Hỏi: Hoạt động thẩm tra của Hội đồng nhân dân được quy định như thế nào?
Đáp: Theo Luật Hoạt động giám sát của Quốc hội và Hội đồng nhân dân năm 2025, hoạt động thẩm tra là một nội dung quan trọng trong quy trình xem xét, quyết định các vấn đề thuộc thẩm quyền của Hội đồng nhân dân (HĐND). Thông qua hoạt động này, các Ban của HĐND giúp HĐND có thêm cơ sở pháp lý và thực tiễn để thảo luận, đánh giá khách quan trước khi quyết định những vấn đề quan trọng của địa phương.
Điểm a khoản 2 và điểm a khoản 3 Điều 34 Luật Hoạt động giám sát của Quốc hội và HĐND năm 2025 quy định, hoạt động thẩm tra do các Ban của HĐND thực hiện theo lĩnh vực được phân công phụ trách hoặc theo sự phân công của Thường trực HĐND. Đối với HĐND cấp tỉnh, Ban của HĐND thẩm tra báo cáo công tác của UBND, Tòa án nhân dân, Viện kiểm sát nhân dân, cơ quan thi hành án dân sự cấp tỉnh, UBND đặc khu (nơi không tổ chức cấp chính quyền địa phương) và các báo cáo khác theo quy định của pháp luật hoặc nghị quyết của HĐND thuộc lĩnh vực phụ trách. Đối với HĐND cấp xã, Ban của HĐND có trách nhiệm thẩm tra báo cáo công tác của UBND cùng cấp và các báo cáo khác theo quy định của pháp luật, nghị quyết của HĐND hoặc theo sự phân công của Thường trực HĐND cấp xã.
Theo Điều 15 Nghị quyết số 114 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành Luật Hoạt động giám sát của Quốc hội và HĐND năm 2025, tại mỗi kỳ họp, HĐND xem xét nhiều báo cáo quan trọng như: báo cáo về tình hình thực hiện nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội; dự toán, quyết toán ngân sách nhà nước; báo cáo công tác 6 tháng, hằng năm và nhiệm kỳ của UBND; báo cáo về công tác phòng, chống tham nhũng, tiêu cực; thực hành tiết kiệm, chống lãng phí; phòng, chống tội phạm và vi phạm pháp luật; giải quyết khiếu nại, tố cáo, kiến nghị của cơ quan, tổ chức, cá nhân và các báo cáo khác theo quy định của pháp luật hoặc nghị quyết của HĐND.
Để bảo đảm chất lượng xem xét, quyết định của HĐND, Điều 18 của Nghị quyết 114 quy định các báo cáo thuộc diện phải thẩm tra đều phải được Ban của HĐND tổ chức thẩm tra trước khi trình HĐND hoặc Thường trực HĐND. Phiên họp thẩm tra được tiến hành theo trình tự chặt chẽ, gồm: cơ quan trình báo cáo trình bày nội dung; Ban của HĐND thảo luận; đại diện các cơ quan, tổ chức liên quan tham gia ý kiến (nếu có); người đứng đầu cơ quan trình báo cáo giải trình, làm rõ các nội dung còn có ý kiến khác nhau; Ban của HĐND biểu quyết khi xét thấy cần thiết. Kết quả thẩm tra được thể hiện bằng báo cáo thẩm tra, trong đó phải phản ánh đầy đủ ý kiến của các thành viên Ban HĐND, đồng thời tổng hợp, tiếp thu các ý kiến của cơ quan, tổ chức, đại biểu tham gia phiên họp. Đây là tài liệu quan trọng để đại biểu HĐND nghiên cứu, thảo luận và quyết định tại kỳ họp.