EU thảo luận biện pháp thương mại với các khu định cư của Israel ở Bờ Tây
Các Ngoại trưởng Liên minh châu Âu (EU) sẽ nhóm họp trong ngày 13/7 để thảo luận khả năng áp dụng các biện pháp nhằm hạn chế hoạt động thương mại với các khu định cư của Israel tại Bờ Tây bị chiếm đóng, trong bối cảnh áp lực từ nhiều nước thành viên ngày càng gia tăng trước tình trạng bạo lực leo thang và việc Israel tiếp tục mở rộng các khu định cư.
Theo các nhà ngoại giao và quan chức EU, cuộc thảo luận sẽ dựa trên một tài liệu mật do Ủy ban châu Âu (EC) chuẩn bị, trong đó đưa ra ba phương án gồm thiết lập hệ thống cấp phép nhập khẩu, áp thuế ở mức đủ sức ngăn cản hoạt động thương mại hoặc cấm hoàn toàn việc nhập khẩu hàng hóa từ các khu định cư.
Tuy nhiên, giới ngoại giao cho biết, cuộc họp lần này chủ yếu nhằm đánh giá mức độ ủng hộ của các nước thành viên đối với từng phương án, chứ chưa đưa ra quyết định chính thức.
Trong nhiều năm qua, EU gặp khó khăn trong việc thống nhất lập trường về chính sách Trung Đông do tồn tại những khác biệt sâu sắc giữa 27 quốc gia thành viên, đặc biệt liên quan đến xung đột Israel - Palestine.
Tuy vậy, trong những tháng gần đây, nhiều chính phủ châu Âu đã gia tăng sức ép yêu cầu EU có hành động cứng rắn hơn đối với các khu định cư của Israel, xuất phát từ tình trạng bạo lực gia tăng do những người định cư Israel gây ra cũng như sự bất bình trước việc Chính phủ của Thủ tướng Benjamin Netanyahu tiếp tục mở rộng các khu định cư tại Bờ Tây.
Tháng 5 vừa qua, EU đã áp đặt các biện pháp trừng phạt đối với bốn tổ chức và ba cá nhân với cáo buộc có liên quan đến các hành vi "vi phạm nhân quyền nghiêm trọng và có hệ thống" nhằm vào người Palestine tại Bờ Tây.
Trước đó, trong ý kiến tư vấn công bố tháng 7/2024, Tòa án Công lý Quốc tế (ICJ) cho rằng, việc Israel chiếm đóng các vùng lãnh thổ Palestine và xây dựng các khu định cư tại Bờ Tây là trái với luật pháp quốc tế. ICJ cũng nhận định các quốc gia cần có biện pháp ngăn chặn các hoạt động thương mại hoặc đầu tư góp phần duy trì tình trạng này.
Phía Israel bác bỏ quan điểm trên. Ngoại trưởng Israel Gideon Saar từng gọi nỗ lực của một số chính phủ châu Âu nhằm thực thi ý kiến tư vấn của ICJ là "đáng xấu hổ".
Trong khi đó, Liên Hợp Quốc cùng phần lớn các quốc gia trên thế giới đều coi các khu định cư của Israel ở Bờ Tây là bất hợp pháp theo luật pháp quốc tế. Israel không đồng tình với lập trường này, cho rằng Bờ Tây là vùng lãnh thổ đang có tranh chấp và người Do Thái đã hiện diện tại khu vực này từ hàng nghìn năm trước.
Một nhà ngoại giao EU giấu tên cho biết, cuộc họp ngày 13/7 sẽ giúp các nước thành viên có cái nhìn rõ hơn về mức độ đồng thuận đối với từng phương án được đưa ra.
Tuy nhiên, các nhà ngoại giao nhận định khả năng EU thông qua ngay một biện pháp cụ thể trong cuộc họp là rất thấp, do vẫn còn nhiều bất đồng không chỉ về nội dung mà còn về cơ chế biểu quyết.
Theo một số nguồn tin ngoại giao, nếu áp dụng lệnh cấm thương mại đối với các khu định cư, quyết định này có thể chỉ cần được thông qua theo cơ chế đa số đủ điều kiện, tức tối thiểu 15 quốc gia thành viên đại diện cho ít nhất 65% dân số toàn EU. Tuy nhiên, tài liệu của EC lại cho rằng một lệnh cấm hoàn toàn có thể phải nhận được sự nhất trí của toàn bộ 27 nước thành viên – điều được đánh giá là rất khó đạt được trong bối cảnh hiện nay.
Người phát ngôn của Ủy ban châu Âu Paula Pinho xác nhận EC đã gửi tài liệu trên tới các nước thành viên, song từ chối bình luận về nội dung cụ thể.