Bộ Y tế đề xuất tổ chức khóa học cho nam, nữ thanh niên chuẩn bị kết hôn
Bộ Y tế đề xuất việc tổ chức khóa học trước kết hôn cho nam, nữ chuẩn bị kết hôn, cung cấp kiến thức, kỹ năng về hôn nhân và gia đình; sức khỏe sinh sản, sức khỏe tình dục; mang thai và sinh con; sử dụng và quản lý tài chính gia đình.
Bộ Y tế đang lấy ý kiến dự thảo thông tư hướng dẫn một số nội dung thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia về chăm sóc sức khỏe, dân số và phát triển giai đoạn 2026-2035, giai đoạn I từ năm 2026 đến năm 2030.
Trong đó, Bộ đề xuất về khuyến khích các cặp vợ chồng, cá nhân sinh con với nhiều hoạt động cụ thể.
Triển khai nhiều hoạt động khuyến khích nam, nữ kết hôn trước 30 tuổi
Theo Dự thảo, các hoạt động khuyến khích nam, nữ kết hôn trước 30 tuổi sẽ được thực hiện trên phạm vi toàn quốc. Đối tượng tham gia là cán bộ dân số, y tế và người cung cấp dịch vụ tại tuyến tỉnh, xã; cộng tác viên dân số; cán bộ các tổ chức đoàn thể tham gia hoạt động truyền thông tại cộng đồng; cán bộ quản lý, giảng viên, báo cáo viên, cán bộ dân số, y tế tuyến tỉnh, xã công tác trong lĩnh vực dân số, chăm sóc sức khỏe sinh sản và chăm sóc sức khỏe bà mẹ, trẻ em; nam nữ thanh niên chuẩn bị kết hôn, phụ nữ mang thai và nuôi con nhỏ.
Bộ Y tế đề xuất cung cấp kiến thức liên quan trực tiếp đến việc chuẩn bị kết hôn cho nam nữ thanh niên chuẩn bị kết hôn; đến việc mang thai và nuôi con nhỏ cho phụ nữ mang thai, nuôi con nhỏ trên nền tảng số.
Trung ương xây dựng mới hoặc rà soát, cập nhật, chuẩn hóa tài liệu tuyên truyền, tài liệu tư vấn về chuẩn bị kết hôn, chăm sóc sức khỏe sinh sản, chăm sóc sức khỏe bà mẹ khi mang thai, chăm sóc và nuôi dạy con nhỏ; tổ chức thử nghiệm, hoàn thiện, số hóa, in ấn và cấp phát cho địa phương phục vụ hoạt động tuyên truyền, tư vấn.
Tổ chức tập huấn, hướng dẫn cho cán bộ dân số, y tế tuyến tỉnh, cán bộ tổ chức đoàn thể tham gia hoạt động truyền thông tại cộng đồng về nội dung, kỹ năng tuyên truyền, tư vấn; hướng dẫn sử dụng thống nhất tài liệu trong triển khai các hoạt động tại địa phương.
Các tỉnh, thành phố căn cứ tài liệu và hướng dẫn của Bộ Y tế, tổ chức tập huấn cho cán bộ dân số, y tế tuyến huyện, xã, cộng tác viên dân số và cán bộ các tổ chức đoàn thể tham gia hoạt động truyền thông tại cộng đồng.
Hằng năm, các tỉnh, thành phố lựa chọn khoảng 50% số xã, phường, đặc khu tổ chức ít nhất 1 cuộc tọa đàm, nói chuyện chuyên đề về chuẩn bị kết hôn; chăm sóc sức khỏe khi mang thai, chăm sóc và nuôi con nhỏ; lợi ích của việc sinh đủ hai con và các chính sách khuyến khích sinh đủ hai con.
Dự thảo cũng đề xuất tổ chức các hoạt động hội thảo, tọa đàm, giao lưu nhằm cung cấp kiến thức, kỹ năng về chăm sóc sức khỏe sinh sản, chuẩn bị cuộc sống vợ chồng, xây dựng gia đình hạnh phúc, phát huy giá trị gia đình và khuyến khích nam nữ thanh niên kết hôn trước 30 tuổi. Hằng năm, các tỉnh, thành phố lựa chọn khoảng 20% số xã, phường, đặc khu tổ chức ít nhất 1 cuộc tọa đàm hoặc hoạt động giao lưu theo chủ đề cho nam, nữ thanh niên chuẩn bị kết hôn.
