Khi mái ấm hóa lòng dân: Những ngày vui nối dài trên đất lửa Quảng Trị

Đó không chỉ là nghĩa cử tri ân, mà là mệnh lệnh từ trái tim, là sự hiện hóa sinh động các quyết sách của lòng dân vào cuộc sống.

Ấm áp nghĩa tình dưới những nếp nhà thôn quê

Chúng tôi về xã Ninh Châu, tỉnh Quảng Trị vào một buổi chiều nắng như đổ lửa. Khác với vẻ yên bình trầm mặc thường ngày của ngôi làng đồng bằng ven biển, góc sân nhà bà Dương Thị Sao, thôn Quảng Xá là con đẻ của người hoạt động kháng chiến bị nhiễm chất độc hóa học và ông Nguyễn Mậu Miên, thôn Hiển Lộc, là người có công với cách mạng hôm nay rộn rã lạ thường. Tiếng xúc cát, tiếng gạch chạm nhau lách cách hòa vào tiếng cười nói của lãnh đạo địa phương, các chiến sĩ trẻ và bà con lối xóm.

Bà Dương Thị Sao đứng trên nền đất nhà cũ, nhìn chăm chú vào sợi dây cước được căng thẳng tắp để định vị móng nhà. Ngôi nhà cũ của bà vốn chỉ là ba gian cấp bốn chắp vá bằng những tấm tôn rỉ sét - đã oằn mình qua bao mùa bão ở khu vực miền Trung. Mỗi lần nghe dự báo áp thấp nhiệt đới, chính quyền xã lại phải cử lực lượng đến đón gia đình bà đi di tản.

Bà Sao chia sẻ, những ngón tay gầy guộc lau vội giọt nước mắt lăn dài trên gò má đồi mồi: "Cuộc sống của tôi trải qua nhiều lần khóc: Tôi đã khóc mỗi lần chứng kiến thấy cha mình đau đớn chống chọi với bệnh tật do chất độc ngấm sâu vào cơ thể. Và tôi đã khóc mỗi khi mùa mưa bão đến nước dâng cao, gió giật tốc mái nhà. Còn hôm nay, tôi đã khóc vì mừng sắp có nhà mới kiên cố để ở…".

Không riêng gì trường hợp bà Sang hay ông Miên, trong những ngày này, khắp các xã Cam Lộ, xã Diên Xanh, xã Đakrông... những công trường “nghĩa tình” như thế đang đồng loạt dựng lên. Khác với những nghi thức cắt băng, phát biểu rườm rà thường thấy, các buổi lễ khởi công tại đây diễn ra ngắn gọn ngay tại sân nhà người có công. Tiền khởi công vừa trao, những nhát cuốc đầu tiên vừa bổ xuống, là lực lượng đoàn viên, dân quân tự vệ… và bà con hàng xóm đã xắn tay áo vào cuộc, chung tay phụ giúp đặt những viên móng đầu tiên.

Khi chính sách “chạm” vào lòng đất đá

Việc chăm lo nhà ở cho người có công không phải là câu chuyện mới. Tuy nhiên, cách làm “đồng loạt” và “quyết liệt” của tỉnh Quảng Trị trong những ngày này mang lại một làn gió rất khác. Nó cho thấy khi ý Đảng lòng dân gặp nhau, mọi rào cản về thủ tục hành chính hay khoảng cách địa lý đều được xóa nhòa.

Trao đổi với chúng tôi bên lề một buổi giám sát thực tế, đại diện Thường trực HĐND tỉnh Quảng Trị chia sẻ: "Nếu làm nhỏ lẻ, manh mún, chúng ta sẽ rất dễ rơi vào cái bẫy của sự trì trệ thủ tục hay sự chậm trễ trong giải ngân. Nhưng khi biến nó thành một chiến dịch cao điểm, có sự vào cuộc sát sao của cả hệ thống chính trị, từ khâu thẩm định đối tượng đến phân bổ ngân sách và huy động nguồn lực xã hội hóa, hiệu quả sẽ tăng lên gấp bội. Đây chính là lúc các cơ quan dân cử thực thi quyền lực nhân dân bằng những hành động cụ thể, thiết thực nhất".

Để có được những ngày đồng loạt khởi công này, thực tế là cả một chiến dịch chuẩn bị âm thầm từ nhiều tháng trước. Cơ quan chức năng đã tiến hành rà soát theo phương châm “gõ cửa từng nhà, rà từng đối tượng” để đánh giá thực trạng, tránh tình trạng bỏ sót hoặc hỗ trợ không đúng đối tượng. Bên cạnh nguồn ngân sách nhà nước, tỉnh đã linh hoạt khơi thông dòng vốn từ các doanh nghiệp, nhà hảo tâm và huy động tối đa ngày công lao động tại chỗ.

