Nhu cầu tiêu dùng sản phẩm thân thiện với môi trường tăng 15%/năm
Theo Bộ Công Thương, nhu cầu tiêu dùng các sản phẩm thân thiện với môi trường tăng trung bình 15%/năm. Trong hệ thống bán lẻ hiện đại, doanh số nhóm hàng dán nhãn “xanh”, “tiêu dùng bền vững” tăng 40-60% trong các chiến dịch truyền thông lớn. Những con số này cho thấy tiêu dùng xanh đang trở thành tiêu chuẩn mới của thị trường.
Tiêu dùng xanh, thương mại điện tử mở ra cơ hội mới
Sáng 29/7, Báo Công Thương tổ chức Hội thảo "Ngành thực phẩm và hàng tiêu dùng nhanh trước làn sóng tiêu dùng xanh và chuyển đổi số".
Những năm gần đây, thị trường thực phẩm và hàng tiêu dùng nhanh (FMCG) chứng kiến sự chuyển dịch mạnh mẽ. Người tiêu dùng Việt Nam ngày càng quan tâm đến chất lượng sản phẩm, nguồn gốc xuất xứ, quy trình sản xuất và các yếu tố môi trường. Hành vi tiêu dùng đang thay đổi theo hướng ưu tiên các sản phẩm xanh, sạch, an toàn và bền vững.
Theo Bộ Công Thương, nhu cầu tiêu dùng các sản phẩm thân thiện với môi trường tăng trung bình 15% mỗi năm. Trong các hệ thống bán lẻ hiện đại, doanh số nhóm hàng dán nhãn “xanh”, “tiêu dùng bền vững” tăng 40-60% trong các chiến dịch truyền thông lớn. Những con số này cho thấy tiêu dùng xanh đang dần trở thành tiêu chuẩn mới của thị trường.
Song song với xu hướng xanh hóa, thương mại điện tử và các nền tảng số đang làm thay đổi phương thức sản xuất, phân phối và tiếp cận khách hàng.
Bà Lê Thị Việt Hà, Phó Trưởng phòng Quản lý hoạt động thương mại điện tử, Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số cho biết, sự phát triển của hạ tầng số, trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn (Big Data), điện toán đám mây và thanh toán điện tử đang làm thay đổi toàn diện phương thức sản xuất, phân phối và tiêu dùng, đưa thương mại điện tử trở thành động lực quan trọng của nền kinh tế số.
Năm 2025, quy mô thị trường thương mại điện tử Việt Nam đạt khoảng 31 tỷ USD, tăng 25,5% so với năm trước và chiếm khoảng 10% tổng mức bán lẻ hàng hóa, doanh thu dịch vụ tiêu dùng. Sự tăng trưởng này thúc đẩy doanh nghiệp FMCG ứng dụng dữ liệu và AI trong marketing, chăm sóc khách hàng, quản trị chuỗi cung ứng.
Đặc biệt, sự phát triển của công nghệ đã làm thay đổi mạnh mẽ hành vi mua sắm. Người tiêu dùng linh hoạt kết hợp mua sắm tại cửa hàng, website, sàn thương mại điện tử, mạng xã hội, livestream và ứng dụng di động. Điều này buộc doanh nghiệp FMCG phải tích hợp các kênh bán hàng, quản trị dữ liệu tập trung và mang đến trải nghiệm đồng nhất trên mọi điểm tiếp xúc.
Tuy nhiên, sự phát triển nhanh của thương mại điện tử cũng đặt ra nhiều yêu cầu mới với công tác quản lý nhà nước. Các vấn đề về quản lý thuế, kiểm soát chất lượng hàng hóa, truy xuất nguồn gốc, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, phòng chống hàng giả và vi phạm sở hữu trí tuệ ngày càng trở nên cấp thiết.
Doanh nghiệp cũng phải đối mặt với nhiều thách thức như chi phí logistics gia tăng, cạnh tranh ngày càng gay gắt, tình trạng hàng giả, hàng nhái, gian lận thương mại trực tuyến và yêu cầu đầu tư lớn vào hạ tầng dữ liệu, nguồn nhân lực số.
