Siết quản lý, xử lý nghiêm khai thác khoáng sản trái phép

Tăng kiểm tra, kiểm soát ngay từ điểm mỏ

Đăng đàn trả lời chất vấn về công tác quản lý nhà nước đối với khoáng sản, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường (NN và MT) Hoàng Quốc Việt cho biết, thời gian qua, ngành đã ban hành các văn bản hướng dẫn triển khai Luật Địa chất và Khoáng sản năm 2024; đồng thời rà soát, đơn giản hóa thủ tục hành chính, rút ngắn thời gian giải quyết hồ sơ.

Quy hoạch khoáng sản thời kỳ 2021 - 2030 đã được tích hợp vào Quy hoạch tỉnh Nghệ An với 752 điểm mỏ đá xây dựng, cát, sỏi, sét gạch ngói và đất san lấp. Đến ngày 30/5/2026, UBND tỉnh đã phê duyệt 117 khu vực đấu giá, đấu giá thành công 93 khu vực, thu ngân sách khoảng 186,168 tỷ đồng; cấp, điều chỉnh và gia hạn 83 giấy phép thăm dò, 93 giấy phép khai thác khoáng sản.

Qua kiểm tra 465 tổ chức, các lực lượng chức năng đã xử phạt vi phạm với tổng số tiền khoảng 112,6 tỷ đồng. Công an tỉnh khởi tố 5 vụ án, 7 bị can liên quan đến hành vi vi phạm quy định về khai thác tài nguyên.

Tuy nhiên, nguồn cung vật liệu xây dựng còn thiếu, giá vật liệu tăng; tình trạng khai thác khoáng sản trái phép vẫn xảy ra tại một số địa bàn; việc kiểm soát nguồn gốc, sản lượng khai thác chưa đồng bộ và vẫn còn vi phạm trong khai thác, chế biến, tiêu thụ khoáng sản.

Đại biểu Trần Đình Toàn cho rằng, công tác phối hợp giữa các sở, ngành, địa phương trong quản lý khoáng sản có lúc chưa chặt chẽ, dẫn đến tình trạng khai thác trái phép, vượt công suất, gây ô nhiễm môi trường, vận chuyển quá tải, ảnh hưởng hạ tầng và thất thu ngân sách.

Trả lời chất vấn, Giám đốc Sở NN và MT Hoàng Quốc Việt cho biết, dưới sự chỉ đạo của Tỉnh ủy, HĐND, UBND tỉnh, thời gian qua, các ngành, địa phương đã phối hợp khá tốt trong quản lý tài nguyên khoáng sản. Tuy nhiên, ở một số thời điểm, công tác phối hợp vẫn chưa tốt.

Theo Giám đốc Sở NN và MT, thời gian tới, các ngành, địa phương sẽ tăng cường phối hợp chặt chẽ, thường xuyên hơn; tập trung kiểm tra, xử lý nghiêm tại những khu vực nhạy cảm, có nguy cơ xảy ra khai thác cát trái phép, nhất là trên sông Lam, sông Con.

Sở sẽ chủ trì, phối hợp với các sở, ngành tham mưu UBND tỉnh ban hành quy chế phối hợp trong quản lý tài nguyên khoáng sản, đặc biệt tại các khu vực giáp ranh giữa các xã; đồng thời xây dựng phương án bảo vệ khoáng sản chưa được cấp phép khai thác, nhằm ngăn ngừa thất thoát tài nguyên và các hành vi vi phạm pháp luật trên địa bàn tỉnh.

Bảo đảm vật liệu, gắn trách nhiệm người đứng đầu

Trả lời câu hỏi của đại biểu Trần Đình Trung về giải pháp giải quyết tình trạng thiếu hụt cục bộ về đất san lấp, cát, sỏi cho các công trình, dự án trọng điểm, Giám đốc Sở NN và MT Hoàng Quốc Việt cho biết, nhiều mỏ khoáng sản được cấp phép khai thác từ khoảng 10 năm trước, thời điểm chưa tính đến nhu cầu vật liệu cho các công trình, dự án trọng điểm hiện nay.

Thực hiện chỉ đạo của Thường trực Tỉnh ủy và UBND tỉnh, Sở NN và MT đã phối hợp các ngành tham mưu cấp phép khai thác các mỏ phục vụ những dự án đặc thù như cao tốc Vinh - Thanh Thủy, Cảng nước sâu Cửa Lò, các khu công nghiệp VSIP, WHA và các trường phổ thông nội trú liên cấp.

Đến nay, nguồn vật liệu phục vụ các công trình, dự án trọng điểm cơ bản được bảo đảm. Thời gian tới, ngành tiếp tục rà soát, tham mưu cấp phép các mỏ phục vụ dự án trọng điểm; đề xuất tổ chức đấu giá các mỏ đất, đá, cát, sỏi và yêu cầu doanh nghiệp nâng công suất khai thác để đáp ứng nhu cầu vật liệu.

