Đại biểu HĐND tỉnh Thanh Hóa Cầm Thị Phượng: Tăng cường đào tạo kỹ năng số cho cán bộ cơ sở, người dân
Từ thực tiễn công tác và tiếp xúc cử tri tại 9 xã thuộc huyện Thường Xuân cũ của tỉnh Thanh Hóa, đại biểu Cầm Thị Phượng - Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Vạn Xuân đã thẳng thắn chỉ ra những khó khăn của khu vực miền núi khi vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Những kiến nghị về tổ chức bộ máy, nguồn lực đầu tư, chuyển đổi số, giáo dục và chế độ đối với cán bộ cơ sở đã thu hút sự quan tâm tại kỳ họp thường lệ giữa năm 2026 của HĐND tỉnh Thanh Hóa.
Nhiều khó khăn, thách thức
Phát biểu thảo luận tại kỳ họp, đại biểu Cầm Thị Phượng cơ bản thống nhất với các báo cáo, tờ trình và dự thảo nghị quyết được trình; đồng thời đánh giá cao sự lãnh đạo, chỉ đạo quyết liệt, linh hoạt của Tỉnh ủy, HĐND, UBND tỉnh trong bối cảnh còn nhiều khó khăn, thách thức.
Theo đại biểu, những kết quả đạt được trong 6 tháng đầu năm 2026 là rất đáng ghi nhận, tạo tiền đề quan trọng để Thanh Hóa tiếp tục thực hiện các mục tiêu phát triển trong những tháng còn lại.
Tuy nhiên, từ thực tiễn công tác tại cơ sở và qua tiếp xúc cử tri ở địa bàn miền núi, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Vạn Xuân cho rằng: khu vực này đang đứng trước nhiều khó khăn, thách thức, đòi hỏi phải có sự quan tâm sâu sát và những giải pháp căn cơ, lâu dài hơn.
Một trong những vấn đề được đại biểu đặc biệt quan tâm là việc vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Đại biểu khẳng định, đây là chủ trương đúng đắn, phù hợp với yêu cầu đổi mới tổ chức bộ máy, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước. Tuy nhiên, trong giai đoạn đầu triển khai, khối lượng công việc ở cấp xã tăng lên đáng kể, trong khi yêu cầu về trình độ, kỹ năng quản trị và ứng dụng công nghệ thông tin đối với đội ngũ cán bộ, công chức ngày càng cao.
Khó khăn này càng thể hiện rõ tại các xã miền núi, nơi địa bàn rộng, dân cư phân tán, giao thông đi lại khó khăn, điều kiện cơ sở vật chất và trang thiết bị còn hạn chế.
Hiện nay, UBND cấp xã có hai phòng chuyên môn nhưng phải giải quyết khối lượng công việc rất lớn từ nhiều sở, ngành. Trong khi biên chế còn thiếu, cán bộ, công chức phải kiêm nhiệm nhiều mảng, nhiều lĩnh vực không tương đồng về chuyên môn, dẫn đến áp lực lớn và ảnh hưởng đến chất lượng tham mưu, giải quyết công việc.
Đại biểu Cầm Thị Phượng cũng chỉ ra bất cập trong quá trình triển khai các dự án đầu tư tại cấp xã. Nhiều khâu, từ phê duyệt chủ trương, chuẩn bị dự án, giao vốn, tổ chức thực hiện, nghiệm thu, giải ngân đến quyết toán đều tập trung tại phòng kinh tế.
Theo đại biểu, việc một phòng chuyên môn thực hiện gần như toàn bộ chu trình dự án có thể ảnh hưởng đến tính khách quan, minh bạch. Vì vậy, đại biểu đề nghị nghiên cứu cho phép thành lập thêm phòng chuyên môn trên cơ sở tách một số chức năng của phòng kinh tế.
Cùng với việc hoàn thiện tổ chức bộ máy, tỉnh cần tiếp tục tăng cường tập huấn chuyên môn, nghiệp vụ; hỗ trợ cơ sở vật chất, trang thiết bị và có cơ chế động viên đội ngũ cán bộ cơ sở yên tâm công tác, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong giai đoạn mới.
