Pháp lệnh sửa đổi, bổ sung một số điều của Pháp lệnh Ưu đãi người có công với cách mạng: Bảo đảm tính công bằng, nhân văn và không bỏ sót đối tượng

Pháp lệnh có ý nghĩa đặc biệt sâu sắc trên nhiều phương diện

- Thưa bà, việc sửa đổi, bổ sung Pháp lệnh lần này mang lại ý nghĩa cụ thể như thế nào trong giai đoạn hiện nay?

- Việc sửa đổi, bổ sung Pháp lệnh Ưu đãi người có công với cách mạng mang ý nghĩa đặc biệt sâu sắc trên nhiều phương diện.

Trước hết, về phương diện chính trị, việc sửa đổi Pháp lệnh nhằm kịp thời thể chế hóa Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, Nghị quyết số 42-NQ/TW, Chỉ thị số 14-CT/TW và chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại thông báo Kết luận số 466-TB/VPTW của Văn phòng Trung ương Đảng về chính sách ưu đãi đối với người có công với cách mạng; công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ còn thiếu thông tin; đồng thời, kịp thời tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc trong thực tiễn, tiếp tục hoàn thiện chính sách ưu đãi người có công theo hướng nhân văn, công bằng, khả thi và phù hợp với yêu cầu phát triển của đất nước trong giai đoạn mới.

Về phương diện xã hội, việc sửa đổi Pháp lệnh thể hiện trách nhiệm, sự quan tâm, tri ân của Đảng, Nhà nước, nhân dân đối với người có công với cách mạng; cụ thể hóa việc thực hiện đạo lý “Uống nước nhớ nguồn” của dân tộc ta đối với những người đã hy sinh xương máu bảo vệ nền độc lập, tự do cho Tổ quốc và xây dựng, bảo vệ Tổ quốc, làm nghĩa vụ quốc tế.

Về phương diện thực tiễn, việc sửa đổi Pháp lệnh nhằm tháo gỡ các khó khăn, vướng mắc trong thực tế; hoàn thiện chính sách ưu đãi theo hướng nhân văn, công bằng, khả thi và phù hợp với sự phát triển đất nước.

Đặc biệt, việc Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn vừa ký ban hành Pháp lệnh sửa đổi càng mang ý nghĩa thiết thực khi cả nước đang có những hoạt động thiết thực chào mừng kỷ niệm 79 năm ngày Thương binh Liệt sĩ và phát động phong trào đẩy mạnh chăm lo người có công với cách mạng hướng tới kỷ niệm 80 năm ngày Thương binh – Liệt sĩ (27/7/1947-27/7/2027).

- Một trong những điểm mới đáng chú ý của Pháp lệnh mới là tinh thần "không bỏ sót đối tượng". Xin bà cho biết rõ hơn về nội dung này?

- Pháp lệnh đã tiếp tục hoàn thiện chính sách theo hướng ghi nhận đầy đủ hơn những cống hiến của người có công với cách mạng, tháo gỡ những vướng mắc trong việc công nhận người có công còn tồn đọng nhiều năm qua do còn nhiều lý do khác nhau.

Đặc biệt, Pháp lệnh đã mở rộng diện được hưởng chính sách đối với người thực sự có công với đất nước, theo đó, bổ sung đối tượng được công nhận là người có công đối với người làm nhiệm vụ ở biên giới, hải đảo; làm nghĩa vụ quốc tế ở Lào, Campuchia và được Nhà nước khen tặng Huân chương Chiến công (hiện nay là 85.578 người) là người có công với cách mạng (sửa đổi, bổ sung Điều 35 của Pháp lệnh hiện hành). Việc bổ sung này nhằm ghi nhận những cống hiến, đóng góp và kịp thời động viên những người đã có nhiều công lao trong công cuộc bảo vệ Tổ quốc và làm nghĩa vụ quốc tế.

Pháp lệnh cũng đã bổ sung nguyên tắc đảm bảo người có công và gia đình người có công với cách mạng có mức sống từ trung bình khá trở lên so với cộng đồng dân cư nơi cư trú. Đây là bước tiến rất có ý nghĩa, thể hiện sự tri ân bằng những chính sách cụ thể, thiết thực và bền vững.

Bảo đảm chặt chẽ, phù hợp với thực tiễn, ghi nhận đầy đủ, xứng đáng

- Pháp lệnh mới tháo gỡ những vướng mắc tồn đọng nào trong thực hiện chế độ, chính sách ưu đãi người có công với cách mạng, thưa bà?

- Điều đặc biệt đáng chú ý trong sửa đổi Pháp lệnh Ưu đãi người có công với cách mạng lần này là đã hoàn thiện các điều kiện, tiêu chuẩn xem xét công nhận người có công với cách mạng, bảo đảm chặt chẽ, phù hợp với thực tiễn, ghi nhận đầy đủ, xứng đáng, tôn vinh đúng đối tượng và giải quyết “vướng mắc, tồn đọng” trong thời gian qua. Cụ thể, hoàn thiện quy định về công nhận liệt sĩ đối với trường hợp thương binh chết do vết thương tái phát.

