Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về định hướng xây dựng dự án Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất)

Đánh giá hiệu quả đầu tư công ngay từ khâu đề xuất xây dựng dự án

Trình bày Tờ trình định hướng xây dựng Dự án Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất), Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết, việc xây dựng dự án Luật trên cơ sở hợp nhất Luật Đầu tư công với Luật Ngân sách nhà nước là hết sức cần thiết nhằm:

Cụ thể hóa các định hướng của Đảng tại Văn kiện Đại hội Đảng lần thứ XIV, các nghị quyết, kết luận, chỉ đạo, định hướng của Ban Chấp hành Trung ương, Bộ Chính trị, Ban Chỉ đạo Trung ương về tổng rà soát pháp luật, đảm bảo đồng bộ, thống nhất, công khai, minh bạch, ổn định, dễ tiếp cận, khả thi.

Tăng cường phân cấp, phân quyền; phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực; khơi thông mọi nguồn lực, thực hiện hạch toán hiệu quả kinh tế - xã hội trong phân bổ, quản lý và sử dụng nguồn lực; đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội nhanh, bền vững trong kỷ nguyên mới; giảm số lượng văn bản phải ban hành, rút ngắn và thống nhất thời gian trong quy trình quản lý ngân sách, giảm chi phí tuân thủ và chi phí tổ chức thực hiện đối với cơ quan quản lý và cơ quan chấp hành.

Bộ trưởng Bộ Tài chính cho biết, dự thảo Luật cơ bản kế thừa những quy định hiện hành đã được thực tiễn chứng minh đem lại các tác động tích cực đến kinh tế - xã hội của đất nước; sửa đổi, bổ sung một số quy định chưa đồng bộ, đang gây khó khăn, vướng mắc, yêu cầu cấp bách cần sửa đổi để tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động đầu tư, sản xuất, kinh doanh; thúc đẩy tăng trưởng kinh tế 2 con số.

Đồng thời, tăng cường trách nhiệm của các Bộ, địa phương, cơ quan, đơn vị đánh giá hiệu quả kinh tế - xã hội trong đầu tư công ngay từ khâu đề xuất xây dựng dự án, đến khâu tổ chức thực hiện, giải ngân vốn theo đúng dự toán được giao; việc giải ngân gắn với đánh giá hoàn thành nhiệm vụ của cán bộ.

Dự thảo Luật tiếp tục phân cấp, phân quyền, tạo sự chủ động, linh hoạt, phát huy cao nhất sức sáng tạo của các cấp, các ngành, các địa phương đi kèm với xác định cụ thể, rõ ràng về trách nhiệm của từng chủ thể; nâng cao sự tự chủ của các địa phương theo tinh thần “địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm”.

Tiếp tục hoàn thiện cơ chế kiểm soát, đánh giá hiệu quả đầu tư công

Trình bày báo cáo tóm tắt ý kiến về định hướng xây dựng dự án Luật, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi cho biết, Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính tán thành với sự cần thiết, căn cứ chính trị, cơ sở pháp lý, căn cứ thực tiễn ban hành Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất) đã được nêu trong Tờ trình của Chính phủ. Hồ sơ định hướng xây dựng dự án Luật đủ điều kiện trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét, cho ý kiến để trình Quốc hội xem xét, cho ý kiến lần đầu tại Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất.

Về quan điểm, mục tiêu xây dựng dự án Luật, Chủ nhiệm Ủy ban Phan Văn Mãi cho rằng, việc hợp nhất 2 luật cần được đặt trong yêu cầu rà soát, hoàn thiện tổng thể các chính sách thu, chi ngân sách nhà nước, cơ chế phân bổ nguồn lực, quản lý đầu tư công và nâng cao hiệu quả sử dụng vốn nhà nước.