Cần thêm nguồn lực để từng bước thu hẹp khoảng cách
Đại biểu Cầm Thị Phượng cho rằng, trong quá trình đổi mới tổ chức bộ máy và phấn đấu đạt mục tiêu tăng trưởng cao, tỉnh cần đặc biệt quan tâm đến khu vực miền núi, không để khoảng cách phát triển giữa miền núi và miền xuôi ngày càng gia tăng. Mục tiêu cao nhất của mọi chủ trương đổi mới phải là nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của Nhân dân.
Những năm qua, khu vực miền núi đã nhận được sự quan tâm đầu tư của Trung ương và của tỉnh. Tuy nhiên, thực tế cho thấy xuất phát điểm của nhiều địa phương vẫn còn thấp, quy mô kinh tế nhỏ, kết cấu hạ tầng hạn chế, khả năng thu hút đầu tư chưa cao. Đời sống của một bộ phận người dân còn khó khăn, chất lượng nguồn nhân lực chưa đáp ứng được yêu cầu phát triển.
Trong điều kiện tỉnh đang tập trung nguồn lực cho các dự án, công trình lớn, nhiều công trình quy mô nhỏ nhưng thiết thực đối với đời sống người dân tại các xã miền núi chưa được bố trí vốn kịp thời.
Có những công trình chỉ cần nguồn vốn từ vài trăm triệu đồng đến dưới 2 tỷ đồng để sửa chữa, khắc phục, nhưng địa phương không có nguồn lực thực hiện. Trong khi đó, thiên tai, mưa bão và sạt lở thường xuyên gây hư hỏng các công trình dân sinh, ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống và việc đi lại của người dân. Vì vậy, tỉnh cần tiếp tục ưu tiên nguồn lực đầu tư hạ tầng giao thông, hạ tầng số, trường học, cơ sở y tế và các công trình dân sinh cấp thiết.
Bên cạnh đó, cần tiếp tục thực hiện hiệu quả Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi; chương trình xóa nhà tạm, nhà dột nát; chăm lo người có công, hộ nghèo và hộ cận nghèo, bảo đảm không ai bị bỏ lại phía sau.
Chuyển đổi số phải phù hợp với điều kiện miền núi
Theo đại biểu Cầm Thị Phượng, chuyển đổi số là yêu cầu bắt buộc trong tiến trình xây dựng chính quyền số, kinh tế số và xã hội số. Tuy nhiên, việc triển khai cần có lộ trình và giải pháp phù hợp với điều kiện thực tế của từng địa phương.
Tại nhiều xã miền núi, tỷ lệ người dân sử dụng dịch vụ công trực tuyến còn thấp; khả năng tiếp cận công nghệ thông tin không đồng đều; hạ tầng viễn thông ở một số địa bàn chưa ổn định.
Do đó, đại biểu đề nghị tỉnh tiếp tục đầu tư hạ tầng số, nâng cao chất lượng mạng viễn thông; đồng thời tăng cường đào tạo kỹ năng số cho cán bộ cơ sở và người dân, nhất là đồng bào dân tộc thiểu số.
Việc chuyển đổi số phải được triển khai theo hướng dễ tiếp cận, dễ sử dụng, bảo đảm người dân miền núi có thể thụ hưởng các dịch vụ công và tiện ích số như người dân ở các khu vực khác.
Đề cập đến việc xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai, đại biểu cho biết 9 xã thuộc huyện Thường Xuân cũ đã đạt tỷ lệ cập nhật rất cao. Tuy nhiên, trong quá trình tiếp tục hoàn thiện dữ liệu, nhiều hồ sơ còn thiếu, thất lạc hoặc sai lệch do được hình thành qua nhiều thời kỳ.
Việc đo đạc, chỉnh lý và số hóa đồng bộ dữ liệu đất đai đòi hỏi thêm kinh phí, nhân lực và thời gian. Vì vậy, đại biểu đề nghị tỉnh tiếp tục quan tâm, hỗ trợ các địa phương hoàn thiện cơ sở dữ liệu, phục vụ quản lý nhà nước và giải quyết thủ tục hành chính cho người dân.