Trả lời đại biểu Hồ Thị Thúy Trang về tình trạng nổ mìn khai thác khoáng sản gây rung chấn, nứt nhà, tiếng ồn, bụi, ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống người dân, Giám đốc Sở NN và MT cho biết, tình trạng này có xảy ra tại một số mỏ đá gần khu dân cư. Khi nổ mìn không bảo đảm quy định có thể gây tiếng ồn, rung chấn, ảnh hưởng nhà ở. Các cơ quan chức năng đã kiểm tra, xử lý và tình trạng này cơ bản được xử lý.

Làm rõ thêm nội dung này, Giám đốc Sở Công Thương Phạm Văn Hóa cho biết, quy trình giám sát nổ mìn được thực hiện chặt chẽ. Một số sự cố trước đây xuất phát từ việc chủ mỏ thực hiện không đúng thiết kế hoặc do yếu tố địa chất và đã được xử lý... Từ năm 2025 đến nay, trên địa bàn tỉnh không xảy ra sự cố đáng tiếc liên quan đến hoạt động nổ mìn khai thác khoáng sản.

Kết luận nhóm nội dung chất vấn, Phó Chủ tịch HĐND tỉnh Nguyễn Như Khôi đề nghị UBND tỉnh nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước về khoáng sản theo hướng công khai, minh bạch; đẩy nhanh xây dựng cơ sở dữ liệu khoáng sản và kết nối đồng bộ với cơ sở dữ liệu quốc gia.

Công tác quản lý phải được thực hiện xuyên suốt từ quy hoạch, cấp phép, thăm dò, khai thác, chế biến, vận chuyển, tiêu thụ đến đóng cửa mỏ và hoàn nguyên môi trường; tăng cường thanh tra, kiểm tra, giám sát và phối hợp giữa các cơ quan chức năng.

Phó Chủ tịch HĐND tỉnh đề nghị kiên quyết chấm dứt khai thác trái phép, khai thác ngoài phạm vi, vượt công suất được cấp phép, mua bán, vận chuyển khoáng sản không rõ nguồn gốc; thực hiện nghiêm việc lắp đặt hệ thống giám sát để kiểm soát sản lượng khai thác và thực hiện đầy đủ nghĩa vụ tài chính với Nhà nước.

“Người đứng đầu cấp ủy, chính quyền địa phương phải chịu trách nhiệm nếu để xảy ra tình trạng khai thác khoáng sản trái phép kéo dài hoặc buông lỏng quản lý mà không kịp thời phát hiện, xử lý”, ông Nguyễn Như Khôi nhấn mạnh.

Cùng với đó, cần kiện toàn tổ chức bộ máy, bố trí đủ nhân lực, tăng cường đào tạo, bồi dưỡng chuyên môn cho cán bộ quản lý khoáng sản, nhất là ở cấp xã; phân định rõ chức năng, nhiệm vụ, thẩm quyền giữa các cấp, ngành, gắn phân cấp với kiểm tra, giám sát và kiểm soát quyền lực trong thực thi công vụ.

HĐND tỉnh giao UBND tỉnh, các sở, ngành, địa phương nghiêm túc tiếp thu ý kiến đại biểu và kết luận phiên chất vấn; xây dựng kế hoạch, xác định rõ tiến độ, thời hạn, trách nhiệm thực hiện từng nhiệm vụ và báo cáo kết quả để phục vụ công tác giám sát.

“

Trước đề nghị của các đại biểu về nâng mức hỗ trợ hoạt động đối với đại biểu HĐND cấp xã từ 0,3 lên 0,4, phù hợp với quy mô địa bàn, khối lượng công việc và trách nhiệm tăng lên khi vận hành chính quyền địa phương hai cấp; đồng thời xem xét phụ cấp kiêm nhiệm đối với chức danh Chủ tịch HĐND cấp xã..., Chánh Văn phòng Đoàn ĐBQH và HĐND tỉnh, Thư ký kỳ họp Bùi Duy Sơn cho biết: Phụ cấp kiêm nhiệm chức vụ, chức danh ở cấp xã đã được quy định tại Nghị định số 33/2023/NĐ-CP. Vì vậy, áp dụng theo quy định này là phù hợp, tránh chồng chéo.
Đối với kinh phí bảo đảm hoạt động của HĐND cấp xã, dự thảo đã điều chỉnh nhiều mức chi tăng từ 1,6 đến 3,5 lần và bổ sung hỗ trợ đối với một số chức danh kiêm nhiệm. Nếu trước sáp nhập, mức chi bình quân khoảng 335 triệu đồng/năm, sau sáp nhập được phân bổ từ 400 - 500 triệu đồng/năm, thì theo dự thảo, mức chi bình quân dự kiến từ 1 - 1,7 tỷ đồng/năm... Sau thảo luận, mức hỗ trợ đối với Phó Trưởng ban, Ủy viên các Ban HĐND tỉnh được thống nhất điều chỉnh lên 0,4; Tổ trưởng Tổ đại biểu lên 0,2.

Phan Diệp