Đổi mới giám sát để khơi thông nguồn lực, kiến tạo tăng trưởng hai con số

Chuyển mạnh từ giám sát việc thực hiện sang giám sát hiệu quả thực hiện

Trình bày tham luận "Đổi mới, nâng cao hiệu quả hoạt động giám sát của Quốc hội, góp phần tháo gỡ các điểm nghẽn, khơi thông, phát huy hiệu quả các nguồn lực phát triển, thúc đẩy mô hình tăng trưởng mới, hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng kinh tế 2 con số trong giai đoạn mới", Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phạm Thúy Chinh nêu rõ, hoạt động giám sát phải chuyển đổi mạnh mẽ cả về tư duy, nội dung và phương thức thực hiện.

Theo đó, quan điểm đổi mới quan trọng nhất là cần chuyển từ giám sát việc thực hiện sang giám sát hiệu quả thực hiện, đó chính là các chính sách đã tạo ra được kết quả gì? nguồn lực quốc gia đã được sử dụng hiệu quả hay chưa? Những điểm nghẽn nào đang cản trở tăng trưởng và những cơ chế nào cần được tiếp tục hoàn thiện để giải phóng các nguồn lực phát triển?

Nói cách khác, giám sát không chỉ để phát hiện tồn tại, hạn chế mà còn phải góp phần hoàn thiện thể chế, tháo gỡ khó khăn, tạo động lực mới cho phát triển. Đây cũng chính là yêu cầu của một nền quản trị quốc gia hiện đại, nơi hoạt động giám sát trở thành một phần rất quan trọng trong quá trình kiến tạo phát triển.

Quan điểm này cũng bảo đảm quán triệt với chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại Hội nghị Trung ương 3, khóa XIV khi nhấn mạnh yêu cầu đánh giá bằng dữ liệu, bằng sản phẩm và kết quả thực tế, kiểm đếm những điểm nghẽn đã được tháo gỡ, nguồn lực đã được khơi thông và lấy kết quả thực hiện làm thước đo đánh giá cán bộ, nhất là người đứng đầu.

Tập trung tháo gỡ điểm nghẽn, thúc đẩy động lực tăng trưởng mới

Trên cơ sở đó, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị giám sát tập trung vào 3 trọng tâm:

Thứ nhất, giám sát các điểm nghẽn của tăng trưởng.

Thực tế cho thấy, nhiều hạn chế của nền kinh tế hiện nay nằm ở khâu tổ chức thực hiện và những bất cập từ sự chồng chéo của pháp luật, việc phân cấp, phân quyền chưa đi đôi với phân bổ nguồn lực và trách nhiệm giải trình.

Vì vậy, từ góc độ của Ủy ban Kinh tế và Tài chính, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Phạm Thúy Chinh nhận thấy, hoạt động giám sát cần hướng vào việc hoàn thiện thể chế, nâng cao chất lượng quản trị quốc gia, hiệu quả huy động, phân bổ và sử dụng mọi nguồn lực phát triển, đặc biệt là ngân sách nhà nước, đầu tư công, đất đai, tài sản công.

"Chỉ khi nguồn lực được được khơi thông và sử dụng đúng nơi đúng lúc thì mục tiêu của các chủ trương phát triển mới thực sự chuyển hóa thành tăng trưởng. Đối với các dự án quan trọng quốc gia, điều quan trọng không chỉ là giải ngân được bao nhiêu vốn mà là đồng vốn đó có tạo ra tăng trưởng, nâng cao năng suất lao động và sức cạnh tranh của nền kinh tế hay không", Phó Chủ nhiệm Ủy ban Phạm Thúy Chinh nhấn mạnh.

Thứ hai, giám sát các động lực tăng trưởng mới.

Trong mô hình phát triển mới, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và khu vực kinh tế tư nhân đang trở thành những động lực quan trọng. Vì vậy, theo Phó Chủ nhiệm Ủy ban Phạm Thúy Chinh, hoạt động giám sát cần tập trung đánh giá hiệu quả thực hiện các chủ trương chính sách về phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, kinh tế số, phát triển thị trường vốn, thị trường tài chính và cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh.

