Bình dân học vụ số nhìn từ thế giớiChiến dịch “Mạnh dạn dùng AI”: Pháp phá vỡ rào cản tâm lý e ngại cái mới

Được khởi động ngày 1/7/2025 trong khuôn khổ Chiến lược quốc gia về AI, Kế hoạch “Mạnh dạn dùng AI” (Osez l’IA) đặt ra mục tiêu đầy tham vọng là đến năm 2030, đào tạo 15 triệu người làm việc và biến AI thành công cụ quen thuộc của doanh nghiệp Pháp, bất kể quy mô, lĩnh vực hay vị trí địa lý.

Theo tài liệu chính thức về kế hoạch Osez l’IA của Bộ Kinh tế Pháp, 66% người lao động đã sử dụng các công cụ AI tạo sinh, thường với tư cách cá nhân hoặc trong điều kiện chưa có hướng dẫn và khuôn khổ quản lý rõ ràng. Trong khi đó, chưa đến 13% doanh nghiệp nhỏ và vừa cùng doanh nghiệp quy mô trung bình đã tích hợp một giải pháp AI, thấp hơn nhiều so với hơn 50% tại Đức hoặc Mỹ. Sự chậm trễ này chủ yếu bắt nguồn từ tình trạng thiếu kỹ năng, thiếu thông tin về các giải pháp hiện có và hạn chế về nguồn lực tài chính.

Bởi vậy, không hành động hôm nay đồng nghĩa với nguy cơ bị bỏ lại phía sau vào ngày mai. Thông qua kế hoạch Osez l’IA, Chính phủ Pháp đặt mục tiêu thu hẹp khoảng cách công nghệ này bằng cách tạo điều kiện cho doanh nghiệp tiếp cận các giải pháp AI có thể đưa vào sử dụng ngay, sử dụng hàng ngày với sự hỗ trợ của mạng lưới đối tác thuộc cả khu vực công và tư nhân.

Phá vỡ tâm lý “AI không dành cho mình”

Khác với những chương trình chủ yếu tập trung đào tạo kỹ sư và chuyên gia công nghệ, Osez l’IA hướng tới lực lượng lao động trên diện rộng, từ người học nghề, người tìm việc, nhân viên, cán bộ quản lý đến lãnh đạo doanh nghiệp.

Tên gọi “Mạnh dạn dùng AI” cũng phản ánh đúng rào cản mà Chính phủ Pháp muốn tháo gỡ: sự dè dặt của doanh nghiệp, đặc biệt là các doanh nghiệp nhỏ và vừa, trước một công nghệ vừa hấp dẫn, vừa khó nắm bắt.

Khi kế hoạch được công bố, chỉ khoảng 13% doanh nghiệp nhỏ và vừa cùng doanh nghiệp quy mô trung bình của Pháp đã thực sự bắt đầu ứng dụng AI. Khoảng cách giữa nhận thức và hành động còn rất lớn. Nhiều doanh nghiệp biết AI có thể tạo ra lợi ích, nhưng chưa xác định được nên bắt đầu từ đâu, lựa chọn công cụ nào, chuẩn bị dữ liệu ra sao và làm thế nào để tránh rủi ro.

Vì vậy, “Osez l’IA” không xây dựng AI như một “đặc quyền” của các tập đoàn lớn. Kế hoạch đặt mục tiêu đến năm 2030 đưa tỷ lệ ứng dụng AI lên 100% tại các tập đoàn lớn, 80% tại doanh nghiệp nhỏ và vừa cùng doanh nghiệp quy mô trung bình, và 50% tại các doanh nghiệp siêu nhỏ. Bộ Kinh tế, Tài chính và Chủ quyền công nghiệp, năng lượng và số của Pháp.

Học AI theo nhu cầu của từng người

Đào tạo là trụ cột trung tâm của Osez l’IA. Pháp định hướng xây dựng Học viện AI dưới dạng một nền tảng mở, tập hợp các chương trình và tài liệu phù hợp với nhiều nhóm đối tượng khác nhau.

Một người học nghề cần nền tảng để chuẩn bị bước vào thị trường lao động. Người thất nghiệp cần kỹ năng mới để tìm kiếm cơ hội nghề nghiệp. Nhân viên muốn biết AI có thể hỗ trợ xử lý văn bản, dữ liệu hoặc chăm sóc khách hàng như thế nào. Trong khi đó, lãnh đạo doanh nghiệp cần hiểu cách xác định bài toán, phân bổ nguồn lực và quản trị những rủi ro liên quan đến dữ liệu, bảo mật và đạo đức.

Vì thế, mục tiêu đào tạo 15 triệu người không đơn thuần là tạo ra hàng triệu tài khoản học trực tuyến. Tham vọng sâu xa hơn là phổ cập một năng lực làm việc mới: hiểu công nghệ, biết đặt đúng yêu cầu, đánh giá đầu ra và sử dụng AI trong những hoàn cảnh cụ thể.

