Kiến tạo nền quản trị đất đai mới

Luật Đất đai năm 2024 và các văn bản hướng dẫn đã kịp thời thể chế hóa chủ trương của Đảng, với nhiều điểm mới mang tính đột phá trong quy hoạch, bồi thường, tái định cư, tài chính đất đai, cấp giấy chứng nhận, phân cấp, phân quyền và cải cách thủ tục hành chính. Tuy nhiên, sau gần 2 năm thi hành đã bộc lộ một số hạn chế như chất lượng quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất chưa cao, dự báo nhu cầu sử dụng đất chưa theo kịp sự phát triển kinh tế - xã hội; thị trường quyền sử dụng đất chưa minh bạch.

Việc giao đất, cho thuê đất thông qua đấu giá, đấu thầu chưa được phân định rõ theo từng loại quỹ đất, trong khi trình tự, thủ tục còn lặp lại, chồng chéo giữa nhiều luật. Một số quy định về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư còn cứng nhắc, làm chậm tiến độ triển khai các dự án quan trọng, cấp bách.

Những bất cập này cần thiết phải được tháo gỡ nhằm thực hiện mục tiêu đặc biệt quan trọng, như trong phát biểu khai mạc Hội nghị Trung ương 3 khóa XIV của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm là định hướng chuyển từ "bồi thường tài sản" sang "tái thiết cuộc sống", bảo đảm người dân có nơi ở, sinh kế và điều kiện sống bằng hoặc tốt hơn trước khi bị thu hồi đất. Chuyển quản lý đất đai từ từng thửa đất sang quản trị không gian; từ nặng về thủ tục sang khơi thông, tạo lập nguồn lực.

Phân tích rõ hơn về những định hướng quan trọng này, một chuyên gia cho rằng, việc sửa đổi Luật Đất đai lần này không chỉ khắc phục những bất cập hiện tại mà còn tạo bước chuyển về tư duy, là cơ hội để chuyển từ quản lý sang quản trị, từ kiểm soát sang kiến tạo, đưa đất đai trở thành nguồn lực chiến lược cho phát triển. Thực tiễn thời gian qua cho thấy, những bất cập trong quản lý, sử dụng đất không chỉ bắt nguồn từ khoảng trống của pháp luật mà còn từ cách quản lý nặng về tư duy hành chính, thiên về kiểm soát thủ tục hơn là kiến tạo phát triển. Bởi vậy, nếu không thay đổi tư duy này, những điểm nghẽn cốt lõi vẫn khó được tháo gỡ.

Một chuyên gia khác thì nhấn mạnh, mục tiêu sửa đổi luật lần này không đơn thuần là bổ sung một vài quy định kỹ thuật hay xử lý những bất cập phát sinh sau thời gian thi hành Luật Đất đai hiện hành mà còn hướng đến mục tiêu lớn hơn là kiến tạo nền quản trị hiện đại, khơi thông nguồn lực chiến lược, củng cố niềm tin của người dân. Khi thể chế được hoàn thiện, nguồn lực được giải phóng và quyền lợi chính đáng được bảo đảm cũng là lúc tinh thần Nghị quyết Hội nghị Trung ương 3 khóa XIV của Đảng được hiện thực hóa bằng những đổi thay cụ thể trong đời sống, tạo nền tảng vững chắc cho sự phát triển nhanh và bền vững của đất nước.

Sửa đổi Luật Đất đai luôn là vấn đề khó bởi phải dung hòa lợi ích của các chủ thể. Mặt khác, các quy định cũng có thể tạo tác động lớn tới thị trường, đầu tư cũng như đời sống của hàng triệu người dân. Do đó, như ý kiến của Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi tại phiên họp mở rộng của Thường trực Ủy ban để cho ý kiến về định hướng chính sách sửa đổi Luật Đất đai năm 2024 diễn ra mới đây, việc sửa đổi luật lần này phải quán triệt, thể chế hóa tối đa các nghị quyết của Hội nghị Trung ương 3, khóa XIV, các nghị quyết có liên quan và chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm. Bảo đảm sửa đổi Luật theo hướng căn bản, toàn diện, mạnh dạn tháo gỡ những bất cập, vướng mắc để đất đai thực sự trở thành nguồn lực quan trọng cho tăng trưởng và phát triển. Nếu không làm được việc này sẽ không đáp ứng được kỳ vọng và nhiệm vụ được giao.

Ninh Hà