Bảo đảm phù hợp với quy định của Hiến pháp, chủ trương của Đảng về vai trò chủ đạo của Ngân sách trung ương, tính chủ động của ngân sách địa phương. Đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, trên cơ sở xác định rõ về thẩm quyền, trách nhiệm của Quốc hội, HĐND các cấp, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, các Bộ, cơ quan và UBND các cấp trong quản lý ngân sách nhà nước, phân bổ vốn đầu tư công trung hạn và hằng năm và các nội dung về trình tự, thủ tục quyết định chủ trương đầu tư, quyết định đầu tư các dự án đầu tư công.

Tiếp tục hoàn thiện cơ chế kiểm soát, đánh giá hiệu quả đầu tư công theo hướng quy định rõ hơn về nguyên tắc phân bổ vốn đầu tư công trên cơ sở đánh giá hiệu quả đầu tư đối với chương trình, dự án; đồng thời xác định rõ trách nhiệm của cơ quan, người đứng đầu trong việc bảo đảm hiệu quả đầu tư.

Đánh giá đầy đủ, toàn diện về các tồn tại, bất cập trong quản lý ngân sách nhà nước, đầu tư công theo quy định của Luật Ngân sách nhà nước, Luật Đầu tư công để nghiên cứu, sửa đổi bảo đảm khắc phục được các tồn tại, hạn chế đã được chỉ ra trong thời gian qua, nhất là đối với các vấn đề về chất lượng lập dự toán, tiến độ phân bổ, giao dự toán; chuyển nguồn ngân sách nhà nước, giải ngân vốn đầu tư công, công tác chuẩn bị dự án và cơ chế phân cấp, phân quyền trong điều kiện tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp.

Về định hướng lớn xây dựng dự án Luật, Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính cơ bản nhất trí việc tích hợp kế hoạch đầu tư công 5 năm vào kế hoạch tài chính 5 năm; chủ trương thống nhất quy trình phân bổ và giao dự toán chi ngân sách nhà nước với việc giao kế hoạch đầu tư công hằng năm; chủ trương ban hành một nghị quyết chung về tiêu chí, định mức phân bổ ngân sách nhà nước, đồng bộ giữa phân bổ chi đầu tư phát triển và chi thường xuyên.

Bên cạnh đó, đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục rà soát, hoàn thiện quy định về tích hợp kế hoạch tài chính và kế hoạch đầu tư công 5 năm; quy trình phân bổ, giao và quản lý dự toán chi đầu tư công hằng năm sau khi hợp nhất; đồng thời làm rõ các nội dung áp dụng thống nhất và các nội dung cần quy định riêng trong nghị quyết về nguyên tắc, tiêu chí, định mức phân bổ ngân sách nhà nước.

Bảo đảm thực chất, xử lý được các bất cập thực tế

Ủy ban Thường vụ Quốc hội cơ bản tán thành với định hướng xây dựng dự án Luật nhằm thể chế hóa chủ trương của Đảng, khắc phục sự chồng chéo giữa quy trình quản lý ngân sách và đầu tư công, rút ngắn thời gian trong quy trình quản lý ngân sách, giảm chi phí tuân thủ và chi phí tổ chức thực hiện đối với cơ quan quản lý và cơ quan chấp hành.

Về tên gọi của dự án Luật, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đề nghị, Chính phủ rà soát, cân nhắc lại tên gọi của luật cho phù hợp, vì bản chất đầu tư công cũng là một nguồn chi của ngân sách nhà nước. Việc hợp nhất phải đảm bảo tính ổn định, tránh tình trạng "nhập vào rồi lại tách ra"; bảo đảm thực chất, không chỉ là lồng ghép kỹ thuật mà phải xử lý được các bất cập thực tế.

Ủy ban Thường vụ Quốc hội tán thành việc tích hợp kế hoạch tài chính 5 năm, kế hoạch đầu tư công 5 năm và quy trình phân bổ dự toán ngân sách hàng năm. Về các nội dung đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, Ủy ban Thường vụ Quốc hội lưu ý, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền phải gắn liền với kiểm soát quyền lực, công khai, minh bạch và trách nhiệm giải trình. Việc phân cấp nhiệm vụ chi phải đi đôi với bảo đảm nguồn lực, đặc biệt là đối với ngân sách cấp xã.

Tin: Thanh Chi; ảnh: Phạm Thắng