Hoạt động đào tạo còn được hỗ trợ thông qua chương trình “Kỹ năng và nghề nghiệp tương lai” thuộc France 2030 - kế hoạch đầu tư trị giá 54 tỷ euro được Chính phủ Pháp khởi xướng nhằm chuyển đổi sâu rộng nền kinh tế. Nhờ đó, việc phát triển kỹ năng AI được liên kết với nhu cầu nhân lực trong các ngành kinh tế chiến lược, thay vì trở thành phong trào học tập tách rời thị trường việc làm.

“Đại sứ AI” xuống tận địa phương

Một điểm đáng chú ý của Osez l’IA là mạng lưới Ambassadeurs IA - Đại sứ AI. Đây là các chuyên gia, tổ chức nghề nghiệp và chủ thể có kinh nghiệm thực tế, hiểu đặc điểm của từng địa phương hoặc ngành kinh tế. Nhiệm vụ của họ là tổ chức sự kiện, giới thiệu trường hợp ứng dụng, chia sẻ nguồn lực do nhà nước cung cấp và kết nối doanh nghiệp với chương trình hỗ trợ phù hợp. Thay vì nói về AI bằng những khái niệm xa vời, các đại sứ có thể chỉ ra công nghệ giúp một nhà máy dự báo hỏng hóc, một cửa hàng quản lý hàng tồn kho hay một doanh nghiệp dịch vụ giảm bớt công việc giấy tờ như thế nào. Sau 9 tháng triển khai, các hoạt động của mạng lưới đã tiếp cận hơn 35.000 doanh nghiệp.

Đến tháng 6/2026, Pháp bổ sung 45 đại sứ mới để tăng độ phủ tại các vùng đô thị và lãnh thổ hải ngoại. Một nền tảng trực tuyến cũng giới thiệu hơn 75 trường hợp ứng dụng AI trong nhiều ngành và bộ phận doanh nghiệp, giúp những đơn vị đi sau nhìn thấy con đường đã được kiểm nghiệm.

Đánh giá sát khả năng ứng dụng

Osez l’IA được thiết kế để tránh một hạn chế thường gặp của các chiến dịch đào tạo đại trà: người học hoàn thành khóa học nhưng doanh nghiệp vẫn không biết triển khai công nghệ vào đâu.

Thông qua chương trình Diagnostics Data IA, doanh nghiệp nhỏ và vừa có thể mời chuyên gia đánh giá hiện trạng dữ liệu và hoạt động trong khoảng 8 ngày làm việc. Chuyên gia sẽ xác định các trường hợp ứng dụng khả thi, đánh giá điều kiện kỹ thuật và sắp xếp dự án theo giá trị có thể tạo ra.

Chi phí cho một gói đánh giá là 10.000 euro chưa bao gồm thuế, trong đó kế hoạch France 2030 hỗ trợ 40%. Tổng ngân sách dành cho công cụ này khoảng 9,6 triệu euro. Đối tượng được hỗ trợ là doanh nghiệp có từ 10 - 2.000 lao động đăng ký hoạt động tại Pháp.

Với doanh nghiệp đã sẵn sàng tiến xa hơn, Accélérateurs IA - Chương trình tăng tốc AI cung cấp lộ trình đồng hành trong 18 tháng. Doanh nghiệp được hỗ trợ xây dựng chiến lược, lựa chọn trường hợp sử dụng có giá trị cao và đưa ít nhất một dự án AI vào thực tế. Nhà nước hỗ trợ khoảng 46% chi phí, với 2 triệu euro được bố trí từ France 2030.

Cách làm này biến đào tạo thành một mắt xích của quá trình chuyển đổi doanh nghiệp: nhận thức, học kỹ năng, chẩn đoán nhu cầu, thử nghiệm và triển khai.

Với Osez l’IA, Pháp kỳ vọng công nghệ có thể giúp mỗi doanh nghiệp tăng khoảng 20% năng suất, đồng thời tạo thêm dư địa cho người lao động tập trung vào những nhiệm vụ đòi hỏi kinh nghiệm, sáng tạo và phán đoán của con người.

Tuy nhiên, lợi ích ấy không tự động xuất hiện khi doanh nghiệp mua một phần mềm mới. Một hệ thống AI chỉ hữu ích khi nhân viên biết đặt câu hỏi đúng, kiểm tra kết quả và nhận diện sai lệch. Công nghệ càng mạnh, năng lực giám sát của con người càng phải được nâng cao. Bởi vậy, Osez l’IA thực chất là một chiến dịch thay đổi văn hóa làm việc.

Quỳnh Vũ