TP. Hồ Chí Minh: Gỡ “điểm nghẽn” phát triển nhà ở xã hội, đáp ứng nhu cầu người dân
Nhu cầu nhà ở xã hội tại TP. Hồ Chí Minh ngày càng lớn, song việc phát triển nguồn cung và khả năng tiếp cận của người dân vẫn còn nhiều khó khăn. Nhiều ý kiến đề xuất cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách, tháo gỡ các "điểm nghẽn" về đất đai, vốn, thủ tục đầu tư, tạo điều kiện thu hút nguồn lực xã hội và giúp người dân, nhất là người thu nhập thấp, sớm tiếp cận nhà ở phù hợp.
Sáng 14/7, Đoàn ĐBQH TP. Hồ Chí Minh tổ chức Hội nghị khảo sát chuyên đề việc thực hiện chính sách, pháp luật về phát triển nhà ở xã hội (NƠXH) trên địa bàn thành phố. Phó Trưởng Đoàn ĐBQH thành phố Võ Hoàng Ngân chủ trì hội nghị.
Phát biểu khai mạc hội nghị, Phó Trưởng Đoàn ĐBQH thành phố Võ Hoàng Ngân nhấn mạnh, phát triển nhà ở, đặc biệt là nhà ở xã hội và các loại hình nhà ở cho thuê, đang là yêu cầu cấp thiết trong giai đoạn hiện nay.
Trên cơ sở định hướng của Trung ương về phát triển nhà ở trong thời gian tới, Quốc hội đang nghiên cứu sửa đổi, bổ sung các quy định của Luật Nhà ở, Luật Kinh doanh bất động sản và các chính sách liên quan nhằm tháo gỡ khó khăn, tạo điều kiện để người dân, nhất là người thu nhập thấp, công nhân tại các khu công nghiệp và các đối tượng chính sách, tiếp cận nhà ở thuận lợi hơn.
Phó Trưởng Đoàn ĐBQH thành phố đề nghị các đại biểu tập trung trao đổi, đánh giá những khó khăn, vướng mắc trong quá trình triển khai chính sách nhà ở xã hội, nhất là các vấn đề về đất đai, thủ tục đầu tư, xác định đối tượng thụ hưởng, tiếp cận vốn vay và huy động nguồn lực. Đồng thời, đề xuất các giải pháp khả thi, đột phá nhằm hoàn thiện chính sách pháp luật, nâng cao hiệu quả phát triển nhà ở xã hội, đáp ứng nhu cầu thực tế của người dân.
Nguồn cung NƠXH vẫn chưa theo kịp nhu cầu
Về việc thực hiện chính sách, pháp luật về phát triển NƠXH trên địa bàn, Phó Giám đốc Sở Xây dựng TP. Hồ Chí Minh Khải Quốc Bình cho biết, thành phố đã tích cực triển khai chính sách phát triển NƠXH thông qua việc ban hành 12 văn bản, trong đó 3 nghị quyết của HĐND thành phố và 9 quyết định, công văn của UBND thành phố.
Thành phố công khai quy hoạch, danh mục dự án, giá bán, đối tượng và thủ tục trên Cổng thông tin điện tử của Sở Xây dựng; đồng thời thường xuyên tổ chức hội nghị xúc tiến đầu tư, phổ biến các quy định mới nhằm nâng cao nhận thức của doanh nghiệp và người dân.
Về quỹ đất, thành phố đã rà soát 209 khu đất, dự án với tổng diện tích khoảng 1.040,5 ha để phát triển NƠXH. Giai đoạn 2021-2025, đã hoàn thành 28 dự án với 17.902 căn hộ (đạt 98,7% kế hoạch), đang triển khai 19 dự án với 18.899 căn và chuẩn bị đầu tư 37 dự án với khoảng 26.199 căn.
Đến hết tháng 5/2026, Chương trình tín dụng 120.000 tỷ đồng đã giải ngân gần 597 tỷ đồng cho 5 dự án và gần 34 tỷ đồng cho 48 khách hàng cá nhân. Ngân hàng Chính sách xã hội TP. Hồ Chí Minh có dư nợ cho vay nhà ở xã hội khoảng 1.708 tỷ đồng với gần 2.900 khách hàng.
Tuy nhiên, đại diện Sở Xây dựng thành phố cũng cho biết, việc phát triển NƠXH vẫn gặp nhiều khó khăn như chậm bố trí quỹ đất, vướng mắc giải phóng mặt bằng và pháp lý, thủ tục đầu tư phức tạp, nguồn vốn ưu đãi còn hạn chế, khó xác nhận thu nhập của lao động tự do và nguồn cung NƠXH vẫn chưa đáp ứng nhu cầu thực tế của người thu nhập thấp và người lao động.
