Pháp luật đến với Nhân dân theo bước chân người lính

Ở đó, có những buổi tuyên truyền không bắt đầu từ hội trường, mà bắt đầu từ những lần cán bộ xuống bản, ngồi bên bếp lửa nghe bà con kể chuyện; từ những chuyến công tác qua vùng khó, nơi người lính vừa làm nhiệm vụ, vừa tìm hiểu xem người dân đang thiếu gì, cần biết gì về pháp luật; hay những hải trình vượt sóng gió đến với ngư dân nơi vùng biển, đảo... Nhờ đó, người dân thêm tin yêu, gắn bó với Bộ đội Cụ Hồ; sẵn sàng phối hợp, hỗ trợ lực lượng quân đội trong thực hiện nhiệm vụ quốc phòng - an ninh cũng như tích cực tham gia các hoạt động tuyên truyền pháp luật.

Bài 1: Mang hành trang pháp luật đến bản làng, đảo xa

Có những nơi, để một điều luật đến được với người dân là cả một hành trình qua núi cao, đường dốc, qua những bản làng còn cách trở về thông tin. Trên hành trình ấy, người lính không chỉ mang theo những văn bản, tờ rơi pháp luật; họ mang theo cả sự gần gũi, sẻ chia và niềm tin đã được bồi đắp qua bao thế hệ. Chính từ niềm tin ấy đã khiến những quy định pháp luật tưởng như khô khan dần trở thành câu chuyện của cuộc sống, của mỗi mái nhà, mỗi bản làng.

Từ "mệnh lệnh từ trái tim"

Trong quá trình triển khai Đề án 1371, một quan điểm xuyên suốt được xác định là xây dựng Quân đội vững mạnh không chỉ bằng sự tôi rèn trên thao trường, trong thực tiễn thực hiện nhiệm vụ, mà còn bằng kỷ luật, tri thức và ý thức thượng tôn pháp luật. Từ nhận thức ấy, công tác phổ biến, giáo dục pháp luật không chỉ hướng vào cán bộ, chiến sĩ mà còn được mở rộng về cơ sở, nhất là những địa bàn vùng sâu, vùng xa, biên giới, nơi đời sống của Nhân dân còn nhiều khó khăn và khả năng tiếp cận thông tin pháp luật còn hạn chế.

Với người lính, hành trình đưa pháp luật đến với Nhân dân không chỉ là thực hiện một nhiệm vụ được giao. Đó còn là trách nhiệm của "đội quân công tác", là sự tiếp nối truyền thống gắn bó máu thịt quân - dân. Với người lính, việc chủ động tìm đến nhân dân để tuyên truyền, giúp dân lúc khó khăn "không chỉ là nhiệm vụ mà là mệnh lệnh từ trái tim".

Trong rất nhiều chuyến đi đưa pháp luật về cơ sở, có những hình ảnh chỉ thoáng qua nhưng ở lại rất lâu trong ký ức của người lính. Với Trưởng phòng Tuyên huấn, Cục Chính trị, Binh chủng Công binh, Đại tá Nguyễn Đăng Chiến, đó là kỷ niệm sâu sắc vào đêm tuyên truyền tại xã Thạch Lập (huyện Ngọc Lặc cũ), tỉnh Thanh Hóa năm 2024. Chương trình dự kiến diễn ra lúc 19h30 nhưng từ 16h30, đồng bào dân tộc đã đến rất đông, mang theo ngô, khoai, sắn, cơm nắm để chờ xem. "Không khí rất xúc động và đáng nhớ" - Đại tá Nguyễn Đăng Chiến chia sẻ.

Ba tiếng đồng hồ chờ đợi, với những người dân miền núi còn bộn bề chuyện nương rẫy, đó không phải là một khoảng thời gian ngắn. Thế nhưng, họ đến sớm và chờ bộ đội, đã cho thấy sức hút của một buổi phổ biến, giáo dục pháp luật ở cơ sở.

Những nắm cơm của bà con hôm ấy đã kể một câu chuyện khác về pháp luật: Khi nội dung đúng với điều người dân cần, khi người truyền đạt là những người họ tin cậy, pháp luật không còn là những quy định khô khan. Người dân tự tìm đến để nghe, để hỏi và để hiểu những quyền, nghĩa vụ gắn trực tiếp với cuộc sống của mình. Sự tin cậy ấy không hình thành trong một sớm một chiều, mà được vun đắp từ quá trình cán bộ, chiến sĩ cùng ăn, cùng ở, cùng làm nhiệm vụ và gắn bó với Nhân dân trên từng địa bàn.

