Kỷ niệm 79 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ (27/7/1947 - 27/7/2026)Đi qua chiến tranh, gửi trao hòa bình

Dũng cảm trên chiến trường, kiên cường trên giường bệnh

Nguyên là chiến sĩ công binh chiến thuật thuộc Đại đội 17, Trung đoàn 48, Sư đoàn 320, Quân đoàn 3, ông Phạm Hồng Tư đang an dưỡng tại Trung tâm Điều dưỡng thương binh Thuận Thành (Bắc Ninh), với tỷ lệ mất sức lao động 91%. Dù bị thương nặng, trong câu chuyện kể với những người sinh ra trong hòa bình, ông cho rằng, đó chỉ là một phần rất nhỏ trong sự hy sinh của cả dân tộc.

Thời gian có thể phủ bụi lên những chiến hào năm nào, nhưng không thể làm phai mờ hồi ức của những người lính. Vẫn nhớ như in từng trận đánh năm xưa, ông Tư kể, "công binh là lực lượng đi trước, về sau", đảm nhận nhiệm vụ dò gỡ bom mìn, mở đường bảo đảm an toàn cho bộ binh, đồng thời xây dựng hệ thống hầm hào phục vụ tác chiến… Ông nhớ một lần cùng đồng đội đang làm nhiệm vụ xây dựng hầm hào thì bị quân địch phục kích. Ba tiểu đội bị bao vây, phải đào hầm tự vệ, tựa lưng vào nhau chiến đấu với địch từ nhiều hướng. Trong tình trạng không còn nước uống, lương khô cũng hết, đến gần tối, ông và đồng đội tìm cách phá vòng vây, rút được về đơn vị.

Tại Trung tâm Điều dưỡng thương binh Thuận Thành, ký ức chiến tranh hiện hữu mỗi ngày, không chỉ qua câu chuyện được kể mà còn qua những thân thể mang thương tật nặng do bom đạn. Nơi đây đang chăm sóc, điều trị những thương binh hạng 1/4 với tỷ lệ mất sức lao động từ 81% trở lên của toàn quốc, là những người từng tham gia kháng chiến chống thực dân Pháp, chống đế quốc Mỹ, bảo vệ biên giới phía Bắc, phía Tây Nam và thực hiện nhiệm vụ quốc tế.

Gần ba thập kỷ gắn bó với các thương, bệnh binh, ông Trương Đăng Bình, Phó Giám đốc phụ trách Trung tâm Điều dưỡng thương binh Thuận Thành xúc động cho biết: nhiều bác bị thương nặng, ảnh hưởng tới cột sống, teo cơ; mọi sinh hoạt đều gắn với chiếc xe lăn. Hơn 40 người trong số họ đã lần lượt về với đất mẹ.

Những mảnh đạn còn găm trong cơ thể thường xuyên tạo nên cơn đau dữ dội, những cơn sốt mỗi khi trái gió trở trời. “Hàng ngày hàng giờ tận mắt chứng kiến, chúng tôi vô cùng cảm phục sự chịu đựng phi thường của các bác - những người lính Cụ Hồ năm xưa, dũng cảm trên chiến trường, nay vẫn kiên cường trên giường bệnh”, ông Trương Đăng Bình chia sẻ.

Gửi niềm tin vào thế hệ trẻ

NSND Lê Huy Hòa là một trong số những người lính trở về từ chiến trường B2 (địa bàn Nam bộ và cực Nam Trung Bộ). Nhập ngũ sau Hiệp định Paris, ông hành quân từ Hà Nội vào chiến trường miền Nam và chỉ một tháng sau đã bước vào trận đánh lớn đầu tiên tại Đức Hòa, Đức Huệ (tỉnh Long An cũ) và bị thương.

Trong ký ức, giây phút NSND Lê Huy Hòa nhớ mãi là khi thấy gương mặt rạng rỡ của đồng bào miền Nam đón bộ đội miền Bắc vào giải phóng. Đồng đội của ông, có người trở về lành lặn, nhưng có người mang thương tật suốt đời. Và điều khiến ông trăn trở nhất là nhiều liệt sĩ chưa được đưa về quê hương.

Mấy chục năm làm phim tài liệu, NSND Lê Huy Hòa cho biết, rất ít nghĩa trang lớn trên đất Việt ông chưa từng đến ghi hình. Khi làm các bộ phim về đề tài đền ơn đáp nghĩa, mỗi lần gặp lại những cựu chiến binh, thương, bệnh binh, ông lại có cảm giác như được gặp lại những đồng đội từng sát cánh chiến đấu giữa chiến trường khốc liệt.

Theo NSND Lê Huy Hòa, mong muốn lớn nhất của mọi người dân Việt Nam là hòa bình vĩnh viễn trên đất nước ta. Với tiềm lực đất nước ngày càng phát triển, chúng ta cũng sẽ làm tốt hơn công tác đền ơn đáp nghĩa. Hiện nay, với Chiến dịch 500 ngày đêm, ông tin rằng Việt Nam sẽ tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ, đưa nhiều đồng đội trở về quê hương; đồng thời tiếp tục lan tỏa các hoạt động tri ân thiết thực, chăm lo người có công với cách mạng.

Từng chiến đấu tại Long An, Mỹ Tho, Đồng Tháp Mười và có mặt trong đoàn quân tiến vào Sài Gòn trưa 30/4/1975, ông Nguyễn Hạ Tuấn, Thượng sĩ thuộc Trung đoàn 88, Quân đoàn 4, hiện ở xã Ứng Thiên, Hà Nội, cho biết đã hành quân dọc dãy Trường Sơn và đêm 29/4/1975 cùng đồng đội đến ngã ba Bình Chánh, trước khi tiến vào nội đô, chiếm cầu Chữ Y. Ông nhớ rất rõ niềm vui chiến thắng vỡ òa khi nghe Tổng thống Dương Văn Minh tuyên bố đầu hàng vô điều kiện vào 11h30 phút ngày 30/4/1975.

Tuy vậy, sau niềm vui ấy là sự tiếc thương vô hạn đối với những đồng đội đã hy sinh trong các trận pháo kích, một số đến nay vẫn chưa tìm được phần mộ. Hòa bình được đánh đổi bằng quá nhiều máu xương. Bởi vậy, ông Nguyễn Hạ Tuấn "đặt trọn niềm tin vào thế hệ trẻ, mong các bạn tiếp nối vững chắc con đường xây dựng và bảo vệ Tổ quốc”.

“Nghe câu chuyện của các bác, trong lòng mỗi người đều trào dâng cảm xúc đặc biệt. Tôi nghĩ rằng, đằng sau đó là những hy sinh thầm lặng và lớn lao hơn thế. Tôi muốn gửi lời cảm ơn các ông, các bác thế hệ đi trước đã hy sinh, cống hiến để hôm nay chúng tôi có được cuộc sống ấm no, hạnh phúc. Thế hệ trẻ xin hứa sẽ cố gắng kế thừa, phát huy và làm tốt hơn nữa, góp sức xây dựng đất nước ngày càng giàu mạnh và phát triển”, Đoàn Thị Loan, Đoàn TNCS Hồ Chí Minh xã Ứng Thiên, Hà Nội, nói.

Thảo Nguyên