Đặc biệt, Ban Giám sát đầu tư của cộng đồng tại các xã, phường được kích hoạt tối đa để đảm bảo từng bao xi măng, từng viên gạch đưa vào công trình đều đạt chất lượng tốt nhất. Chính sự minh bạch và quyết liệt đó đã tạo nên niềm tin tuyệt đối trong nhân dân. Người có của góp của, người có công góp công. Và ghi nhận thực tế, những ngày này, trên tất cả công trường xây dựng nhà cho thương binh, người có công, gia đình chính sách tại Quảng Trị người dân xung quanh tự nguyện mang nước chè xanh, củ khoai đến bồi dưỡng cho thợ nề. Tình làng nghĩa xóm, nghĩa đảng lòng dân quyện chặt trong từng mạch vữa.

Bản “di chúc” bằng gạch ngói gửi lại mai sau

Quảng Trị là tỉnh có tỷ lệ đối tượng chính sách, người có công chiếm gần 20% dân số toàn tỉnh. Chiến tranh đã lùi xa nửa thế kỷ, nhưng vết thương trên da thịt của những người lính và nỗi đau mất mát của những người mẹ, người vợ liệt sĩ vẫn hiện hữu cùng năm tháng.

Việc đồng loạt xây dựng nhà ở cho người có công trong những ngày này không đơn thuần là một chương trình an sinh xã hội thông thường. Nhìn dưới lăng kính nhân văn và trách nhiệm, đó là sự bù đắp, là lời hứa của thế hệ hôm nay gửi đến những người đã hiến dâng xương máu cho độc lập tự do của Tổ quốc.

Mỗi ngôi nhà được dựng lên kiên cố trước mùa mưa bão lớn không chỉ là một “pháo đài” bảo vệ những mảnh đời yếu thế trước thiên tai khắc nghiệt của miền Trung. Quan trọng hơn, đó là những cột mốc tinh thần, khẳng định đạo lý “Uống nước nhớ nguồn” chưa bao giờ phai nhạt trong dòng chảy thời gian.

Nắng chiều Quảng Trị dịu dần, thổi vào từ muôn phía của các làng mạc, làn gió mát lành. Trên những móng nhà vừa đổ bê tông, khói bếp từ những gian nhà tạm của bà con vẫn bay lên, quyện với mùi vôi mới, mùi đất ấm.

Trước những nụ cười rạng rỡ của các gia đình chính sách, ai trong chúng ta cũng không khỏi bùi ngùi xúc động. Quyết sách của Hội đồng nhân dân giờ đây đã bước ra khỏi những trang giấy nghị trường, hóa thành từng viên gạch hồng, dựng xây nên những mái nhà vững chãi nâng đỡ cuộc đời của những con người từng đi qua giông bão. Mùa mưa bão năm nay, nhiều người mẹ, người vợ liệt sĩ ở đất lửa Quảng Trị sẽ không còn phải giật mình thon thót mỗi khi tiếng sấm rền vang ngoài hiên vắng. Bởi họ biết, dưới mái nhà mới kiên cố này, họ đang được chở che bằng tấm lòng biết ơn và sự kính trọng vô hạn của cả cộng đồng.

“

Ông Nguyễn Chiến Thắng, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh Quảng Trị cho biết, chương trình xóa nhà tạm, nhà dột nát cho người có công với cách mạng, thân nhân liệt sĩ trên địa bàn tỉnh gồm 3.159 căn nhà, trong đó xây mới là 947 căn, số còn lại nâng cấp, sửa chữa. Còn chương trình hỗ trợ nhà ở cho con đẻ của người hoạt động kháng chiến bị nhiễm chất độc hóa học gồm 361 căn nhà, trong đó 182 căn xây mới và 179 căn sửa chữa tại 77 xã, phường, góp phần giúp các gia đình sớm ổn định cuộc sống.

Về mức hỗ trợ và nguồn kinh phí, tỉnh Quảng Trị huy động, lồng ghép nguồn Quỹ “Vì người nghèo”, ngân sách địa phương và các nguồn xã hội hóa để nâng mức hỗ trợ lên khoảng 100 triệu đồng/hộ xây mới và 50 triệu đồng/hộ sửa chữa. Tổng kinh phí cả 2 chương trình dự kiến hơn 232 tỷ đồng.

Võ Linh