Khả năng chi trả vẫn là rào cản lớn nhất đối với người dân
Báo cáo kết quả khảo sát nhu cầu và khả năng tiếp cận NƠXH trên cơ sở 1.292 phiếu trả lời trực tuyến, Phó Chánh Văn phòng Đoàn ĐBQH và HĐND TP. Hồ Chí Minh Đỗ Hữu Tùng cho biết, nhu cầu về NƠXH rất lớn nhưng khả năng chi trả vẫn là rào cản lớn nhất đối với người dân.
Trong số người tham gia khảo sát, cán bộ, công chức, viên chức chiếm 74,1%; công nhân và người lao động chiếm 12,2%; nhóm người thu nhập thấp đô thị chiếm 8,3%; các đối tượng khác chiếm 5,5%.
Kết quả khảo sát cho thấy, 45,4% người được hỏi đánh giá giá NƠXH hiện nay cao hơn hoặc vượt xa khả năng chi trả của họ. Bên cạnh đó, có tới 93,2% người dân cho biết chưa tiếp cận được các khoản vay tín dụng để mua nhà, cho thấy chính sách tín dụng chưa thực sự phát huy vai trò hỗ trợ người có nhu cầu.
Từ kết quả khảo sát, Văn phòng Đoàn ĐBQH thành phố xác định 5 vấn đề cốt lõi trong việc tiếp cận NƠXH gồm: nhu cầu về NƠXH rất lớn nhưng khả năng tài chính vẫn là điểm nghẽn trung tâm; mức giá NƠXH hiện nay không chỉ gây áp lực đối với người thu nhập thấp mà cả nhóm cán bộ, công chức, viên chức có thu nhập ổn định.
Chính sách tín dụng chưa phát huy hiệu quả hỗ trợ khi có tới 93,2% người khảo sát cho biết chưa vay được hoặc chưa tiếp cận được nguồn vốn vay; các rào cản về thông tin, thủ tục hồ sơ và tính minh bạch của dự án vẫn còn tồn tại; đồng thời, vị trí dự án gần nơi làm việc, khu dân cư và hạ tầng giao thông là yếu tố quan trọng để bảo đảm chính sách NƠXH phát huy hiệu quả thực chất.
Kiến nghị hỗ trợ vốn, tháo gỡ “điểm nghẽn” phát triển NƠXH
Đánh giá cao việc Văn phòng Đoàn ĐBQH thành phố triển khai khảo sát nhu cầu và khả năng tiếp cận NƠXH, ĐBQH Trần Hoàng Ngân cho rằng đây là cách làm thiết thực, cung cấp thêm dữ liệu thực tiễn để cơ quan quản lý nghiên cứu, đề xuất chính sách phù hợp hơn với nhu cầu của người dân.
Theo ĐBQH, kết quả khảo sát dù chưa phản ánh toàn bộ quy mô nhu cầu nhưng là nguồn thông tin có giá trị, góp phần đánh giá thực chất những khó khăn trong quá trình tiếp cận NƠXH, từ đó hoàn thiện chính sách theo hướng hiệu quả, sát thực tiễn.
Trưởng Ban Đô thị HĐND TP. Hồ Chí Minh Hoàng Tùng cho biết, qua trao đổi với các doanh nghiệp, vấn đề lớn nhất trong phát triển NƠXH không chỉ là nguồn lực tài chính mà còn nằm ở cơ chế, chính sách. Các chính sách hỗ trợ đầu tư hiện nay nếu chưa đủ mạnh sẽ khó tạo động lực thu hút doanh nghiệp tham gia.
Trưởng Ban Đô thị cho biết, HĐND thành phố sẽ tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện các chính sách hỗ trợ đầu tư NƠXH trong quá trình xây dựng Luật Phát triển đô thị. Dự kiến cuối năm nay, HĐND thành phố sẽ ban hành nghị quyết về các chính sách hỗ trợ phát triển NƠXH, bao gồm nhà ở bán, nhà ở thuê mua và nhà ở cho thuê, trên cơ sở xuất phát từ yêu cầu thực tiễn.
Tại hội nghị, đại diện doanh nghiệp cũng kiến nghị cần có thêm cơ chế hỗ trợ về vốn để tháo gỡ khó khăn cho chủ đầu tư. Tổng Giám đốc Công ty TNHH Thương mại - Xây dựng Lê Thành Lê Hữu Nghĩa cho biết, chi phí vật liệu, nhân công tăng cao trong khi lợi nhuận dự án bị giới hạn 10% khiến doanh nghiệp gặp nhiều áp lực, ảnh hưởng đến tiến độ triển khai.
Về tín dụng, doanh nghiệp cho rằng việc tiếp cận nguồn vốn ưu đãi vẫn còn nhiều khó khăn do yêu cầu về vốn đối ứng và điều kiện vay. Đối với NƠXH cho thuê, doanh nghiệp kiến nghị có chính sách hỗ trợ giảm lãi suất vay xuống khoảng 4-5%/năm để giảm giá thuê, đồng thời xem xét điều chỉnh quy định về thời hạn hợp đồng thuê theo hướng linh hoạt hơn, tạo điều kiện ổn định chỗ ở lâu dài cho người dân.