Tháo gỡ điểm nghẽn thực thi chính sách

Bên cạnh số doanh nghiệp thành lập mới, số doanh nghiệp tạm ngừng kinh doanh có thời hạn trong năm cũng lên tới 114,4 nghìn, tăng 14,3% so với năm trước. Có tới 76,9 nghìn doanh nghiệp ngừng hoạt động chờ làm thủ tục giải thể, tăng 0,9%; 35,9 nghìn doanh nghiệp hoàn tất thủ tục giải thể, tăng 66,1%. Bình quân một tháng có 18,9 nghìn doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường.

Sang năm 2026, trong 6 tháng đầu năm, dù số doanh nghiệp thành lập mới và quay trở lại hoạt động tăng mạnh, cho thấy đà phục hồi của nền kinh tế nhưng cũng có tới gần 24.000 doanh nghiệp phải giải thể, mức cao nhất từ trước đến nay. Có 85.900 doanh nghiệp tạm ngừng kinh doanh có thời hạn, tăng 6,3% so với cùng kỳ; hơn 41.200 doanh nghiệp ngừng hoạt động chờ làm thủ tục giải thể, tăng khoảng 45%. Tính chung, mỗi tháng có khoảng 25.200 doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường, trong đó gần 4.000 doanh nghiệp giải thể.

Thực tế này cho thấy trong nửa đầu năm 2026 đang tồn tại hai xu hướng đó là niềm tin của cộng đồng doanh nghiệp và nhà đầu tư tiếp tục được củng cố thể hiện qua số doanh nghiệp thành lập mới và quy mô vốn tăng mạnh. Ngược lại, áp lực cạnh tranh và những khó khăn nội tại khiến quá trình “sàng lọc” diễn ra mạnh mẽ, rõ nét nhất là số doanh nghiệp giải thể hoặc rút lui khỏi thị trường tương đương với số thành lập mới.

Vậy nên, vấn đề đặt ra hiện nay là không chỉ tạo điều kiện để có thêm nhiều doanh nghiệp đăng ký thành lập mới, duy trì số doanh nghiệp hiện hữu mà là làm sao để doanh nghiệp sau khi thành lập có thể “sống”, các doanh nghiệp hiện hữu đứng vững và “lớn” lên được.

Về lý thuyết, câu trả lời sẽ là tiếp tục hoàn thiện môi trường kinh doanh, mở rộng khả năng tiếp cận vốn, nâng cao năng lực quản trị cho doanh nghiệp… Tuy nhiên, để thực hiện được không hề đơn giản. Cụ thể, như phân tích của một chuyên gia thì dù theo quy luật, doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường là bình thường nhưng cũng cần tìm hiểu nguyên nhân cốt lõi là gì? Do áp lực tài chính, môi trường kinh doanh hay do năng lực cạnh tranh yếu, chiến lược kinh doanh không hiệu quả... vì nếu số doanh nghiệp rút lui luôn ở mức cao, gần tương đương số gia nhập thì mục tiêu có 2 triệu doanh nghiệp hoạt động vào năm 2030 sẽ khó đạt được.

Nhìn nhận ở góc độ rộng hơn, có ý kiến cho rằng, rào cản lớn nhất hiện nay không nằm ở một yếu tố đơn lẻ mà là cộng hưởng của các “điểm nghẽn” về tổ chức thực thi chính sách; tiếp cận nguồn lực sản xuất; chi phí và dòng tiền; thị trường và chuỗi cung ứng; khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và nhân lực chất lượng cao…

Cũng bởi vậy, tại Hội nghị Thường trực Chính phủ với cộng đồng doanh nghiệp với chủ đề "Tháo gỡ điểm nghẽn - Khơi thông nguồn lực - Thúc đẩy tăng trưởng" diễn ra mới đây, Thủ tướng Lê Minh Hưng nhấn mạnh rằng, thể chế là nền tảng kiến tạo phát triển nên phải tiếp tục hoàn thiện. Mọi chủ trương, chính sách phải hướng tới tạo lập môi trường đầu tư, kinh doanh thông thoáng, ổn định, minh bạch, bảo đảm quyền tự do kinh doanh và tiếp cận bình đẳng các nguồn lực... Các chính sách hỗ trợ cần đồng bộ, thực chất, dài hạn, đúng thời điểm, đúng đối tượng, thực sự là “bệ đỡ” giúp doanh nghiệp duy trì hoạt động và có “sức sống” chứ không chỉ đơn thuần nhằm thúc đẩy gia tăng số lượng.

Mặt khác, cần đặc biệt lưu ý rằng, "điểm nghẽn" lớn nhất không còn nằm ở chủ trương, chính sách mà ở khâu tổ chức thực hiện. Tình trạng chậm ban hành hướng dẫn, thực thi không thống nhất, tâm lý né tránh, đùn đẩy trách nhiệm ở một số nơi đang làm gia tăng chi phí và kéo dài thời gian triển khai dự án của doanh nghiệp. Thủ tướng Chính phủ yêu cầu các bộ, ngành, địa phương cần đối thoại trực tiếp với doanh nghiệp tập trung xử lý dứt điểm những khó khăn, tháo gỡ vướng mắc trong thực thi chính sách, khơi thông các nguồn lực, tạo môi trường thuận lợi cho doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển bền vững.

Ninh Hà