Nâng tầm tham mưu chiến lược, phát huy vai trò tiên phong công tác tuyên giáo, dân vận

Trong kỷ nguyên số, vai trò “đi trước mở đường” của công tác tuyên giáo, dân vận càng trở nên quan trọng. Đi trước để nhận diện xu thế, dự báo những vấn đề mới; mở đường để tạo sự thống nhất về nhận thức, củng cố niềm tin và khơi dậy khát vọng phát triển. Đó cũng là yêu cầu đặt ra đối với đội ngũ cán bộ làm công tác tuyên giáo, dân vận: không ngừng đổi mới tư duy, nâng cao bản lĩnh chính trị, trình độ chuyên môn và năng lực tham mưu chiến lược, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới.

Chủ động nhận diện, dự báo sớm, chuẩn bị ứng phó

Phát biểu chỉ đạo tại Hội nghị sơ kết công tác 6 tháng đầu năm, triển khai nhiệm vụ 6 tháng cuối năm 2026 của Đảng bộ Cơ quan Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương Trịnh Văn Quyết nhấn mạnh yêu cầu: tiếp tục đổi mới mạnh mẽ tư duy, phương pháp công tác; nâng cao chất lượng tham mưu chiến lược; xây dựng Đảng bộ Cơ quan trong sạch, vững mạnh, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong kỷ nguyên mới.

Những chỉ đạo đó không chỉ mang ý nghĩa đối với nhiệm vụ trước mắt mà còn gợi mở nhiều vấn đề có tính chiến lược đối với việc nâng cao năng lực lãnh đạo, năng lực cầm quyền của Đảng trong điều kiện mới.

Năm 2026 là năm đầu tiên đưa Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng vào cuộc sống. Đây là giai đoạn có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, tạo nền tảng để toàn Đảng, toàn dân hiện thực hóa hai mục tiêu 100 năm chiến lược: phấn đấu đến năm 2030, kỷ niệm 100 năm thành lập Đảng, nước ta trở thành nước đang phát triển có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao; đến năm 2045, kỷ niệm 100 năm thành lập nước, trở thành nước phát triển, thu nhập cao, khơi dậy khát vọng phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc theo định hướng xã hội chủ nghĩa. Đồng thời, đất nước cũng đang bước vào giai đoạn đẩy mạnh sắp xếp tổ chức bộ máy, hoàn thiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, thúc đẩy phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.

Trong khi đó, thế giới đang bước vào thời kỳ biến động sâu sắc. Cạnh tranh địa chính trị ngày càng gay gắt; xu hướng bảo hộ thương mại, an ninh phi truyền thống, biến đổi khí hậu, già hóa dân số; sự phát triển mạnh mẽ của trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn và công nghệ số đang làm thay đổi sâu sắc phương thức quản trị quốc gia, phương thức sản xuất cũng như đời sống xã hội.

Những biến động đó đặt ra yêu cầu ngày càng cao đối với công tác nghiên cứu, dự báo và tham mưu chiến lược. Nếu trước đây, nhiều vấn đề có thể được xử lý theo kinh nghiệm thực tiễn, thì hiện nay, tốc độ biến đổi của tình hình đòi hỏi tư duy phải đi trước, tầm nhìn phải xa hơn và phương thức tham mưu phải ngày càng chuyên nghiệp, khoa học.

Qua thực tiễn cách mạng Việt Nam có thể khẳng định, ở mỗi bước ngoặt phát triển của đất nước, công tác tuyên giáo và dân vận luôn giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong việc tạo sự thống nhất về nhận thức và hành động trong toàn Đảng, củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc và phát huy sức mạnh của toàn xã hội.

Từ công cuộc đổi mới năm 1986 đến chủ trương hội nhập quốc tế sâu rộng, từ phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa đến xây dựng nền kinh tế số, xã hội số hiện nay, mỗi quyết sách lớn của Đảng đều gắn liền với quá trình nghiên cứu lý luận, tổng kết thực tiễn và tham mưu chiến lược có tầm nhìn.

Điều đó cho thấy, chất lượng tham mưu không chỉ phản ánh năng lực của cơ quan tham mưu mà còn có ý nghĩa trực tiếp đối với hiệu quả lãnh đạo, chỉ đạo của Đảng. Những tham mưu đúng, trúng và kịp thời có thể mở ra không gian phát triển mới; ngược lại, sự chậm trễ trong nghiên cứu, dự báo hoặc những đánh giá chưa sát thực tiễn có thể khiến cơ hội phát triển bị bỏ lỡ.

Hiện nay, nhiều vấn đề mới, khó và chưa có tiền lệ đang liên tục xuất hiện. Sự phát triển nhanh chóng của trí tuệ nhân tạo, bùng nổ của không gian mạng, yêu cầu hoàn thiện thể chế phát triển, cùng những biến động của tình hình khu vực và thế giới đang đặt công tác tham mưu trước những đòi hỏi cao hơn.

Chính vì vậy, yêu cầu chuyển từ “tư duy xử lý công việc” sang “tư duy kiến tạo giá trị” mang ý nghĩa phương pháp luận sâu sắc. Đây không đơn thuần là sự thay đổi về phương pháp làm việc mà còn là yêu cầu đổi mới tư duy lãnh đạo trong điều kiện mới.

Ngày nay, nhiều vấn đề phát triển mang tính liên ngành, liên lĩnh vực và liên vùng. Phát triển kinh tế phải gắn với bảo đảm quốc phòng, an ninh; chuyển đổi số phải gắn với hoàn thiện thể chế và phát triển nguồn nhân lực; công tác tư tưởng, dân vận phải gắn với củng cố niềm tin xã hội và tăng cường đồng thuận.