Đặc biệt, tại Dự thảo, Bộ Y tế đề xuất việc tổ chức khóa học trước kết hôn cho nam, nữ chuẩn bị kết hôn. Theo đó, Trung ương sẽ xây dựng mới hoặc rà soát, cập nhật, chuẩn hóa tài liệu cung cấp kiến thức, kỹ năng về hôn nhân và gia đình; sức khỏe sinh sản, sức khỏe tình dục; mang thai và sinh con; sử dụng và quản lý tài chính gia đình cho nam, nữ thanh niên chuẩn bị kết hôn. Tổ chức thử nghiệm, hoàn thiện, in ấn và cấp phát tài liệu mẫu phục vụ triển khai các khóa học trước kết hôn tại địa phương. Tổ chức tập huấn cho cán bộ quản lý, giảng viên, báo cáo viên cấp tỉnh tham gia tổ chức các khóa học tiền hôn nhân cho nam, nữ thanh niên chuẩn bị kết hôn.
Các tỉnh, thành phố căn cứ tài liệu và hướng dẫn của Bộ Y tế, tổ chức tập huấn cho cán bộ quản lý, giảng viên, báo cáo viên cấp xã tham gia tổ chức các khóa học tiền hôn nhân cho nam, nữ thanh niên chuẩn bị kết hôn.
Hằng năm, các tỉnh, thành phố lựa chọn khoảng 20% số xã, phường, đặc khu tổ chức ít nhất 1 hội nghị, lớp tập huấn hoặc buổi sinh hoạt chuyên đề nhằm cung cấp kiến thức, kỹ năng về hôn nhân và gia đình; sức khỏe sinh sản và sức khỏe tình dục; mang thai và sinh con; sử dụng và quản lý tài chính gia đình cho nam, nữ thanh niên chuẩn bị kết hôn.
Sau khi được tập huấn, cán bộ dân số, y tế cấp xã phối hợp với các ban, ngành, đoàn thể tại địa phương tổ chức các hoạt động truyền thông, tư vấn, sinh hoạt chuyên đề tại cộng đồng cho nam, nữ thanh niên và các cặp vợ chồng trẻ.
Khuyến khích sinh đủ hai con tại các tỉnh, thành phố có mức sinh thấp
Bộ Y tế cũng đề xuất các hoạt động nhằm khuyến khích sinh đủ hai con tại các tỉnh, thành phố có mức sinh thấp; triển khai tại các tỉnh, thành phố có mức sinh thấp hơn mức sinh cả nước (10/34 tỉnh, thành phố): TP. Hà Nội, Khánh Hòa, Đồng Nai, An Giang, Đồng Tháp, Vĩnh Long, Cà Mau, TP. Cần Thơ, Tây Ninh, TP. Hồ Chí Minh.
Một trong những hoạt động quan trọng là cung cấp kiến thức, nâng cao năng lực cho cán bộ y tế - dân số cấp xã về triển khai các chính sách khuyến khích sinh đủ hai con và các dịch vụ y tế liên quan. Bên cạnh đó, Bộ Y tế cũng đề xuất tổ chức phát động phong trào khuyến khích các cặp vợ chồng, cá nhân sinh đủ hai con.
Cụ thể, Trung ương phát động phong trào và biểu dương, tôn vinh điển hình tiên tiến trong thực hiện phong trào trên toàn quốc vào năm 2027 và năm 2029.
Hằng năm, tỉnh, thành phố phát động phong trào và biểu dương, tôn vinh điển hình tiên tiến trong thực hiện phong trào; tổ chức các hoạt động tuyên truyền, tọa đàm, đối thoại chính sách, hội thi, liên hoan và các hình thức truyền thông phù hợp nhằm nâng cao nhận thức về lợi ích của việc sinh đủ hai con và trách nhiệm của gia đình trong việc duy trì mức sinh thay thế.
