Một mái nhà - Muôn tấm lòng: Bài 2: Khi triệu tấm lòng cùng dựng một mái nhà

Những bàn tay dựng mái ấm

Khi những tia nắng đầu tiên vừa vượt qua những dãy núi đá ở các xã biên giới Tùng Vài, Nghĩa Thuận hay Phó Bảng, khắp các sườn đồi đã rộn vang tiếng cuốc, tiếng xẻng, tiếng gọi nhau chuyền từng viên gạch, bao xi măng lên những công trình đang dang dở. Giữa miền biên viễn gian khó ấy, những người lính quân hàm xanh, cán bộ Mặt trận, công an, đoàn viên thanh niên và bà con trong bản lại cùng chung một việc: dựng mái ấm cho những hộ nghèo đã nhiều năm sống trong những căn nhà tạm bợ, dột nát. Vậy nên, đó không chỉ là những ngôi nhà được xây bằng gạch, đá, cát và xi măng. Phía sau mỗi mái nhà là hàng trăm ngày công lao động, là những chuyến gùi vật liệu vượt dốc, băng núi, là sự sẻ chia của cả cộng đồng dành cho những gia đình còn nhiều khó khăn...

Xuất phát từ một chủ trương lớn của Đảng và chính sách của Nhà nước, chương trình xóa nhà tạm, nhà dột nát ở vùng cao Tuyên Quang đã trở thành phong trào của lòng dân, nơi mỗi người đều tự nguyện góp một phần sức lực, góp một phần trách nhiệm để cùng dựng nên những mái ấm nghĩa tình cho dù hành trình ấy chưa bao giờ dễ dàng. Đường vào các bản vùng biên viễn vẫn quanh co, nhiều đoạn dốc dựng đứng, xe chở vật liệu không thể tiếp cận. Có những căn nhà nằm cheo leo trên sườn núi, từng bao xi măng, viên gạch phải gùi bộ qua nhiều chặng đường nhỏ mới đến được nơi xây dựng. Với điều kiện địa hình khắc nghiệt như vậy, nếu chỉ trông chờ vào nguồn hỗ trợ của Nhà nước thì việc hoàn thành các căn nhà đúng tiến độ sẽ rất khó khăn. Để rồi cũng chính trong những hoàn cảnh tưởng chừng khắc nghiệt ấy, sức mạnh của khối đại đoàn kết toàn dân tộc lại được thể hiện rõ nét hơn bao giờ hết. Từ sáng sớm, cán bộ, chiến sĩ Bộ đội Biên phòng đã có mặt cùng người dân đào móng, san nền, vận chuyển vật liệu.

Đoàn viên thanh niên đảm nhận những phần việc như gùi xi măng, chuyển gạch lên giàn giáo; lực lượng công an, dân quân tự vệ, cán bộ Mặt trận, các tổ chức đoàn thể và bà con trong thôn cùng chung tay tháo dỡ nhà cũ, dựng khung, lợp mái. Mỗi người một việc, mỗi lực lượng một phần trách nhiệm nhưng tất cả đều chung một mục tiêu: giúp những hộ nghèo sớm có một mái nhà kiên cố trước mùa mưa bão.

Ở nhiều bản làng nơi biên viễn này, việc chung tay dựng nhà cho hộ nghèo đã trở thành một nét đẹp đầy nghĩa tình. Không cần lời kêu gọi, chỉ cần biết gia đình nào bắt đầu khởi công là bà con trong thôn tự giác có mặt. Người mang cuốc, người mang xẻng, người gùi vật liệu, người chuẩn bị bữa cơm cho đội làm nhà... Những đóng góp tuy nhỏ bé nhưng khi kết lại đã tạo thành nguồn sức mạnh to lớn, giúp nhiều gia đình rút ngắn thời gian xây dựng, giảm bớt gánh nặng chi phí. Trân quý hơn cả chính là giữa những công trình thấm đẫm tình người ấy, không ai bận tâm mình đã góp bao nhiêu ngày công hay bao nhiêu vật liệu. Điều khiến mọi người vui nhất là được chứng kiến khoảnh khắc một gia đình nghèo bước qua cánh cửa ngôi nhà mới, nở nụ cười bình yên sau nhiều năm sống trong cảnh mưa dột, gió lùa.

