Hợp tác khoa học Việt Nam – Hoa Kỳ mở ra hướng tiếp cận mới cho pin thể rắn
Từ chuỗi sự kiện Homecoming for Vietnamese Scientists, Hội nghị Quốc tế về Đổi mới Công nghệ Vật liệu (ICMIT 2026), chương trình Scientific Talent Camp: Quantum Physics & Materials Science, những nhóm nghiên cứu liên ngành và dự án hợp tác quốc tế đã được hình thành, mở ra hướng phát triển các công nghệ năng lượng thế hệ mới.
Tiếp nối thành công của chuỗi sự kiện Homecoming for Vietnamese Scientists và Hội nghị Quốc tế về Đổi mới Công nghệ Vật liệu (ICMIT 2026) diễn ra tháng 6 vừa qua tại Trường Đại học VinUni, Chương trình Scientific Talent Camp: Quantum Physics & Materials Science do Quỹ Đổi mới sáng tạo VinGroup (VinIF) phối hợp với Trung tâm Đổi mới Công nghệ Vật liệu (CMIT) tổ chức đã chính thức khai giảng.
Chương trình quy tụ 30 sinh viên xuất sắc được tuyển chọn từ các trường đại học hàng đầu Việt Nam, được đào tạo trực tiếp bởi các nhà khoa học người Việt đang công tác trong nước cũng như tại các trung tâm nghiên cứu hàng đầu thế giới.
Không chỉ đào tạo và truyền cảm hứng cho thế hệ trẻ, chuỗi sự kiện còn tạo nền tảng kết nối cộng đồng khoa học Việt Nam trên toàn cầu, thúc đẩy hình thành các chương trình hợp tác nghiên cứu quốc tế có giá trị.
Từ những kết nối này, một nhóm nghiên cứu liên ngành đã được thành lập với sự tham gia của các nhà khoa học đến từ Trung tâm Đổi mới Công nghệ Vật liệu (CMIT) - Trường Đại học VinUni, Đại học Bách khoa Hà Nội, Đại học Missouri-Columbia (Hoa Kỳ) và Phòng thí nghiệm Quốc gia Oak Ridge (Oak Ridge National Laboratory - ORNL).
Nhóm nghiên cứu cho biết đang theo đuổi một hướng tiếp cận mới trong lĩnh vực vật liệu năng lượng: sử dụng neutron nhiệt để tạo ra các sai hỏng mạng tinh thể có kiểm soát nhằm cải thiện khả năng vận chuyển ion lithium trong vật liệu điện ly rắn cho pin thể rắn thế hệ mới.
Đây là hướng nghiên cứu cơ bản giàu tiềm năng, mở ra phương pháp thiết kế vật liệu tiên tiến dựa trên kỹ thuật điều khiển khuyết tật do bức xạ, góp phần nâng cao hiệu suất và độ an toàn của các hệ pin năng lượng tương lai.
Đáng chú ý, đề xuất nghiên cứu "Neutron-Induced Atomic Displacement Cascades and Their Impact on Structure and Ion Transport in Solid-State Ionic Conductors: Combined Multiscale Molecular Dynamics Simulations and Experimental Studies" do TS. Nguyễn Mạnh Hà (Đại học Missouri-Columbia) chủ trì đã chính thức được Trung tâm Khoa học Vật liệu Nano (CNMS), ORNL phê duyệt triển khai từ tháng 8/2026.
Thành công ban đầu này là minh chứng rõ nét cho hiệu quả của việc kết nối trí thức Việt Nam trên toàn cầu, đồng thời khẳng định tiềm năng của các chương trình hợp tác quốc tế trong việc thúc đẩy những hướng nghiên cứu tiên phong, có khả năng tạo ra các công nghệ năng lượng thế hệ mới.
Những kết quả bước đầu này cũng hiện thực hóa tinh thần mà Bộ trưởng Bộ GD-ĐT Hoàng Minh Sơn đã nhấn mạnh tại sự kiện Homecoming for Vietnamese Scientists. Bộ trưởng bày tỏ kỳ vọng rằng, với các chính sách phù hợp, môi trường học thuật thuận lợi và sự đồng hành của Nhà nước, các trường đại học, viện nghiên cứu, doanh nghiệp cùng cộng đồng khoa học, nguồn lực trí thức Việt Nam trên toàn thế giới sẽ được chuyển hóa thành năng lực khoa học quốc gia, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục đại học, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và đưa Việt Nam tiệm cận các chuẩn mực khoa học quốc tế.
Trong bối cảnh Việt Nam bước vào giai đoạn phát triển dựa trên khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, việc chủ động kết nối cộng đồng trí thức Việt Nam ở nước ngoài để triển khai các chương trình hợp tác nghiên cứu, chuyển giao công nghệ và phát triển các công nghệ lõi ngay tại Việt Nam có ý nghĩa đặc biệt quan trọng.
Các nhà khoa học Việt Nam đang làm việc tại những trường đại học và viện nghiên cứu hàng đầu thế giới không chỉ mang theo tri thức chuyên môn và kinh nghiệm nghiên cứu quốc tế, mà còn là cầu nối giúp Việt Nam tiếp cận các công nghệ tiên tiến, các mạng lưới hợp tác toàn cầu và những phương thức đổi mới sáng tạo hiện đại.
Để những mô hình hợp tác như vậy được nhân rộng và phát huy hiệu quả lâu dài cần sự quan tâm và đầu tư mạnh mẽ từ Chính phủ, sự đồng hành của Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ GD-ĐT, cùng với sự tham gia tích cực của các trường đại học, viện nghiên cứu và cộng đồng doanh nghiệp. Một cơ chế thông thoáng, linh hoạt và đủ sức hấp dẫn sẽ tạo điều kiện để thu hút, kết nối và phát huy hiệu quả nguồn lực trí thức Việt Nam toàn cầu, góp phần xây dựng năng lực khoa học - công nghệ quốc gia và thúc đẩy sự phát triển bền vững của đất nước trong kỷ nguyên mới.
Với vai trò là cầu nối giữa cộng đồng khoa học Việt Nam và thế giới, Trường Đại học VinUni đang từng bước xây dựng một hệ sinh thái hợp tác nghiên cứu đạt chuẩn quốc tế thông qua việc tổ chức các hội nghị khoa học, diễn đàn học thuật và chương trình kết nối trí thức quy mô lớn.
Những hoạt động này không chỉ góp phần đưa các nhà khoa học Việt Nam hội nhập sâu rộng với cộng đồng khoa học quốc tế mà còn tạo nền tảng để hình thành các chương trình nghiên cứu liên ngành, chuyển giao công nghệ và cùng nhau giải quyết những thách thức toàn cầu về năng lượng, môi trường và chăm sóc sức khỏe.