Pháp lệnh đã sửa đổi quy định về công nhận liệt sĩ đối với thương binh hoặc người hưởng chính sách như thương binh chết do vết thương tái phát. Thực tế cho thấy, nhiều thương binh nặng, nhất là thương binh có tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 81% trở lên trong quá trình điều trị tại bệnh viện, khi sức khỏe chuyển biến nguy kịch, khả năng tử vong cao thường được gia đình xin đưa về nhà (nguyện vọng từ trần tại nhà) hoặc điều trị tại các cơ sở nuôi dưỡng người có công. Các trường hợp này đều không đảm bảo đầy đủ hồ sơ, giấy tờ theo quy định hiện hành, dẫn đến khó khăn trong việc xem xét công nhận liệt sĩ. Pháp lệnh sửa đổi lần này đã điều chỉnh theo hướng không quy định điều kiện công nhận liệt sĩ đối với thương binh có tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 81% trở lên chết; chỉ quy định điều kiện đối với thương binh có tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 61% đến 80% chết do vết thương tái phát.

Pháp lệnh cũng đã bổ sung điều kiện công nhận liệt sĩ, thương binh đối với các lực lượng chức năng trong quá trình trực tiếp làm nhiệm vụ/công vụ đấu tranh phòng tội phạm. Việc thay đổi này đảm bảo phù hợp với yêu cầu thực tiễn đấu tranh phòng, chống tội phạm và tính chất đặc thù của nhiệm vụ quốc phòng, an ninh trong giai đoạn hiện nay. Hợp nhất một số quy định để bảo đảm tính khái quát, đầy đủ hơn về điều kiện công nhận liệt sĩ, thương binh trong các trường hợp làm nhiệm vụ quốc phòng, an ninh.

Bổ sung quy định giao Chính phủ quyết định công nhận hoặc giao cơ quan, người có thẩm quyền công nhận người có công với cách mạng trong trường hợp còn thiếu hồ sơ nhưng có căn cứ thực tiễn và lịch sử rõ ràng hoặc trong trường hợp đặc biệt khác. Quy định này giúp tháo gỡ khó khăn, vướng mắc, tồn đọng trong thời gian qua về việc công nhận những người thực sự có công với cách mạng nhưng thiếu hồ sơ, giấy tờ do mất, thất lạc trong quá trình hoạt động cách mạng, tham gia chiến tranh bảo vệ Tổ quốc hoặc các trường hợp đặc biệt khác như hoạt động mật.

Nâng cao chất lượng sống cho người có công với cách mạng

- Cùng với việc mở rộng diện thụ hưởng chính sách, Pháp lệnh sửa đổi đã đưa vào nguyên tắc bảo đảm người có công và gia đình có mức sống từ trung bình khá trở lên so với cộng đồng dân cư nơi cư trú. Điều này có ý nghĩa như thế nào đối với đối tượng thụ hưởng chính sách, thưa bà?

- Đây là nội dung mới thể hiện tính nhân văn sâu sắc trong chính sách của Đảng, Nhà nước ta về ưu đãi người có công với cách mạng. Pháp lệnh sửa đổi đã bổ sung nguyên tắc bảo đảm người có công với cách mạng và gia đình người có công với cách mạng có mức sống từ trung bình khá trở lên so với mức sống của cộng đồng dân cư nơi cư trú; đồng thời, quy định chế độ hỗ trợ cải thiện nhà ở đối với người có công với cách mạng và thân nhân liệt sĩ là chính sách thường xuyên, ổn định, phù hợp với điều kiện kinh tế - xã hội của đất nước. Quy định này nhằm bảo đảm an cư bền vững đối với người có công với cách mạng và thân nhân liệt sĩ, thay vì các chương trình hỗ trợ mang tính giai đoạn.

Như trong Thư nhân dịp kỷ niệm 79 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ (27/7/1947 - 27/7/2026), Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm khẳng định: “Tri ân là đạo lý ngàn đời của dân tộc Việt Nam, là trách nhiệm chính trị, mệnh lệnh từ trái tim và danh dự của mỗi người Việt Nam”. Việc ban hành Pháp lệnh thể hiện rõ tư tưởng hành động của Đảng, Nhà nước: đặt con người vào trung tâm, không ngừng nâng cao phúc lợi xã hội và phát huy truyền thống cao đẹp của dân tộc ta “uống nước nhớ nguồn” đối với những người đã hy sinh xương máu cho nền độc lập, tự do của Tổ quốc.

- Xin cảm ơn đại biểu!

Thanh Chi thực hiện