Đồn trưởng Đồn Biên phòng Nghĩa Thuận, Thiếu tá Sùng Minh Phúc chia sẻ, thực hiện chương trình xóa nhà tạm, nhà dột nát, đơn vị đã cử nhiều lượt cán bộ, chiến sĩ trực tiếp xuống cơ sở vừa tuyên truyền, vận động đồng bào thay đổi nhận thức, xóa bỏ những tập quán lạc hậu trong làm nhà, vừa trực tiếp tham gia tháo dỡ nhà cũ, vận chuyển vật liệu, xây dựng nhà mới. "Địa hình vùng biên rất khó khăn nhưng cán bộ, chiến sĩ luôn xác định đây không chỉ là nhiệm vụ chính trị mà còn là trách nhiệm với Nhân dân. Khi người dân có nơi ở ổn định, cuộc sống được cải thiện thì đó cũng là nền tảng để xây dựng thế trận biên phòng toàn dân vững chắc", Thiếu tá Sùng Minh Phúc nói.

Đội trưởng Đội Kiểm soát hành chính, Đồn Biên phòng Phó Bảng Trung úy Lý Thái An, "những ngày mưa kéo dài hay nắng gắt, anh em vẫn cố gắng bám công trình. Nhìn người dân chuyển vào ngôi nhà mới, ai cũng thấy những giọt mồ hôi mình bỏ ra là hoàn toàn xứng đáng", Trung úy Lý Thái An chia sẻ.

Không chỉ lực lượng vũ trang, tuổi trẻ vùng biên cũng là lực lượng xung kích quan trọng. Trong hai năm qua, Đoàn Thanh niên đã huy động hàng trăm lượt đoàn viên tham gia giúp các hộ nghèo vận chuyển vật liệu, san nền, xây dựng nhà ở; đồng thời vận động nguồn lực hỗ trợ cho các hộ nghèo. "Mỗi khi biết hộ nào bắt đầu làm nhà, đoàn viên thanh niên đều chủ động đến hỗ trợ. Mỗi người góp một ngày công nhưng cộng lại đã giúp nhiều gia đình giảm được rất nhiều chi phí xây dựng", Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam xã, Bí thư Đoàn Thanh niên xã Tùng Vài Nguyễn Anh Tuấn cho biết.

Là một trong những đoàn viên tích cực tham gia hỗ trợ xây nhà cho các hộ dân, chị Nguyễn Thị Thủy ở thôn Bản Thăng, xã Tùng Vài bộc bạch, "hễ biết hộ nào khởi công làm nhà, đoàn viên thanh niên chúng tôi lại cùng nhau đến đào móng, vận chuyển vật liệu, dọn dẹp mặt bằng. Mỗi người góp một chút công sức với mong muốn các gia đình sớm có mái ấm vững chắc để yên tâm ổn định cuộc sống. Nhìn ngôi nhà hoàn thành, tuổi trẻ vùng biên chúng tôi cũng thấy vui, cảm giác như đó chính là nhà mình vậy".

Đại đoàn kết dưới mỗi mái nhà

Trong suốt những hành trình ấy, vai trò của Mặt trận Tổ quốc các cấp được thể hiện rõ nét khi trở thành cầu nối tập hợp sức dân, kết nối nguồn lực và tạo sự đồng thuận trong toàn xã hội. Từ khâu rà soát đúng đối tượng, vận động doanh nghiệp, nhà hảo tâm, phân công các đoàn thể đảm nhận từng phần việc đến giám sát quá trình thực hiện đều được triển khai công khai, minh bạch. Nhờ đó, nguồn lực hỗ trợ được sử dụng đúng mục đích, đúng đối tượng, tạo được niềm tin trong Nhân dân.

Theo Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam xã Tùng Vài Nguyễn Văn Thìn, "Mỗi căn nhà hoàn thành đều là kết quả của sự chung tay từ nhiều nguồn lực. Ngoài nguồn hỗ trợ của Nhà nước còn có sự đóng góp của doanh nghiệp, các nhà hảo tâm, lực lượng vũ trang, đoàn viên thanh niên và bà con trong thôn. Hàng trăm ngày công lao động đã được huy động để cùng dựng nên những mái nhà kiên cố cho người nghèo".