Doanh nghiệp tăng tốc chuyển đổi xanh và số hóa
Từ góc độ doanh nghiệp, Giám đốc Đối ngoại Công ty TNHH Nestlé Việt Nam Lê Thị Hoài Thương cho biết, trước yêu cầu của thị trường, Nestlé Việt Nam đã triển khai chuyển đổi xanh trên toàn chuỗi giá trị, từ phát triển vùng nguyên liệu, thúc đẩy nông nghiệp tái sinh, giảm phát thải, tối ưu sử dụng tài nguyên đến xây dựng chuỗi cung ứng minh bạch.
Thông qua Chương trình NESCAFÉ Plan Việt Nam, doanh nghiệp đã đồng hành cùng hơn 23.000 nông hộ, phân phát trên 100 triệu cây giống chất lượng cao, thúc đẩy các mô hình canh tác bền vững; góp phần nâng cao thu nhập cho nông dân, bảo đảm nguồn cung nguyên liệu và tạo lợi thế cạnh tranh lâu dài.
Theo Giám đốc vận hành miền Bắc MM Mega Market Việt Nam Lê Sĩ Hiển, ngành bán lẻ và bán buôn đang bước vào giai đoạn chuyển dịch mạnh mẽ về hạ tầng và mô hình kinh doanh. Nếu trước đây doanh nghiệp chủ yếu cạnh tranh bằng quy mô và giá cả, thì hiện nay lợi thế cạnh tranh ngày càng phụ thuộc vào khả năng ứng dụng công nghệ và thực hiện các tiêu chuẩn phát triển bền vững.
Vì vậy, MM Mega Market Việt Nam đang phát triển hệ sinh thái số kết nối khách hàng, đối tác thông qua các nền tảng MCard, MM Pro, MM Mall cùng giải pháp “Chat-to-Buy” tích hợp AI. Doanh nghiệp cũng triển khai nền tảng Digital Farming kết nối hơn 10.000 hộ nông dân, ứng dụng truy xuất nguồn gốc bằng mã QR; đồng thời tối ưu logistics, tiết kiệm năng lượng và giảm phát thải.
Các doanh nghiệp cũng đề xuất cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan quản lý, cộng đồng doanh nghiệp, hệ thống bán lẻ và các nền tảng số nhằm hình thành hệ sinh thái sản xuất, phân phối và tiêu dùng bền vững.
Ở góc độ quản lý nhà nước, đại diện Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số nhấn mạnh, việc hoàn thiện hành lang pháp lý là điều kiện quan trọng để thương mại điện tử phát triển theo hướng minh bạch, an toàn và bền vững.
Luật Thương mại điện tử năm 2025 (có hiệu lực từ ngày 1/7/2026) cùng Nghị định số 248/2026/NĐ-CP đã tạo lập khung pháp lý đồng bộ cho các mô hình kinh doanh mới, đồng thời quy định rõ trách nhiệm của các nền tảng trong kiểm soát người bán, phòng chống hàng giả, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và phối hợp với cơ quan quản lý nhà nước.
Theo lộ trình từ ngày 1/1/2027, các nền tảng thương mại điện tử sẽ thực hiện xác thực điện tử người bán thông qua kết nối với cơ sở dữ liệu quốc gia. Quy định này được kỳ vọng góp phần hạn chế gian lận, nâng cao khả năng truy xuất nguồn gốc và xây dựng môi trường kinh doanh minh bạch.
Bà Lê Thị Việt Hà cho biết, thời gian tới Nhà nước sẽ tiếp tục triển khai các chương trình hỗ trợ doanh nghiệp ứng dụng thương mại điện tử, phát triển bán lẻ đa kênh; kết nối logistics và xúc tiến thương mại điện tử xuyên biên giới, đặc biệt đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa.
Cùng với sự hỗ trợ của cơ quan quản lý, các nền tảng số cần nâng cao trách nhiệm trong quản trị hệ thống, chủ động kiểm soát rủi ro và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng. Về phía doanh nghiệp, việc đẩy mạnh chuyển đổi số, xây dựng thương hiệu, tuân thủ pháp luật và lấy chất lượng sản phẩm, uy tín làm nền tảng sẽ là yếu tố then chốt để phát triển bền vững trong giai đoạn mới.