Cán bộ cơ sở phải là trung tâm của quá trình đổi mới
Một nội dung khác được đại biểu Cầm Thị Phương nhấn mạnh là việc xây dựng đội ngũ cán bộ cơ sở. Theo đại biểu, mọi chủ trương đúng đắn đều phải được tổ chức thực hiện thông qua đội ngũ cán bộ tại cơ sở. Khi nhiệm vụ ngày càng nhiều, yêu cầu ngày càng cao thì việc xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức có đủ phẩm chất, năng lực, tinh thần trách nhiệm và khát vọng cống hiến là yếu tố có tính quyết định.
Thực tế hiện nay, công tác quản lý viên chức là nhà giáo tại các cơ sở giáo dục công lập thuộc UBND cấp xã, nhưng thẩm quyền tuyển dụng, thuyên chuyển và biệt phái lại thuộc Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo. Trong khi đó, số lượng giáo viên trong hệ thống rất lớn, tình trạng thừa, thiếu giáo viên giữa các trường vẫn tồn tại. Chính quyền địa phương không thể chủ động điều tiết nhân lực để kịp thời đáp ứng yêu cầu dạy và học.
Đại biểu đề nghị tiếp tục phân cấp, phân quyền cho Chủ tịch UBND cấp xã trong việc tuyển dụng, thuyên chuyển và biệt phái viên chức nhà giáo tại các trường thuộc phạm vi quản lý. Việc phân cấp sẽ giúp địa phương chủ động xử lý tình trạng thừa, thiếu giáo viên, bảo đảm hoạt động dạy học và nâng cao chất lượng giáo dục.
Đại biểu cũng đề nghị ngành giáo dục quan tâm giao biên chế hằng năm trên cơ sở đề xuất và nhu cầu thực tế của địa phương. Việc giữ cố định số biên chế trong nhiều năm, trong khi quy mô trường, lớp và số lượng học sinh tăng, đang gây khó khăn lớn cho công tác sắp xếp giáo viên.
Đối với đội ngũ cán bộ, công chức cấp xã, tỉnh cần bổ sung số lượng còn thiếu so với biên chế được giao; xem xét cho phép địa phương ký hợp đồng lao động để thực hiện một số nhiệm vụ chuyên môn trong thời gian chưa bố trí đủ biên chế. Đồng thời, cần tiếp tục quan tâm công tác đào tạo, bồi dưỡng, luân chuyển, bố trí cán bộ; có cơ chế động viên, khuyến khích cán bộ làm việc tại vùng sâu, vùng xa, vùng đặc biệt khó khăn.
Đối với khối Đảng, Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể chính trị - xã hội ở cấp xã, đại biểu đề nghị nghiên cứu xây dựng định mức biên chế phù hợp với đặc điểm từng vùng, từng loại hình đơn vị hành chính; quan tâm hơn đối với xã miền núi và xã đặc biệt khó khăn.
Đại biểu Cầm Thị Phượng cũng kiến nghị tỉnh xem xét điều chỉnh chế độ phụ cấp đối với các chức danh hoạt động ở thôn, bản. Sau quá trình sắp xếp, nhiều thôn, bản có diện tích rộng hơn, quy mô dân số lớn hơn. Khối lượng công việc của Bí thư Chi bộ, Trưởng thôn và Trưởng Ban Công tác Mặt trận vì thế tăng lên đáng kể, đòi hỏi phải dành nhiều thời gian, công sức hơn để thực hiện nhiệm vụ.
Theo đại biểu, quy định hiện hành cho phép địa phương căn cứ khả năng ngân sách để hỗ trợ thêm cho các chức danh này. Vì vậy, UBND tỉnh và HĐND tỉnh cần nghiên cứu tăng mức phụ cấp, bảo đảm tương xứng với phạm vi, khối lượng và trách nhiệm công việc.