Không chỉ góp sức, nhiều lực lượng còn chủ động đóng góp kinh phí. Thượng úy Giàng Sùng Dìn, cán bộ Công an xã Tùng Vài cho biết, từ đầu năm 2026 đến nay, Công an xã đã huy động 30 lượt cán bộ, chiến sĩ trực tiếp tham gia hỗ trợ làm nhà; đồng thời vận động cán bộ, chiến sĩ và các nhà hảo tâm hỗ trợ kinh phí các hộ gia đình nghèo. Song song với đó, lực lượng Công an còn thường xuyên nắm tình hình cơ sở, kịp thời phát hiện những khó khăn, vướng mắc, tham mưu cấp ủy, chính quyền tháo gỡ, đồng thời xử lý nghiêm các hành vi lợi dụng chủ trương nhân văn này để trục lợi.

Điều đáng quý là sự chung tay ấy đã thực sự làm thay đổi cuộc sống của nhiều gia đình. Ngôi nhà mới rộng 77m² của chị Vừ Thị Chở, người dân tộc Mông ở xã Nghĩa Thuận được hoàn thành chỉ sau hơn một tháng thi công.

Trước đây, cả gia đình năm người sống trong căn nhà gỗ cũ kỹ, chật hẹp, mỗi mùa mưa đều nơm nớp lo sập mái. Hôm chúng tôi đến, chị Chở vẫn không giấu được niềm vui khi đứng trước căn nhà mới còn thơm mùi vôi vữa. "Không chỉ có Nhà nước hỗ trợ kinh phí, bà con trong thôn còn đến giúp rất nhiều ngày công. Bộ đội, công an, đoàn viên thanh niên ai cũng đến phụ giúp. Có được ngôi nhà hôm nay, gia đình tôi biết ơn tất cả mọi người", chị Chở xúc động nói.

Ngôi nhà mới không chỉ mang lại sự an toàn mà còn mở ra những dự định mới. Chồng chị Chở đã được chính quyền địa phương hướng dẫn đi làm việc ngoài tỉnh để có thu nhập ổn định còn chị ở nhà chăm con, phát triển chăn nuôi và sản xuất.

Với anh Vương Xuân Phú, người dân xã Nghĩa Thuận, “điều đáng mừng nhất không chỉ ngôi nhà mới được hoàn thành mà còn là sự gắn kết trong đồng bào. Trong thôn, ai có sức góp sức, ai có công góp công. Nhìn các hộ nghèo chuyển vào nhà mới, bà con đều vui như chính người thân của mình có nhà mới. Mọi người cũng động viên nhau cố gắng làm ăn để thoát nghèo".

Có lẽ, giá trị lớn nhất của chương trình xóa nhà tạm, nhà dột nát không chỉ được đo bằng số lượng căn nhà đã hoàn thành mà còn bằng sự lan tỏa của tinh thần đại đoàn kết toàn dân tộc. Từ những cán bộ Mặt trận kiên trì vận động nguồn lực, những người lính bám bản nhiều ngày liền, những đoàn viên thanh niên gùi từng bao xi măng vượt dốc, đến những người dân sẵn sàng dành ngày công giúp hàng xóm... tất cả đã góp nên một "công trình" lớn hơn những ngôi nhà bằng gạch và bê tông. Đó là công trình của niềm tin, của sự sẻ chia và trách nhiệm cộng đồng.

Mỗi viên gạch được chuyền tay, mỗi nhát cuốc đào nền, mỗi mái tôn được lợp lên đều mang theo thông điệp về sức mạnh của khối đại đoàn kết toàn dân tộc - sức mạnh đã và đang hiện hữu bằng những mái ấm kiên cố nơi vùng cao Tuyên Quang. Và chính từ những mái nhà ấy, niềm tin của người dân vào chủ trương của Đảng, chính sách của Nhà nước tiếp tục được vun đắp; tạo nền tảng để đồng bào yên tâm an cư, phát triển sinh kế, vươn lên thoát nghèo bền vững. Đó cũng là minh chứng rõ nét cho thấy, khi một chủ trương đúng gặp được sự đồng lòng của cả hệ thống chính trị và Nhân dân thì mỗi mái nhà mới không chỉ che mưa nắng mà còn trở thành biểu tượng của tình người, của khối đại đoàn kết và của niềm tin vào tương lai.

Bảo Anh