Với lực lượng Công binh, chính đặc thù đóng quân phân tán, thường xuyên thực hiện nhiệm vụ tại những địa bàn còn nhiều khó khăn đã tạo điều kiện để cán bộ, chiến sĩ gần dân, hiểu dân, nắm rõ tâm tư và những vấn đề người dân quan tâm. Từ thực tế ấy, nội dung tuyên truyền pháp luật được lựa chọn sát với đời sống, thiết thực, dễ hiểu, để mỗi buổi tuyên truyền không chỉ là truyền đạt quy định, mà thực sự giải đáp những điều người dân đang cần biết.

Tới những "hòm tri thức" nặng tình quân dân

Từ miền núi đến những vùng biển, đảo xa xôi, bước chân người lính vẫn miệt mài đưa pháp luật đến với Nhân dân. Trong hải trình của những người lính biển, có những chuyến đi mang nặng niềm tin và trách nhiệm. Đó là hành trình đưa ánh sáng pháp luật đến với những "cột mốc sống" nơi trùng khơi.

Để mỗi trang tài liệu, mỗi tờ rơi đến được tay ngư dân giữa mênh mông sóng nước, những người lính Bộ đội Cụ Hồ đã phải vượt qua hàng trăm hải lý, đối mặt với những cơn sóng dữ và cả những vất vả thầm lặng mà chỉ người trong cuộc mới thấu hiểu. Đề án 1371 dưới góc nhìn của những chuyến đi thực tế, không còn là những con số báo cáo khô khan, mà là sự dấn thân, là tinh thần vì bình yên của biển đảo quê hương.

Có đi cùng những báo cáo viên của lực lượng cảnh sát biển mới thấy hết cái gian nan của công tác dân vận trên biển. Để ra đến đặc khu Thổ Châu (An Giang) - một trong những hòn đảo xa nhất ở vùng biển Tây Nam, đoàn công tác thuộc Bộ Tư lệnh Vùng Cảnh sát biển 4 phải vượt qua gần 3 tiếng đồng hồ rẽ sóng lướt gió. Với những người lính, đó là chuyện thường nhật, nhưng với những ai lần đầu trải nghiệm, cái cảm giác con tàu chao đảo giữa những cơn sóng dữ mới thấy những khó khăn, khi đưa pháp luật đến với ngư dân.

Đáng quý hơn cả là hình ảnh những người lính nâng niu những hòm tờ rơi, tài liệu pháp luật; sóng to, mưa lớn, việc giữ cho những trang giấy không bị ướt, không bị nhàu nát là cả một sự kỳ công. Phó Trưởng phòng Pháp luật, Bộ Tư lệnh Vùng Cảnh sát biển 4, Trung tá Bùi Xuân Nhớ chia sẻ rằng, những hành trình hàng trăm hải lý ra tận đặc khu như Kiên Hải, Thổ Châu (An Giang) luôn là thử thách. Có những nơi không có tàu lớn, các anh phải đi nhờ tàu cá nhỏ, sóng đánh ướt hết người, "nhưng khi đến nơi, thấy bà con tập trung đông đủ, chăm chú lắng nghe, mọi mệt mỏi đều tan biến", anh Nhớ chia sẻ.

Khi con tàu vừa cập bến, mặc cho những mệt mỏi sau chuyến đi dài, những người lính không nghỉ ngơi mà bắt tay ngay vào xử lý công việc. Sự tập trung và khẩn trương ấy xuất phát từ việc thấu hiểu rằng: Thời gian của ngư dân là vàng, là sinh kế. Ngay tại nhà văn hóa đặc khu Thổ Châu, một buổi tuyên truyền bài bản đã được diễn ra. Hơn 100 cán bộ, đảng viên, ngư dân và chủ tàu đã có mặt, chăm chú lắng nghe từng lời của báo cáo viên.

Tuyên truyền pháp luật nơi đảo xa không thể là những bài giảng lý thuyết khô cứng; đó là sự đồng cảm, đồng hành với những nỗi lo toan của ngư dân giữa trùng khơi sóng gió. Tại hội nghị ở Thổ Châu, báo cáo viên Bộ Tư lệnh Vùng Cảnh sát biển 4 đã tập trung vào những vấn đề thiết thực nhất: Luật Cảnh sát biển Việt Nam, các quy định về chống khai thác hải sản bất hợp pháp (IUU).

Cái hay của người lính là biết "mềm hóa" những điều khoản. Họ không chỉ nói về mức phạt, mà nói về uy tín, danh dự thương hiệu thủy sản Việt Nam và tương lai của chính gia đình ngư dân. Trung tá Bùi Xuân Nhớ cho biết, "công tác tuyên truyền pháp luật không chỉ mang pháp luật đến với bà con ngư dân mà còn mang theo tình cảm, tình người và tinh thần trách nhiệm của người chiến sĩ Cảnh sát biển".