Hằng năm, các tỉnh, thành phố lựa chọn khoảng 50% số xã, phường, đặc khu tổ chức ít nhất 1 hoạt động truyền thông hoặc phát động phong trào về khuyến khích sinh đủ hai con. Các hoạt động bao gồm: lễ phát động phong trào; hội thi, liên hoan tuyên truyền; tọa đàm, tư vấn, nói chuyện chuyên đề; đối thoại chính sách; biểu dương, tôn vinh các điển hình tiên tiến trong thực hiện chính sách khuyến khích sinh đủ hai con.
Dự phòng vô sinh tại cộng đồng cho các cặp vợ chồng trong độ tuổi sinh đẻ
Bên cạnh đó, Bộ Y tế còn đề xuất nội dung dự phòng vô sinh tại cộng đồng cho các cặp vợ chồng trong độ tuổi sinh đẻ.
Đối tượng bao gồm vị thành niên (10-18 tuổi), thanh niên (16-24 tuổi); cặp vợ chồng và cá nhân trong độ tuổi sinh sản (15-49 tuổi); các cặp đôi chuẩn bị kết hôn. Cán bộ y tế, cán bộ dân số, cộng tác viên dân số và người trực tiếp thực hiện hoạt động truyền thông, tư vấn, khám, sàng lọc dự phòng vô sinh tại cộng đồng. Cơ sở y tế thực hiện dịch vụ khám, sàng lọc dự phòng vô sinh.
Bên cạnh đó là cặp vợ chồng và cá nhân thuộc hộ nghèo, hộ cận nghèo, đối tượng bảo trợ xã hội; đối tượng thuộc vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, đơn vị hành chính cấp xã đặc biệt khó khăn vùng bãi ngang, ven biển và hải đảo; xã thuộc khu vực biên giới đất liền. Các cặp vợ chồng đã kết hôn trên 12 tháng chưa có con, trong đó ưu tiên các trường hợp có vợ hoặc chồng làm việc tại khu công nghiệp.
Bộ Y tế đề xuất thực hiện trên phạm vi toàn quốc đối với các hoạt động truyền thông, tư vấn, tập huấn và khám, sàng lọc dự phòng vô sinh tại cộng đồng. Đồng thời, thí điểm tầm soát nguy cơ vô sinh cho các cặp vợ chồng đã kết hôn trên 12 tháng chưa có con tại các xã có khu công nghiệp thuộc các tỉnh, thành phố có mức sinh thấp: Các tỉnh, thành phố có mức sinh thấp hơn mức sinh cả nước (10/34 tỉnh, thành phố): TP. Hà Nội, Khánh Hòa, Đồng Nai, An Giang, Đồng Tháp, Vĩnh Long, Cà Mau, TP. Cần Thơ, Tây Ninh, TP. Hồ Chí Minh.
Các nội dung thực hiện gồm phát triển các bộ tài liệu tư vấn, hướng dẫn dự phòng vô sinh tại cộng đồng; tổ chức hướng dẫn cán bộ y tế - dân số các cấp.
Tổ chức các đợt tư vấn tuyên truyền về các yếu tố nguy cơ gây vô sinh và tầm quan trọng của khám sức khỏe sinh sản định kỳ. Hằng năm, các tỉnh, thành phố lựa chọn khoảng 10% số xã, phường, đặc khu để tổ chiến dịch tuyên truyền về các yếu tố nguy cơ gây vô sinh và tầm quan trọng của khám sức khỏe sinh sản định kỳ.
Tư vấn cho nam, nữ thanh niên về các yếu tố nguy cơ gây vô sinh tư vấn, khám và xét nghiệm sàng lọc một số nguy cơ dẫn tới vô sinh tại cộng đồng. Thực hiện test nhanh Chlamydia Trachomatis đối với các đối tượng có nguy cơ theo hướng dẫn chuyên môn của Bộ Y tế.
Ngoài ra, Dự thảo cũng đề xuất thí điểm tầm soát cho cặp vợ chồng đã kết hôn trên 12 tháng có nguy cơ vô sinh tại các xã có địa bàn khu công nghiệp của các tỉnh, thành phố có mức sinh thấp.
Trung ương và các tỉnh, thành phố tổ chức các cuộc giám sát chuyên môn và hỗ trợ kỹ thuật cho các xã tổ chức thực hiện Chiến dịch truyền thông, tư vấn, khám, sàng lọc vô sinh tại các xã có khu công nghiệp.