"Ba chuyển dịch lớn" là định hướng chiến lược để nâng cao sức mạnh mềm quốc gia
Theo Phó Trưởng đoàn chuyên trách Đoàn ĐBQH TP. Cần Thơ ĐÀO CHÍ NGHĨA, chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm về "ba chuyển dịch lớn" và xây dựng chủ quyền văn hóa trên không gian số là định hướng chiến lược nhằm nâng cao sức mạnh mềm quốc gia. Đây cũng là cơ sở để hoàn thiện thể chế, đổi mới phương thức quản lý và huy động sự tham gia của toàn xã hội vào phát triển văn hóa trong thời kỳ mới.
Đặt văn hóa vào trung tâm của phát triển
- Tại Phiên họp thứ hai của Ban Chỉ đạo trung ương về phát triển văn hóa Việt Nam, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã đề nghị quán triệt thêm “ba chuyển dịch lớn”, phù hợp với nền văn hóa xã hội chủ nghĩa Việt Nam trong giai đoạn mới. Đại biểu suy nghĩ như thế nào về “ba chuyển dịch lớn” này?
- Tôi nhận thấy “ba chuyển dịch lớn” là định hướng có ý nghĩa chiến lược, thể hiện tư duy đổi mới rất sâu sắc về phát triển văn hóa trong bối cảnh đất nước bước vào kỷ nguyên phát triển mới.
Nếu trước đây văn hóa thường được nhìn nhận chủ yếu như một lĩnh vực thì với ba chuyển dịch này, văn hóa được xác định là một trụ cột của phát triển, là nguồn lực để thúc đẩy tăng trưởng và là sức mạnh mềm quốc gia trong thời đại số. Cách tiếp cận này rất phù hợp với yêu cầu phát triển đất nước trong bối cảnh toàn cầu hóa, kinh tế số và cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư diễn ra mạnh mẽ.
Trong điều kiện mới, khi văn hóa được đặt ở vị trí trung tâm của phát triển, tư duy và phương thức phát triển văn hóa cũng phải đổi mới để phát huy vai trò dẫn dắt, định hướng giá trị, bồi đắp bản lĩnh và khát vọng của con người Việt Nam. Vì vậy, "ba chuyển dịch lớn" không chỉ là sự điều chỉnh về nhận thức mà còn là định hướng hoàn thiện thể chế, đổi mới phương thức quản lý và huy động sự tham gia của toàn xã hội vào phát triển văn hóa trong thời kỳ mới.
- Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh yêu cầu xây dựng chủ quyền văn hóa trên không gian số. Điều này có ý nghĩa như thế nào với phát triển văn hóa Việt Nam trong thời gian tới, thưa Đại biểu?
- Tôi cho rằng, yêu cầu xây dựng chủ quyền văn hóa trên không gian số phản ánh đúng yêu cầu của thời đại chuyển đổi số và hội nhập quốc tế sâu rộng. Không gian số ngày nay không chỉ là môi trường truyền tải thông tin mà còn định hình nhận thức, lối sống, hệ giá trị và bản sắc văn hóa, nhất là đối với thế hệ trẻ. Vì vậy, xây dựng chủ quyền văn hóa trên không gian số cũng chính là bảo vệ nền tảng tư tưởng, bản sắc văn hóa dân tộc và sức mạnh mềm của quốc gia trong bối cảnh mới.
Theo tôi, xây dựng chủ quyền văn hóa trên không gian số không chỉ là số hóa hay đưa các giá trị văn hóa lên môi trường mạng, mà quan trọng hơn là xây dựng năng lực tự chủ về dữ liệu, nền tảng, công nghệ và hệ sinh thái nội dung văn hóa Việt Nam. Đồng thời, cần chủ động tạo ra nhiều sản phẩm văn hóa chất lượng, giàu bản sắc và có sức cạnh tranh để văn hóa Việt Nam hiện diện ngày càng mạnh mẽ trên các nền tảng số, qua đó khẳng định vị thế và chủ quyền văn hóa quốc gia.
Chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cũng đặt ra yêu cầu kết hợp chặt chẽ giữa phát triển và bảo tồn; giữa tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại với giữ gìn, phát huy bản sắc dân tộc; giữa ứng dụng mạnh mẽ khoa học, công nghệ với xây dựng môi trường văn hóa số lành mạnh, an toàn. Đây sẽ là cơ sở để tiếp tục hoàn thiện thể chế, chính sách, phát triển hạ tầng và nguồn nhân lực văn hóa số, tạo nền tảng cho hệ sinh thái văn hóa Việt Nam phát triển bền vững.
Có thể khẳng định, những chỉ đạo này không chỉ đáp ứng yêu cầu trước mắt mà còn mở ra định hướng phát triển lâu dài, đưa văn hóa trở thành nền tảng tinh thần, sức mạnh nội sinh và nguồn lực quan trọng để nâng cao sức mạnh mềm quốc gia. Khi chủ quyền văn hóa được củng cố trên không gian số, Việt Nam sẽ có điều kiện bảo tồn bản sắc, đồng thời quảng bá hiệu quả hình ảnh đất nước và con người Việt Nam ra thế giới.
Chuyển đổi số để đánh thức giá trị văn hóa
- Từ góc nhìn của địa phương, theo Đại biểu, cần triển khai những nhiệm vụ, giải pháp nào để thực hiện chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước?
- Theo tôi, trước hết cần đẩy mạnh chuyển đổi số trong lĩnh vực văn hóa; ưu tiên số hóa các di sản văn hóa vật thể và phi vật thể, xây dựng cơ sở dữ liệu văn hóa đồng bộ phục vụ quản lý, nghiên cứu, giáo dục, quảng bá và phát triển du lịch.
Cùng với đó, cần khuyến khích phát triển các sản phẩm văn hóa số mang bản sắc địa phương như bảo tàng số, triển lãm trực tuyến, chương trình nghệ thuật và các nội dung đa phương tiện trên nền tảng số. Qua đó, đưa những giá trị văn hóa truyền thống đến gần hơn với người dân, nhất là thế hệ trẻ, đồng thời lan tỏa mạnh mẽ văn hóa Việt Nam trong không gian số.
Bên cạnh đó, cần thúc đẩy phát triển công nghiệp văn hóa gắn với lợi thế của từng địa phương; tạo điều kiện để doanh nghiệp, các tổ chức sáng tạo và đội ngũ văn nghệ sĩ tham gia xây dựng hệ sinh thái sáng tạo, từng bước chuyển hóa các giá trị văn hóa thành sản phẩm có giá trị kinh tế và sức lan tỏa.
- Đoàn ĐBQH TP. Cần Thơ sẽ góp phần hiện thực hóa những định hướng này như thế nào?
- Trong vai trò ĐBQH TP. Cần Thơ, chúng tôi sẽ tiếp tục đồng hành với địa phương thông qua hoạt động giám sát, tiếp xúc cử tri và nắm bắt thực tiễn để đề xuất các chính sách phát huy giá trị văn hóa sông nước, chợ nổi Cái Răng, đờn ca tài tử Nam Bộ, văn hóa miệt vườn và các lễ hội truyền thống; đồng thời thúc đẩy xây dựng các sản phẩm văn hóa số gắn với phát triển du lịch, kinh tế sáng tạo và quảng bá hình ảnh thành phố.
Đoàn ĐBQH TP. Cần Thơ cũng sẽ tiếp tục tham gia hoàn thiện cơ chế, chính sách về chuyển đổi số trong lĩnh vực văn hóa, phát triển công nghiệp văn hóa và bảo tồn bản sắc dân tộc; kiến nghị quy hoạch không gian cho các trung tâm công nghiệp văn hóa, trung tâm đổi mới sáng tạo, đồng thời phản ánh kịp thời những khó khăn, vướng mắc từ thực tiễn để góp phần đưa các chủ trương của Đảng vào cuộc sống, phát huy vai trò của văn hóa như một nền tảng tinh thần, nguồn lực nội sinh và động lực phát triển bền vững của đất nước.
- Xin cảm ơn Đại biểu!