cường nghiên cứu, dự báo xu hướng biến đổi gia đình để kịp thời hoạch định chính sách phù hợp với từng nhóm dân cư và từng vùng, miền.

Ở góc độ bảo đảm an ninh, Phó Cục trưởng, Cục An ninh Chính trị nội bộ, Bộ Công an Trịnh Khắc Cường cho rằng, chuyển đổi số đang làm thay đổi cấu trúc quản trị gia đình truyền thống.

Việc sử dụng phổ biến các thiết bị thông minh và mạng xã hội khiến tình trạng ngắt kết nối thực chất giữa các thành viên gia đình ngày càng gia tăng, ảnh hưởng đến sự gắn kết và bền vững của gia đình Việt Nam.

Do đó, yêu cầu cấp thiết hiện nay là xây dựng sức đề kháng số cho gia đình Việt Nam. Đây là năng lực tổng hợp bao gồm khả năng nhận diện và ứng phó với các nguy cơ trên không gian mạng; bảo vệ dữ liệu cá nhân, tài sản số; chọn lọc, kiểm chứng thông tin; chấp hành pháp luật trên môi trường số và gìn giữ các giá trị văn hóa tốt đẹp của gia đình trong điều kiện hội nhập quốc tế.

Tại hội thảo, các đại biểu cũng chỉ ra thực tế gia đình Việt Nam đang chuyển dịch mạnh từ mô hình gia đình truyền thống đa thế hệ sang gia đình hạt nhân.

Theo kết quả khảo sát của đề tài nghiên cứu cấp Nhà nước về biến đổi gia đình Việt Nam, gia đình hạt nhân hiện chiếm 66,6% tổng số hộ, trong khi gia đình đa thế hệ chỉ còn 17,1%.

Xu hướng này giúp các gia đình tập trung nguồn lực cho giáo dục, chăm sóc sức khỏe và nâng cao chất lượng sống, đồng thời nâng cao vai trò của phụ nữ trong quyết định kinh tế gia đình.

Tuy nhiên, nó cũng đặt ra không ít thách thức như giảm sự gắn kết dòng họ, gia tăng nguy cơ cô đơn ở người cao tuổi và suy giảm chức năng hỗ trợ tinh thần vốn là thế mạnh của gia đình truyền thống.

Vũ Quang