Chính khoảnh khắc nhìn thấy bà con tập trung đông đủ, tay cầm tờ rơi, yên lặng lắng nghe, mọi mệt mỏi của chuyến vượt sóng dài dường như tan biến hết. Sự chân thành ấy còn được cụ thể hóa bằng những món quà mang đậm nghĩa tình quân dân. Đó là lá cờ Tổ quốc, ảnh Bác Hồ, túi thuốc y tế hay những phần quà trao tặng cho các gia đình ngư dân có hoàn cảnh khó khăn tại đặc khu Thổ Châu.

Hiểu dân để tuyên truyền "đúng, trúng và hiệu quả"

Đằng sau một buổi tuyên truyền là cả quá trình tìm hiểu địa bàn của cán bộ, chiến sĩ. Muốn dân nghe, trước hết phải biết dân đang cần nghe điều gì. Bởi thế, các đơn vị bộ đội đặc biệt coi trọng khảo sát thực tế, lắng nghe dân trước khi tuyên truyền; cán bộ, chiến sĩ phải nắm chắc phong tục, tập quán, trình độ, đời sống, nhu cầu pháp luật của người dân từng địa phương.

Ở mỗi địa bàn, câu chuyện pháp luật lại mang một dáng hình khác. Có nơi là nỗi lo tảo hôn, hôn nhân cận huyết; nơi khác là tín dụng đen, bạo lực gia đình; với thanh niên là nghĩa vụ quân sự; còn trong đời sống hiện đại, những nguy cơ trên không gian mạng ngày càng hiện hữu ngay cả ở những bản làng xa xôi. Chọn đúng điều dân đang băn khoăn cũng chính là tìm ra cánh cửa để pháp luật bước vào đời sống. Người lính khi ấy không chỉ là báo cáo viên; họ có khi còn là người kể chuyện pháp luật bằng ngôn ngữ đời thường, có khi lại kiên nhẫn giải đáp một câu hỏi rất cụ thể của bà con. Khoảng cách giữa người tuyên truyền và người được tuyên truyền vì thế được thu hẹp.

Có nhiều địa bàn, hành trình đưa pháp luật về cơ sở luôn song hành với hành trình giúp dân ổn định cuộc sống. Tại vùng biên Quảng Ninh, Đoàn Kinh tế - Quốc phòng 327 đã chứng minh sức mạnh của mô hình này, cùng tinh thần "gần dân, sát dân".

Trong điều kiện giao thông đi lại còn khó khăn, nhiều bản làng nằm tách biệt, tỷ lệ đồng bào dân tộc thiểu số cao, việc tiếp cận pháp luật của người dân gặp nhiều hạn chế. Trước thực tế ấy, lực lượng cán bộ, nhân viên và trí thức trẻ tình nguyện của các lâm trường đã lựa chọn phương châm "mưa dầm thấm lâu", kiên trì bám địa bàn, tổ chức nhiều hình thức tuyên truyền trực tiếp: Loa truyền thanh nội bộ, đến từng hộ dân gặp gỡ vận động, phát tờ rơi, lồng ghép phổ biến, giáo dục pháp luật trong sinh hoạt thôn, bản, khu dân cư...

Tại xã Hoành Mô (Quảng Ninh), Lâm trường 155, Đoàn Kinh tế - Quốc phòng 327 đã tổ chức nhiều hoạt động thiết thực hướng tới đồng bào dân tộc thiểu số và học sinh vùng biên như "Gian hàng 0 đồng", khám bệnh, phát thuốc miễn phí, tổ chức cho học sinh tham quan, trải nghiệm tại đơn vị.

Từ những hoạt động gần gũi ấy, công tác tuyên truyền pháp luật, vận động quần chúng được triển khai mềm mại, dễ tiếp nhận hơn. Cán bộ, nhân viên đơn vị đồng thời tuyên truyền, nâng cao nhận thức cho đồng bào dân tộc thiểu số, góp phần củng cố ý thức chấp hành pháp luật, nâng cao tinh thần cảnh giác, giữ gìn đoàn kết cộng đồng và xây dựng địa bàn biên giới an toàn, vững chắc.

Khi kiến thức pháp luật được truyền tải cùng những việc làm cụ thể, thiết thực vì Nhân dân, mỗi cán bộ, chiến sĩ không chỉ là người tuyên truyền mà còn trở thành cầu nối vun đắp niềm tin, gắn kết tình quân - dân và củng cố "thế trận lòng dân" từ cơ sở.

Thảo Mộc - Cao Linh - Hải Yến