Đồng thời, giám sát việc triển khai các cơ chế đặc thù, các mô hình thí điểm và các chính sách nhằm thúc đẩy những ngành, lĩnh vực có giá trị gia tăng cao. Ở đây, giám sát không chỉ nhằm phòng ngừa rủi ro mà còn góp phần tạo lập môi trường thuận lợi để các động lực tăng trưởng mới, phát triển.

Thứ ba, cần đổi mới chính hoạt động giám sát.

Phó Chủ nhiệm Ủy ban Phạm Thúy Chinh đề nghị tiếp tục đổi mới phương thức giám sát dựa trên dữ liệu và bằng chứng. Tăng cường ứng dụng chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo và các công cụ phân tích hiện đại để nâng cao chất lượng đánh giá và dự báo chính sách.

Cần thí điểm mô hình giám sát số, khai thác dữ liệu thời gian thực đối với một số chuyên đề giám sát của Quốc hội và Ủy ban Thường vụ Quốc hội, như chỉ đạo của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn tại phát biểu khai mạc Diễn đàn.

Phó Chủ nhiệm Ủy ban Phạm Thúy Chinh cũng cho biết, Ủy ban Kinh tế và Tài chính hiện đang triển khai ứng dụng trí tuệ nhân tạo để phục vụ đoàn giám sát chuyên đề của Quốc hội về quản lý sử dụng tài sản công là trụ sở làm việc sau khi thực hiện sắp xếp tổ chức bộ máy và đơn vị hành chính.

Cùng với đó, cần tăng cường sử dụng kết quả kiểm toán, thanh tra và kết luận kiến nghị của các cơ quan có chức năng kiểm soát quyền lực nhằm bảo đảm tính thống nhất, tránh chồng chéo và nâng cao hiệu quả giám sát.

Tiếp tục hoàn thiện cơ chế theo dõi, đôn đốc kiểm tra về thực hiện các kiến nghị sau giám sát, bảo đảm các kết luận, kiến nghị, nghị quyết giám sát cần được thực hiện nghiêm túc, tạo chuyển biến thực chất trong công tác quản lý, điều hành và hoàn thiện chính sách pháp luật. Đây là yếu tố quan trọng để nâng cao hiệu lực, hiệu quả của hoạt động giám sát, đồng thời khẳng định vai trò của Quốc hội trong tháo gỡ khó khăn, khơi thông nguồn lực và thúc đẩy phát triển.

“

Ủy ban Kinh tế và Tài chính đã đổi mới cách làm và đạt kết quả bước đầu khá tốt trong triển khai kế hoạch giám sát của Ủy ban về tình hình thực hiện Nghị quyết Đại hội 14, Kết luận 18, các nghị quyết của Đảng và Quốc hội gắn với mục tiêu tăng trưởng 2 con số, phát triển kinh tế tư nhân và mô hình chính quyền địa phương 2 cấp trong lĩnh vực kinh tế tài chính.

Ngay sau khi kết thúc giám sát, Đoàn giám sát đã gửi 333 kiến nghị, đề xuất của 34 tỉnh, thành phố tới Văn phòng Chính phủ để báo cáo Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo nghiên cứu triển khai. Đến nay, đã có 22,2% kiến nghị đã được các bộ, ngành báo cáo giải trình.

Đổi mới hoạt động giám sát không chỉ nhằm bảo đảm kiểm soát quyền lực mà đồng thời phải góp phần tháo gỡ khó khăn, tạo điều kiện để các chủ trương đúng được triển khai nhanh hơn, hiệu quả hơn. Khi giám sát thực sự hướng vào hiệu quả chính sách, hiệu quả sử dụng nguồn lực thì Quốc hội sẽ không chỉ đồng hành với Chính phủ trong tháo gỡ khó khăn mà còn tạo thêm động lực cho cải cách, thể chế, khơi thông nguồn lực và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia. Đó cũng là đóng góp thiết thực của hoạt động giám sát đối với mục tiêu tăng trưởng 2 chữ số mà Đại hội Đảng XIV đã xác định.

Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phạm Thúy Chinh

T. Thành