Thực thi Kết luận 09-KL/TW của Bộ Chính trịBài 2: Ý kiến cử tri - "dữ liệu sống" hoàn thiện pháp luật

“Dữ liệu sống” của quá trình hoàn thiện pháp luật

Tại các cuộc TXCT, những vấn đề người dân phản ánh ngày càng đa dạng, sát sườn của đời sống xã hội. Từ cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, giải phóng mặt bằng, quản lý trật tự xây dựng, xử lý tài sản công sau sắp xếp đơn vị hành chính đến thực hiện chính sách an sinh xã hội... mỗi ý kiến đều xuất phát từ những vướng mắc cụ thể trong quá trình áp dụng pháp luật ở cơ sở. Đó không chỉ là những khó khăn của từng cá nhân hay từng địa phương, mà còn là những "dữ liệu sống" phản ánh mức độ phù hợp của chính sách với thực tiễn.

Điều đáng chú ý là nhiều vấn đề ban đầu chỉ phát sinh ở một hộ dân hay một địa bàn nhỏ, khi được tổng hợp qua nhiều điểm, nhiều cuộc TXCT ở nhiều cấp lại cho thấy những "điểm nghẽn" mang tính hệ thống của thể chế. Không ít kiến nghị kéo dài qua nhiều kỳ tiếp xúc chưa thể giải quyết dứt điểm do vướng mắc nằm ở cơ chế, chính sách hoặc quy định pháp luật vượt thẩm quyền xử lý của địa phương. Thực tiễn cho thấy, nhiều quy định pháp luật đã được sửa đổi từ chính những kiến nghị của cử tri. Chẳng hạn, phản ánh về khó khăn trong cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đối với hộ gia đình sử dụng đất ổn định nhưng không có giấy tờ đã góp phần để Luật Đất đai mở rộng điều kiện cấp "sổ đỏ", giải quyết quyền lợi cho hàng triệu trường hợp tồn đọng.

Tương tự, Luật Hộ tịch được Quốc hội khóa XVI thông qua tại Kỳ họp thứ Nhất cũng thể chế hóa nhiều yêu cầu từ thực tiễn vận hành chính quyền địa phương 2 cấp. Luật giao UBND cấp xã thực hiện đăng ký tất cả các sự kiện hộ tịch, cho phép người dân đăng ký không phụ thuộc nơi cư trú hay địa giới hành chính, tạo thuận lợi trong chuyển đổi số và cải cách thủ tục hành chính.

Đại biểu Nguyễn Thùy, HĐND xã Mai Phụ (Hà Tĩnh) cho rằng, giá trị lớn nhất của hoạt động TXCT không chỉ nằm ở việc giữ mối liên hệ giữa đại biểu với Nhân dân hay hỗ trợ chính quyền tháo gỡ khó khăn trong quản lý nhà nước. Quan trọng hơn, đây chính là kênh phát hiện những bất cập của chính sách ngay từ thực tiễn đời sống. "Người dân trực tiếp thực thi và chịu tác động của pháp luật hằng ngày. Vì vậy, mỗi ý kiến, kiến nghị được lắng nghe, phân tích và tổng hợp đầy đủ đều có thể trở thành dữ liệu quan trọng để cơ quan có thẩm quyền đánh giá hiệu quả thi hành pháp luật và tiếp tục hoàn thiện thể chế", đại biểu Nguyễn Thùy nhấn mạnh.

Mảnh ghép thực tiễn kiến nghị hoàn thiện pháp luật

Mỗi ý kiến cử tri là một mảnh ghép của thực tiễn, đại biểu HĐND và đại biểu Quốc hội tiếp nhận, đối chiếu, phân tích qua lăng kính của hoạt động giám sát, quyết định sẽ được "chắt lọc" thành những dữ liệu có giá trị đối với công tác xây dựng pháp luật. Từ đó, các đại biểu có cơ sở nhận diện những bất cập của cơ chế, chính sách, phân biệt rõ những vướng mắc thuộc khâu tổ chức thực hiện với những "điểm nghẽn" của thể chế để kiến nghị Quốc hội, Chính phủ và các cơ quan thẩm quyền sửa đổi, bổ sung, hoàn thiện hệ thống pháp luật. Đây cũng là cách để tiếng nói của Nhân dân được chuyển hóa thành những đề xuất lập pháp, bảo đảm pháp luật luôn bám sát thực tiễn và đáp ứng yêu cầu phát triển của đất nước.

Một minh chứng rõ nét là kiến nghị liên quan đến Luật Thuế sử dụng đất phi nông nghiệp. Tại phiên thảo luận Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI về kết quả giám sát việc giải quyết kiến nghị của cử tri, đại biểu Đoàn Thu Hà (Lạng Sơn) đã chuyển tải ý kiến của cử tri đề nghị Bộ Tài chính rà soát toàn diện hiệu quả thực hiện luật này. Theo phản ánh, số thu từ thuế sử dụng đất phi nông nghiệp hiện chỉ chiếm tỷ trọng rất nhỏ trong tổng thu nội địa, trong khi cơ quan thuế vẫn phải quản lý khoảng 29 triệu hộ gia đình, kéo theo khối lượng công việc và chi phí hành chính rất lớn. Cử tri cũng chỉ ra nhiều bất cập như dữ liệu đất đai chưa đồng bộ, nghĩa vụ tài chính còn chồng chéo; đề nghị nghiên cứu sửa đổi theo hướng miễn, giảm phù hợp và sớm xây dựng Luật Thuế tài sản để điều tiết hiệu quả hơn đối với tài sản có giá trị lớn.

Việc những kiến nghị này được đưa ra thảo luận tại nghị trường cho thấy tiếng nói của cử tri đang trở thành nguồn thông tin thực tiễn quan trọng, góp phần định hướng quá trình rà soát, sửa đổi và hoàn thiện hệ thống pháp luật.

Có thể nói, trong bối cảnh chính quyền địa phương 2 cấp đi vào ổn định, hoạt động TXCT không chỉ nhằm lắng nghe và giải quyết những bức xúc trước mắt của người dân mà còn trở thành kênh thu nhận những "dữ liệu sống" từ thực tiễn. Khi được đại biểu dân cử tổng hợp, phân tích và chuyển tải đến các cơ quan thẩm quyền, ý kiến, kiến nghị của cử tri sẽ trở thành căn cứ quan trọng rà soát, sửa đổi, hoàn thiện pháp luật, bảo đảm các quy định ngày càng sát thực tiễn, khả thi và phục vụ tốt hơn quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của Nhân dân. Đó cũng chính là tinh thần của Kết luận số 09-KL/TW: xây dựng pháp luật phải xuất phát từ thực tiễn, lấy thực tiễn làm thước đo và hướng đến phục vụ Nhân dân.

Bình Nguyên