Nếu vẫn duy trì cách tiếp cận nặng về xử lý sự vụ hoặc phụ thuộc vào kinh nghiệm cũ, rất khó tạo ra những đột phá mới. Tư duy kiến tạo đòi hỏi người làm công tác tham mưu phải chủ động nhận diện xu thế phát triển, dự báo sớm các vấn đề có thể phát sinh và chuẩn bị những phương án ứng phó từ sớm, từ xa. Người làm công tác tham mưu không chỉ trả lời câu hỏi “đang diễn ra điều gì” mà phải trả lời được “điều gì sẽ diễn ra”, “cần chuẩn bị gì từ hôm nay” và “đâu là những động lực phát triển mới của đất nước trong tương lai”. Đây chính là yêu cầu về tư duy chiến lược.

Bắt đầu từ đổi mới tư duy và xây dựng đội ngũ cán bộ

Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương Trịnh Văn Quyết cũng đặc biệt nhấn mạnh yêu cầu tiếp tục tăng cường xây dựng Đảng về chính trị, tư tưởng và đạo đức; chủ động nắm bắt, nghiên cứu, dự báo tình hình tư tưởng, dư luận xã hội; không để bị động, bất ngờ trước những vấn đề phát sinh. Yêu cầu này càng trở nên cấp thiết khi không gian mạng đang ngày càng trở thành môi trường tác động trực tiếp đến nhận thức xã hội. Tốc độ lan truyền thông tin chưa từng có, sự phát triển mạnh mẽ của trí tuệ nhân tạo và các nền tảng số đang đặt ra nhiều thách thức mới đối với công tác tư tưởng, định hướng dư luận.

Việc Ban Chấp hành Trung ương Đảng ban hành Quy định số 19-QĐ/TW về công tác chính trị, tư tưởng trong Đảng tiếp tục khẳng định vị trí, vai trò đặc biệt quan trọng của công tác tư tưởng trong toàn bộ hoạt động lãnh đạo và cầm quyền của Đảng; đồng thời, đặt ra yêu cầu đổi mới mạnh mẽ nội dung và phương thức tiến hành công tác này trong tình hình mới.

Là cơ quan trực tiếp tham mưu xây dựng nhiều chủ trương, nghị quyết, quy định lớn của Đảng về lĩnh vực tuyên giáo, dân vận và công tác xây dựng Đảng về chính trị, tư tưởng, đạo đức. Trong đó, có Quy định số 19-QĐ/TW, Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương cần tiếp tục khẳng định vai trò là cơ quan tham mưu chiến lược trên mặt trận tư tưởng của Đảng.

Thực tiễn cho thấy, mọi chủ trương, quyết sách lớn muốn đi vào cuộc sống đều phải bắt đầu từ sự thống nhất về nhận thức và hành động. Nơi nào làm tốt công tác tư tưởng, nơi đó tạo được sự đồng thuận, phát huy được sức mạnh của cán bộ, đảng viên và Nhân dân.

Nâng cao chất lượng tham mưu chiến lược trước hết phải bắt đầu từ đổi mới tư duy và xây dựng đội ngũ cán bộ. Uy tín của cơ quan tham mưu không được đo bằng số lượng văn bản ban hành mà phải được khẳng định bằng chất lượng của từng đề án, từng báo cáo và hiệu quả thực tiễn của từng kiến nghị. Mỗi cán bộ phải coi chất lượng tham mưu là danh dự nghề nghiệp; mỗi đơn vị phải coi chất lượng tham mưu là uy tín chính trị của mình trước Đảng, Nhân dân.

Trong thời đại dữ liệu lớn và trí tuệ nhân tạo, chất lượng tham mưu ngày càng phụ thuộc vào năng lực khai thác thông tin, phân tích dữ liệu và dự báo xu hướng phát triển. Việc triển khai hiệu quả Nghị quyết số 57 của Bộ Chính trị về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia vì vậy có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với việc nâng cao chất lượng nghiên cứu, dự báo và tham mưu chiến lược. Tiếp tục quán triệt, thực hiện thắng lợi Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng và các Nghị quyết chiến lược của Bộ Chính trị là nhiệm vụ chính trị trọng tâm hàng đầu của toàn Đảng, toàn dân và toàn quân ta.

Nâng tầm công tác tham mưu chiến lược không chỉ là yêu cầu của riêng ngành tuyên giáo, dân vận mà còn là đòi hỏi khách quan nhằm nâng cao năng lực lãnh đạo, năng lực cầm quyền của Đảng trong giai đoạn phát triển mới. Một nền quản trị quốc gia hiện đại không thể thiếu những quyết sách đúng đắn; và những quyết sách đúng đắn chỉ có thể được hình thành trên cơ sở nghiên cứu khoa học, tổng kết thực tiễn sâu sắc và tham mưu chiến lược có tầm nhìn.

Trong kỷ nguyên số, vai trò “đi trước mở đường” của công tác tuyên giáo, dân vận càng trở nên quan trọng. Đi trước để nhận diện xu thế, dự báo những vấn đề mới; mở đường để tạo sự thống nhất về nhận thức, củng cố niềm tin và khơi dậy khát vọng phát triển. Đó cũng là yêu cầu đặt ra đối với đội ngũ cán bộ làm công tác tuyên giáo, dân vận: không ngừng đổi mới tư duy, nâng cao bản lĩnh chính trị, trình độ chuyên môn và năng lực tham mưu chiến lược, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới.

Khắc Trường